Page 1 of 5 1 2 3 4 5 LastLast
Results 1 to 10 of 46

Thread: ορθοπαιδική ή ορθοπεδική; Σε αναζήτηση μιας συμβιβαστικής λύσης

  1. #1
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    46,546
    Gender
    Male

    Wink ορθοπαιδική ή ορθοπεδική; Σε αναζήτηση μιας συμβιβαστικής λύσης

    Έχει χυθεί πολύ ψηφιακό μελάνι από τότε που οι ορθοπεδικοί αποφάσισαν να αλλάξουν τις ταμπέλες τους (αν και, όπως εύστοχα έχει πει ο φίλος μου ο Μπάμπης, δεν έχει δει κανένα γιατρό να γίνεται «γιατρός» — όλοι «ιατρός» έχουν στην ταμπέλα τους). Δεν τις άλλαξαν όλοι, όλες. Ο Μπουκάλας (στην παρουσίαση του βιβλίου του Σαραντάκου στον Ιανό) είχε αναφερθεί στο γείτονά του, που έχει μια παλιά ταμπέλα με «ΟΡΘΟΠΕΔΙΚΟΣ» στη μια πλευρά του κτιρίου, και μια πιο καινούργια με «ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟΣ» στην μπροστινή. Υπάρχει και η εκδοχή 40άκου, «ορθοπ*δικός», μόνο που δεν πιάνει ακόμα ολόσωστα ευρήματα στο Γκουγκλ.

    Για να μη χύσω περισσότερο μελάνι, θα περιοριστώ στην παρουσίαση του θέματος στο ΛΝΕΓ, που είναι σύντομη, σαφής και ακριβής.

    ορθοπαιδική ή ορθοπεδική; Τον όρο ορθοπαιδική έπλασε το 1741 ο Γάλλος γιατρός Nicolas Andry (1658-1742), καθηγητής στο Πανεπιστήμιο των Παρισίων, στο έργο του Traité d'orthopédie ou l'art de prévenir et corriger dans les enfants les difformités du corps (Πραγματεία περί ορθοπαιδίας ή προλήψεως και θεραπείας των σωματικών δυσπλασιών στα παιδιά). Ας σημειωθεί ότι το γαλλικό é αποδίδει το ελληνικό αι: pédagogie = παιδαγωγική, pédiatrique = παιδιατρική, péderastie = παιδεραστία κ.ά. Το 1771 πλάστηκαν και οι όροι orthopédique (ορθοπαιδικός) και orthopédiste (ορθοπαιδικός γιατρός). Όπως είναι φανερό, ο όρος πλάστηκε από τον Andry, για να δηλώσει τη διόρθωση σωματικών δυσπλασιών τού παιδιού: orthopédie < ορθο- + παιδ- + -ία. Όλο το έργο, άλλωστε, του Andry περιείχε γενικές οδηγίες και γνώσεις για «τροφούς» και «παιδαγωγούς». Κατ’ επέκτασιν, ο όρος χρησιμοποιήθηκε εν συνεχεία και για ενηλίκους. Η ετυμολογία αυτή είναι ευρύτερα αποδεκτή, γι' αυτό και στην Αγγλική ο όρος orthopaedics (από το orthopédie) τείνει να επικρατήσει. Πώς, όμως, προήλθε ο όρος ορθοπεδική με -ε-; Ο όρος αυτός οφείλεται σε παρετυμολογική σύνδεση τής λέξης είτε με το pes, pedis «πόδι» τής Λατινικής είτε με το ελληνικό πέδη (πβ. χειρο-πέδη, τροχο-πέδη), οπότε ορθοπεδική είναι το «να ορθώνεις (τα οστά) με πέδες» (με δεσμά / επίδεση / επιδέσμους κ.τ.ό.). Άρα η ετυμολογικά (σύμφωνα με την προέλευση τής λέξης) ορθή γραφή είναι το ορθοπαιδική, όσο και αν η ορθοπαιδική δεν είναι μόνο για παιδιά. Σε αυτήν προσκρούει η γραφή που εσφαλμένα επικράτησε, το ορθοπεδική. Ορθότερος και από τους δύο όρους θα ήταν το παιδορθωτική ή, έστω, το πεδορθωτική. Όπως και ο σωστός όρος θα ήταν οδοντορθωτική και όχι ορθοδοντική!
    Ως προς τον όρο λογοπεδική, που άρχισε να χρησιμοποιείται τελευταία αντί τού λογοθεραπεία, πρόκειται περί τερατογενέσεως, αφού σημαίνει «χρησιμοποιώ πέδες (“δεσμά”), για να θεραπεύσω τον λόγο»!


    Όσοι ξέραμε αγγλικά, γνωρίζαμε όλα αυτά τα χρόνια και το «λάθος», το οποίο εκτός από γνωστό ήταν και συγγνωστό, ίσως και εσκεμμένο, γιατί κανένας ορθοπεδικός δεν ήθελε να θεωρηθεί ότι δούλευε μόνο για παιδιά. Και, αν είναι να γίνει διόρθωση, γιατί δεν κάνανε μια γερή λεξορθωτική μια και καλή, αφού τα σκίσαν τα πτυχία και αλλάξανε τις κάρτες έτσι κι αλλιώς; (Οστορθωτική, ας πούμε...)

    Γράφει ο Σαραντάκος:
    Στο βιβλίο απέφυγα να γράψω για τους ορθοπαι/εδικούς διότι το κουτάκι περιέχει, όπως έχω γράψει με άλλη ευκαιρία, μαύρα σκουλήκια με νύχια γαμψά. Είναι θέμα που για άγνωστο λόγο προκαλεί οξυμένα πάθη, έχει διχάσει την Ελλάδα και σαν οπορτουνιστής που είμαι δεν ήθελα να χάσω το μισό αναγνωστικό κοινό μου, γιαυτό και δεν το έβαλα στο βιβλίο. Πάντως, θα αναφερθώ στο θέμα στις επόμενες μέρες με αφορμή κάτι άλλο. Δεν είναι μόνο μπαμπινιωτική χειρ, Μαρία. Ο σύλλογος ορθοπ*δικών ζήτησε γνωμοδότηση από τρεις: Μπαμπινιώτη, Χριστίδη, Πετρούνια, και οι δύο πρώτοι πρόκριναν το “αι”. Εγώ, τιμώντας τη μνήμη του Χριστίδη, γράφω “αι” ή μάλλον θα έγραφα “αι” αν χρειαζόταν ποτέ να γράψω τη λέξη ουδέτερα. Όταν αναφέρομαι στη διαμάχη, μ’αρέσει να βάζω και αστερίσκο.

    Και τώρα τι θα κάνουμε δηλαδή; Αν δεν θέλουμε να τα χαλάσουμε με τη μια ή με την άλλη μερίδα, θα γράφουμε ορθοπαι/εδικός ή ορθοπ*δικός;

    Η δική μου πρόταση είναι να γράφουμε (και να προφέρουμε) ορθοπαϊδικός.
    Θα ξεκολλήσουμε από τα παιδιά και θα κρατήσουμε την εικόνα.

    Με την ευκαιρία: φυσικοθεραπευτής και αθλητίατρος. Αυτά τα έχουμε εμπεδώσει, εντάξει; Και το φακελάκι με ένα λάμδα.
    Last edited by nickel; 26-03-2012 at 01:12 PM.
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Θα περάσει κι αυτό
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  2. #2
    Administrator Zazula's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    127.0.0.1
    Posts
    17,250
    Gender
    Male
    Quote Originally Posted by nickel View Post
    Ως προς τον όρο λογοπεδική, που άρχισε να χρησιμοποιείται τελευταία αντί τού λογοθεραπεία, πρόκειται περί τερατογενέσεως, αφού σημαίνει «χρησιμοποιώ πέδες (“δεσμά”), για να θεραπεύσω τον λόγο»!
    Εδώ πάντως το παιχνίδι ο κ. Μπαμπινιώτης φαίνεται να το έχει χάσει. Η προηγούμενη εβδομάδα ήταν αφιερωμένη στη λογοθεραπεία και, διαβάζοντας σχετικά δημοσιεύματα, διαπίστωσα ότι ο όρος έχει διαδοθεί πολύ (υπάρχει και Πανελλήνιος Σύλλογος Λογοπεδικών): http://www.google.com/search?q=%CE%B...x=&startPage=1

  3. #3
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    46,546
    Gender
    Male
    Ο καθηγητής Μπαμπινιώτης τα έγραφε αυτά ήδη το 1996, στη γνώμη προς τους οστορθωτικούς (οι τρεις γνώμες στο συνημμένο). Στο ΛΚΝ η logopédie είναι λογοπαιδεία. Στο ΛΝΕΓ ο logopède είναι λογοπαιδικός.

    Αλλά ας το δούμε το θέμα πιο χαλαρά: η οστορθωτική δεν έχει να κάνει ούτε με τα παιδιά ούτε με τις πέδες ούτε με τα pedes. Οπότε ας το γράφουμε ο καθένας όπως θέλει, ορθοπεδική ή ορθοπαιδική, χωρίς να σκεφτόμαστε την προέλευση, όπως οι Αγγλοσάξονες γράφουν orthopedics ή orthopaedics χωρίς να νοιάζονται για την ετυμολογία. Είμαστε λιγότερο δημοκρατικοί από τους Αγγλοσάξονες;


    Όταν τελειώσουμε με τα ιατρικά, μπορούμε να επανέλθουμε στο πολύ πιο ζουμερό ερώτημα: βατοπεδινός ή βατοπαιδικός;
    Attached Files Attached Files
    Last edited by nickel; 20-03-2009 at 12:51 AM.
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Θα περάσει κι αυτό
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  4. #4
    Senior Member LostVerse's Avatar
    Join Date
    Mar 2010
    Location
    City
    Posts
    586
    Gender
    Male
    Παλαιότερα είχα πέσει σε ένα εκτεταμένο άρθρο του Κώστα Πνευματικού για το θέμα αυτό με αρκετές πηγές.

    Παραθέτω τον σχετικό σύνδεσμο: http://www.pneuma.gr/downloads/orthopedics.htm

    Και σχετική κριτική: http://www.pneuma.gr/critics_all.htm

    Μέχρι σήμερα συναντάω και τις δυο γραφές, και από όσους έχω ρωτήσει κανείς δεν είναι σίγουρος για την ετυμολογία. Ακόμα και οι ίδιοι οι γιατροί, παρόλο που υποστηρίζουν την μια ή την άλλη εκδοχή, δεν μπορούν να πουν με σιγουριά την προέλευση της.

  5. #5
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    46,546
    Gender
    Male
    Quote Originally Posted by LostVerse View Post
    Μέχρι σήμερα συναντάω και τις δυο γραφές, και από όσους έχω ρωτήσει κανείς δεν είναι σίγουρος για την ετυμολογία. Ακόμα και οι ίδιοι οι γιατροί, παρόλο που υποστηρίζουν την μια ή την άλλη εκδοχή, δεν μπορούν να πουν με σιγουριά την προέλευση της.
    Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ως προς την ετυμολογία της λέξης. Θα μπορούσε να επιχειρηματολογήσει κανείς ως προς τη σκοπιμότητα της αλλαγής. Στο Orthopaedics.pdf που έχω πιο πάνω, δύο από τους τρεις γλωσσολόγους δεν παίρνουν σαφή θέση υπέρ της μιας ή της άλλης άποψης. Και ο Βασίλειος Αργυρόπουλος, στη σελίδα http://vasargyr.blogspot.com/2008/05/27.html, γράφει:
    Εφόσον είναι δεδομένο ότι συνδέεται ετυμολογικά με το παιδίον, η λέξη θα μπορούσε να γραφεί από όλους με -ε-, μόνο αν συμφωνούσαμε να ακολουθήσουμε στη γραφή της το κριτήριο της χρήσης (αυτό που υπαγορεύει να γράφουμε αγόρι και όχι αγώρι, μολονότι ανάγεται στο αρχ. ἄωρος) ή το κριτήριο της παρετυμολογικής γραφής (αυτό που οδηγεί στη γρ. πολυθρόνα αντί πολιθρόνα, από παρετυμολογική σύνδεση με τα πολύς και θρόνος, ενώ η λέξη προέρχεται από το ιταλ. poltrona).

    Το γεγονός είναι ότι, καλώς ή κακώς, η ΕΕΧΟΤ γράφεται πια: «Ελληνική Εταιρεία Χειρουργικής Ορθοπαιδικής και Τραυματολογίας».
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Θα περάσει κι αυτό
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  6. #6
    Senior Member LostVerse's Avatar
    Join Date
    Mar 2010
    Location
    City
    Posts
    586
    Gender
    Male
    Αν είναι κάτι που έχω μάθει από την γλωσσολογία, είναι ότι λίγα πράγματα είναι αναμφίβολα και τίποτα δεν είναι μόνιμο. Πάντως είναι εκνευριστικό που δεν υπάρχει μια κοινή γραμμή. Οι μισοί γιατροί έχουν ταμπέλες με -αι και οι άλλοι μισοί με -ε. Μόνο το φακελάκι είναι κοινός παρονομαστής...

  7. #7
    Administrator Zazula's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    127.0.0.1
    Posts
    17,250
    Gender
    Male
    Μέχρι να καταλήξουμε στην ορθογραφία, πάρτ' ένα βιντεάκι:

  8. #8
    Senior Member
    Join Date
    Feb 2012
    Location
    Aridea, Greece
    Posts
    121
    Gender
    Male
    Παρετυμολογώντας τη λέξη, πίστευα ότι προέρχεται από το "ορθός + πέδη" και έγραφα ορθοπεδικός. Μαθαίνοντας την ετυμολογία, πήγα να γράψω ορθοπαιδικός αλλά δε μου "έβγαινε". Όντας οπτικός τύπος, καθώς το είχα συνηθίσει μου φαινόταν παράδοξο (κάτι ανάλογο με την πολυθρόνα, που τώρα μαθαίνω την καταγωγή της λέξης).
    Παραξενεύτηκα που δεν προτάθηκε κάποιος όρος όπως "οστεολόγος/οστεολογία" και καθιερώθηκε αυτός.

    Είναι ενδιαφέρον να δούμε αν μπορούμε να το θεωρήσουμε ως αντιδάνειο και να το γράψουμε με την απλούστερη γραφή, αν και ο Μπαμπινιώτης διατυπώνει κάποιες ενστάσεις (στυλό, μοτοσυκλέτα). Εξάλλου τη μετατροπή του -αι- σε -ε- την έχουν ήδη πραγματοποιήσει οι Γάλλοι. Θα ήθελα την άποψή σας για την τελευταία σκέψη, αν στέκεται δηλαδή σαν επιχείρημα για τους γράφοντες με -ε-.
    Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου (Ελύτης)

  9. #9
    Administrator Zazula's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    127.0.0.1
    Posts
    17,250
    Gender
    Male
    Η ουσία είναι ότι και το ΛΚΝ και το ΛΝΕΓ δέχονται τους δύο τύπους (ορθοπεδικός / ορθοπαιδικός) ως ισότιμους.

  10. #10
    Senior Member
    Join Date
    Feb 2012
    Location
    Aridea, Greece
    Posts
    121
    Gender
    Male
    Quote Originally Posted by Zazula View Post
    Η ουσία είναι ότι και το ΛΚΝ και το ΛΝΕΓ δέχονται τους δύο τύπους (ορθοπεδικός / ορθοπαιδικός) ως ισότιμους.
    Αυτός υποθέτω είναι κι ένας από τους λόγους που ο nickel άνοιξε το νήμα. Κάτι τέτοιες ισοτιμίες δίνουν αφορμές για συζήτηση. Η αποδοχή της ισοτιμίας νομίζω ότι δεν είναι λύση στο "πρόβλημα".
    Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου (Ελύτης)

Page 1 of 5 1 2 3 4 5 LastLast

Bookmarks

Bookmarks

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •