Page 1 of 7 1 2 3 4 5 ... LastLast
Results 1 to 10 of 67

Thread: Οδωνύμια της Αθήνας

  1. #1
    Senior Member Earion's Avatar
    Join Date
    Feb 2010
    Location
    Αθήνα, Εξάρχεια (Μουσείο)
    Posts
    5,962
    Gender
    Male

    Οδωνύμια της Αθήνας

    Επειδή σε κάποιαν από τις συναντήσεις μας, όπου το κρασί μιλούσε πιο δυνατά από το λογικό, ο αγαπητός μου Δόκτορας --και από δίπλα ο (γνωστός προβοκάτορας) Sarant-- μου ζήτησαν να τους απαντήσω αυθόρμητα τι νομίζω ότι είναι σωστό: Βουτάδων ή Βουταδών (όνομα οδού στον Κεραμεικό που έγινε πολύ γνωστή τα τελευταία χρόνια και βρίσκεται στο στόμα όλων) και εγώ απάντησα λανθασμένα, σκέφτηκα πως καλό θα ήταν, μαζί με τη σωστή απάντηση, να μαζέψω όσες περιπτώσεις θυμάμαι από τοπωνύμια της Αθήνας που πολύ συχνά ακούγονται λάθος. (Γνωρίζω φυσικά πως δεν είμαι ο πρώτος που τα επισημαίνει, είπα απλώς να τα συγκεντρώσω και να σας ζητήσω να προσθέσετε ό,τι ξεχνώ).

    Λοιπόν, Δόκτορά μου, οι Βουτάδαι ήταν ένα από τα πολύ παλαιά και περίλαμπρα γένη της αρχαίας αθηναϊκής αριστοκρατίας· μάλιστα ο πιο ξεχωριστός κλάδος τους (αυτό)ονομάζονταν Ετεοβουτάδαι, δηλαδή οι γνήσιοι, οι αυθεντικοί, οι «ορίτζιναλ» Βουτάδες, σε αντίθεση προφανώς με άλλους, γιαλαντζί Βουτάδες, χωρίς περγαμηνές. Οι Βουτάδαι αυτοί, ως ουσιαστικό της πρώτης κλίσεως, πρέπει στη γενική πληθυντικού να τονίζεται στη λήγουσα, δηλαδή:

    Βουταδών και Ετεοβουταδών

    (κατά το Αργεάδαι -- Αργεαδών, Αλευάδαι -- Αλευαδών). Το *Βουτάδων που μας έρχεται στο στόμα γεννιέται κατ’ αναλογία από τα ανισοσύλλαβα της δημοτικής (ο ψαράς, των ψαράδων - ο πετράς, των πετράδων) αλλά δεν έχει καμία σχέση.

    Το ίδιο και οι Ζωσιμάδαι, των Ζωσιμαδών, δρομάκι στα Εξάρχεια, κάθετο στην Καλλιδρομίου.

    Εκεί πιο πέρα, Εξάρχεια-Νεάπολη, η περιοχή είναι γεμάτη από Βυζαντινούς αυτοκράτορες (Ιουστινιανού, Βουλγαροκτόνου, Τσιμισκή --ναι, για όσους δεν το ξέρατε, έχει και η Αθήνα Τσιμισκή). Εκεί είναι κι ένας δρόμος με το όνομα του αυτοκράτορα Ιωάννη Βατάτζη, που τον παρατονίζουν σε *Βατατζή.

    Πιο κάτω, αρχίζει η οδός Μάρνη, του ποταμού δηλαδή της Γαλλίας Μάρνη, προς τιμή της Μάχης του Μάρνη (1914) , και όχι *Μάρνης.

    Η οποία καταλήγει στην ξακουστή πλατεία Βάθης –και όχι πλατεία *Βάθη, όπως έβαλε στις επιγραφές στα λεωφορεία του ο Οργανισμός Αστικών Συγκοινωνιών της Πρωτεύουσας (του κάκου τα επαναλαμβάνουν στου Σαραντάκου).

    Και για να κλείσει το τρίγωνο, η περιώνυμη οδός Στουρνάρα και όχι *Στουρνάρη. Νικόλαος Στουρνάρας ήταν το όνομα του εθνικού ευεργέτη, ενός από αυτούς που προσέφεραν χρήματα για την ανέγερση του Πολυτεχνείου. Θυμηθείτε και από τον ελληνικό κινηματογράφο την κωμωδία «Πολυκατοικία οδός Στουρνάρα 288» (δεν υπάρχει τέτοιο νούμερο, η αρίθμηση σταματά στο 77, στο πατρικό μου). Όλος ο κόσμος έτσι την έλεγε, και εξακολουθούν να τη λένε οι ελάχιστοι (αν υπάρχει κανένας) από τους παλιούς που κατοικούν στο δρόμο. Θυμάμαι πολύ καθαρά τον καιρό της Χούντας συνεργεία να περνούν με σκαλωσιές και να καρφώνουν στους τοίχους των πολυκατοικιών τις ταμπέλες που όλοι ξέρουμε σήμερα, με το βαθύ μπλε, με την επιγραφή «Στουρνάρη». Μία μάλιστα, μαρμάρινη, με αρχαιοπρεπή γράμματα, είναι εντοιχισμένη ψηλά στον πλευρικό τοίχο του Πολυτεχνείου. (Μέχρι τότε δεν υπήρχαν τσίγκινες ταμπέλες με τα ονόματα των δρόμων· τα ονόματα ήταν γραμμένα απευθείας στους τοίχους με μαύρα γράμματα από στένσιλ, που εξαφανίζονταν αν βαφόταν ο τοίχος).

    Τέλος, στο Γαλάτσι, είναι η πολύ γνωστή οδός Τράλλεων, που τέμνει τη Βεΐκου. Οι Τράλλεις, των Τράλλεων (κατά το οι Σάρδεις των Σάρδεων) και όχι *Τραλλέων, είναι η αρχαία ονομασία του γνωστού μας μικρασιατικού Αϊδινίου.

    Ολοκληρώνω με κάτι όχι της κατηγορίας αυτής αλλά λίγο παρόμοιο, που έχει επίσης αναφερθεί κι αλλού: ένας μεγάλος δρόμος του Πειραιά είναι η οδός Καραολή – Δημητρίου. Πολλοί έχουν την αίσθηση ότι πρόκειται για όνομα ενός προσώπου, κάποιου που το βαφτιστικό του ήταν Καραολής και το επώνυμο Δημητρίου, αλλά όχι, πρόκειται για δύο ξεχωριστά άτομα, ήρωες του κυπριακού αγώνα, τον Μιχαλάκη Καραολή και τον Ανδρέα Δημητρίου, που απαγχονίστηκαν από τους αποικιοκράτες Βρετανούς, παρά το νεαρό της ηλικίας τους και τη μεγάλη κινητοποίηση για τη διάσωσή τους. Λοιπόν υπάρχει και στο κέντρο της Αθήνας οδός Καραολή-Δημητρίου: είναι το τελευταίο τμήμα της οδού Λουκιανού στο Κολωνάκι, όπου και η βρετανική πρεσβεία. Μετονομάστηκε έτσι εκείνο τον καιρό, με σκοπό να ταπεινώσει τη βρετανική αλαζονεία, για να έχει επίσημη διεύθυνση η βρετανική πρεσβεία «οδός Καραολή-Δημητρίου 2» και κάθε φορά που μπαίνει ο πρέσβης να το βλέπει και να σκάει από το κακό του.

    Μ’ αρέσουνε αυτά τα ειρωνικά, ψοφάω για συμβολισμούς, αλλά πρέπει να ομολογήσουμε ότι πενήντα πέντε χρόνια μετά ελάχιστοι θυμούνται τον Καραολή και τον Δημητρίου και κανείς δεν θυμάται το λόγο που έγινε η αλλαγή· άσε που σιωπηρά επανήλθε και στις επιγραφές η οδός Λουκιανού.

    Ο ίδιος ακριβώς λόγος είναι που η οδός Πατησίων, από την Ομόνοια μέχρι τη Μάρνη, μετονομάστηκε επισήμως σε «Εικοστής Ογδόης Οκτωβρίου», γιατί απέναντι ακριβώς από το Πολυτεχνείο βρίσκεται η (ωραία ανακαινισμένη σήμερα) Κάζα ντ’ Ιτάλια, το ιταλικό ινστιτούτο: για να πικάρουμε τους Ιταλούς. Το θυμάται κανείς σήμερα; Αμφιβάλλω πολύ. Μόνο τα μαγαζιά της Πατησίων κάποτε παλιά έδιναν ως διεύθυνση «28ης Οκτωβρίου» κι αυτό έχει βουλιάξει στη λήθη δεκαετίες τώρα. Όλος ο κόσμος λέει Πατησίων.

    Όπως και όλος ο κόσμος λέει Πανεπιστημίου και κανείς δεν ξέρει ποια είναι η Ελευθερίου Βενιζέλου. (Τα Τσώρτσιλ = Ακαδημίας και Ρούζβελτ = Σταδίου είναι παμπάλαια, ελάχιστοι από τους επιζώντες σήμερα Αθηναίους τα έχουν προλάβει και πάντως γρήγορα καταργήθηκαν).

    Σκέφτομαι λοιπόν, τώρα που έχουμε φρεσκοεκλεγμένο δήμαρχο, δεν του το λέμε να επαναφέρει επισήμως και την Πατησίων και την Πανεπιστημίου και τη Λουκιανού, για να πάψουμε να έχουμε άλλη μια περίπτωση διπλαναγνωσίας, στην οποία είμαστε περίφημα γυμνασμένοι, άλλο να γράφει και άλλο να διαβάζουμε; Λέτε να έχει τον τρόπο να του το επισημάνει κανένας από τους θαμώνες της Λεξιλογίας;
    Άλλο πληροφορία, άλλο γνώση· άλλο βία, άλλο δύναμη.

  2. #2
    HandyMod drsiebenmal's Avatar
    Join Date
    Mar 2009
    Location
    Athens, Greece
    Posts
    28,514
    Gender
    Male
    Άφεριμ καρντάση Εάριον!

    Κάνε και μια συγκρτική ανάλυση των παραδειγμάτων από τρεις φορές εφτά λήμματα της επιλογής σου μεταξύ ΛΚΝ και ΛΝΕΓ06, αρχίζοντας από το οινοβάρελο και καταλήγοντας στο ούζο -και αφίεταί σου η αμαρτία.

    Αλλά έτσι είμαστε εμείς εδώ στη Λεξιλογία, μεγαλόψυχοι· αναγνωρίζουμε ελαφρυντικά στους κρασοζαλισμένους συντρόφους όταν παρατονίζουν.
    Wer die Wahrheit nicht weiß, der ist bloß ein Dummkopf. Aber wer sie weiß, und sie eine Lüge nennt, der ist ein Verbrecher!
    We base decisions on facts, not superstition, not what our ideology tells us but rather what we can observe

    δεῖ δὲ χρημάτων, καὶ ἄνευ τούτων οὐδὲν ἔστι γενέσθαι τῶν δεόντων
    Η Ελλάδα είναι Ευρώπη, η Ευρώπη είναι Ελλάδα!

  3. #3
    Super Moderator Alexandra's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    Bristol, UK
    Posts
    17,055
    Gender
    Female
    Καλό θα ήταν να διευκρινίσουμε και ένα άλλο οδωνύμιο που εκ πρώτης όψεως ακούγεται λάθος, αλλά δεν είναι:

    Στο Νέο Ηράκλειο υπάρχει η οδός ΠΕΥΚΩΝ. Πεύκων ή Πευκών; Γραμματικά είναι και τα δύο σωστά. Πεύκων είναι η γενική πληθυντικού του πεύκου. Πευκών είναι η γενική πληθυντικού της πεύκης. Ας μην ξεχνάμε ότι δίπλα υπάρχει ολόκληρο προάστιο που λέγεται Πεύκη. Οι κάτοικοι του Ν. Ηρακλείου πάντως λένε Πευκών, και ενώ όταν το πρωτοάκουσα, νόμισα ότι ήταν λάθος, μετά κατέληξα ότι δεν είναι.
    Μένω Ευρώπη
    Keys of change

  4. #4
    Senior Member crystal's Avatar
    Join Date
    Mar 2008
    Location
    Athens
    Posts
    2,147
    Gender
    Female
    Επίσης η λεωφόρος Θησέως στην Καλλιθέα, που κανονικά λέγεται (κι αυτή) "Ελευθερίου Βενιζέλου", με αποτέλεσμα οι μη γνωρίζοντες να την κατεβαίνουν και να την ψάχνουν ταυτόχρονα. Earion, αυτή γιατί τη λέμε Θησέως;

    Και να συνεισφέρω κι άλλη μια μετονομασία, από τη Θεσσαλονίκη: η προέκταση της Εγνατίας προς τα ανατολικά, μέχρι τη Βούλγαρη, μετονομάστηκε σε λεωφόρο Κωνσταντίνου Καραμανλή μετά το θάνατό του. Όλοι οι Θεσσαλονικείς, πάντως, συνεχίζουν να την αποκαλούν "Νέα Εγνατία".
    Whatever works

  5. #5
    HandyMod drsiebenmal's Avatar
    Join Date
    Mar 2009
    Location
    Athens, Greece
    Posts
    28,514
    Gender
    Male
    Θησέως είναι το αρχικό όνομα της οδού (ο Θησέας απεικονίζεται και στο έμβλημα του Δήμου Καλλιθέας). Και δεν είναι η μοναδική διπλή ονομασία με Ελ. Βενιζέλο στην Καλλιθέα. «Ελ. Βενιζέλος» λεγόταν αρχικά και ο σταθμός του ΗΣΑΠ που χτίστηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1980 μεταξύ Καλλιθέας και Πετραλώνων, αλλά πολύ σύντομα προστέθηκε και ο γειτονικός «Ταύρος» που έχει επικρατήσει σήμερα στην ονομασία του σταθμού.
    Wer die Wahrheit nicht weiß, der ist bloß ein Dummkopf. Aber wer sie weiß, und sie eine Lüge nennt, der ist ein Verbrecher!
    We base decisions on facts, not superstition, not what our ideology tells us but rather what we can observe

    δεῖ δὲ χρημάτων, καὶ ἄνευ τούτων οὐδὲν ἔστι γενέσθαι τῶν δεόντων
    Η Ελλάδα είναι Ευρώπη, η Ευρώπη είναι Ελλάδα!

  6. #6
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    47,269
    Gender
    Male
    Καλημέρα, καλημέρα.

    Όταν θα έχετε χρόνο, δύο λόγια για την οδό Χάρητος και την παρατονισμένη οδό Βατάτζη.

    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Άντε, πέρασε κι αυτό
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  7. #7
    Senior Member Elsa's Avatar
    Join Date
    Apr 2008
    Location
    Athens
    Posts
    2,256
    Gender
    Female
    Ωραιότατο, μπράβο, Earion!
    Μου θύμησες την εποχή που ανέβηκα σαν βλαχάκι στο κέντρο και έψαχνα την Πανεπιστημίου, την Πατησίων και την Πειραιώς (Π. Τσαλδάρη στις πινακίδες!) με αποτέλεσμα να προκαλέσω ρίγη ιλαρότητας στη συμπαθή τάξη των περιπτεράδων...

    Όσο για δρόμους-φίδια που αλλάζουν πουκάμισα ονόματα καθώς διατρέχουν το σώμα της πόλης, καταθέτω στο νήμα την ατελείωτη Γ. Παπανδρέου-Ούλοφ Πάλμε-Υμηττού-Ηλία Ηλιού-Μάχης Αναλάτου-Ελ. Βενιζέλου-Πικροδάφνης!
    Πωλείται όπως είναι, επιπλωμένο...

  8. #8
    Senior Member Earion's Avatar
    Join Date
    Feb 2010
    Location
    Αθήνα, Εξάρχεια (Μουσείο)
    Posts
    5,962
    Gender
    Male
    Elsa, μπράβο, είχα ξεχάσει την Παναγή Τσαλδάρη!
    Ο δρόμος με τα πολλά ονόματα (από Γεωργίου Παπανδρέου έως Ελευθερίου Βενιζέλου) έχει το ιδιαίτερο ότι διασχίζει πολλούς δήμους και απ’ ό,τι φαίνεται κάθε δήμαρχος ήθελε να βάλει τη σφραγίδα του.
    Αυτό μου θύμισε κάτι άλλο: την πολλαπλή αρίθμηση της λεωφόρου Κηφισίας και της οδού Πειραιώς, που ξεκινούν απ’ την αρχή κάθε που μπαίνουν σε άλλο δήμο.
    Ορίστε που βρήκαμε δουλειά και για τον νέο περιφερειάρχη!
    Άλλο πληροφορία, άλλο γνώση· άλλο βία, άλλο δύναμη.

  9. #9

  10. #10
    Senior Member Costas's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    Athina, Greece
    Posts
    7,508
    Gender
    Male
    Διπλή (μήπως και τριπλή; ) αρίθμηση έχει και η Βουλιαγμένης. Ο Χάρης ήταν αρχαίος στρατηγός των Αθηναίων, του 4ου αι. π.Χ. Οι Βουτάδαι (από τον Βούτι, αδερφό του Ερεχθέα) έδωσαν το όνομά τους σε δήμο που βρισκόταν μεταξύ Διπύλου (στον Κεραμεικό) και ποταμού Κηφισού. Μάλλον δηλαδή από το δήμο πήρε το όνομα η οδός, και ο δήμος πιο πίσω από το γένος, και το γένος από τον ήρωα, που λατρευόταν μέσα στο Ερέχθειο της Ακρόπολης (όπου οι Καρυάτιδες - των Καρυατίδων [οδό που άλλοι τη λένε Καρυάτιδων· Καρυατιδών ως τώρα δεν έχω ακούσει]).

    Δε συμφωνώ με το Ζωσιμαδών. Οι Βουτάδαι - των Βουταδών, οι Ζωσιμάδες - των Ζωσιμάδων (18ος αι. μ.Χ.).

    Αν βάζαν τόνους στις πινακίδες, κάποιες ίσως να είχαν επηρεάσει την προφορά, αν και δεν είναι καθόλου σίγουρο. Αυτά για όσους τεχνηέντως υποβάλλουν τη σκέψη για κατάργηση των τόνων...


    Βιβλίο:
    Μάρω Βουγιούκα - Βασίλης Μεγαρίδης, Οδωνυμικά. Η σημασία των ονομάτων των οδών της Αθήνας (2 τόμοι, α' έκδ. Πνευμ. Κέντρο Δήμου Αθηναίων, Αθήνα 1990)

    Η άποψή μου είναι "αφήστε τον κόσμο να τα λέει όπως θέλει". Άλλο τα ονόματα καθαυτά, άλλο τα οδωνύμια· έτερον εκάτερον. Άλλωστε αυτές οι παρερμηνείες είναι που σε βάθος χρόνου δίνουν ψωμί στους Σαραντάκους.
    Τας λεωφόρους οδούς φεύγων επί τας ατραπούς βάδιζε, αψευδεῖ δε προς άκμονι χάλκευε γλῶσσαν.
    Εμπληξία γαρ η άλογος φιλανθρωπία.
    Souffle sur tes braises pour rester vivant.

Page 1 of 7 1 2 3 4 5 ... LastLast

Similar Threads

  1. Replies: 30
    Last Post: 28-12-2014, 02:47 PM
  2. Χτες βράδυ ονειρεύτηκα τον Άδωνη
    By Earion in forum Modern Greek language queries
    Replies: 30
    Last Post: 23-07-2014, 03:39 PM
  3. Replies: 97
    Last Post: 14-03-2013, 02:25 PM
  4. Replies: 9
    Last Post: 05-01-2011, 04:14 PM
  5. Περί φθοράς της ελληνικής γλώσσας...
    By nickel in forum Discussing anything under the sun
    Replies: 35
    Last Post: 09-09-2009, 04:53 PM

Bookmarks

Bookmarks

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •