Page 1 of 3 1 2 3 LastLast
Results 1 to 10 of 23

Thread: Να αρχίσουμε να τονίζουμε το «γιά»;

  1. #1
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    47,428
    Gender
    Male

    Να αρχίσουμε να τονίζουμε το «γιά»;

    Όχι όλα τα «για» — σας προλαβαίνω.

    Γρήγορη επανάληψη:
    Οι μονοσύλλαβες δεν τονίζονται: για, γεια, ποιος, πια, πιο, γιος.
    Στο μια - μιά θα (ξανα)αφιερωθεί ένα νήμα, γιατί φαίνεται ότι δεν είναι ξεκάθαρη η διαφορά ανάμεσα σε αόριστο και αριθμητικό.

    Τονίζεται το διαζευκτικό «ή» και μερικοί επιμένουν να τονίζουν το «ώς» (=έως) όταν τα 'χουν καλά με τον επιμελητή (ή είναι οι ίδιοι επιμελητές).

    Μονοσύλλαβη που μου αρέσει εμένα να τονίζω (όταν το θυμάμαι) είναι το «για» στις παρακάτω χρήσεις (όλα τα παραδείγματα κλεμμένα από το ΛΚΝ, οι τόνοι δικοί μου):

    • με επιφωνηματική πρόταση δηλώνει ανάλογα με τον τόνο της φωνής:
      α. προτροπή ή έντονο ενδιαφέρον: Γιά πες μας τα νέα σου, έλα πες μας τα νέα σου. Γιά να δω τι κάνατε!, ας δω τι κάνατε. Γιά να δοκιμάσουμε άλλη μια φορά!
      β. δυσαρέσκεια, ειρωνεία, απειλή κτλ.: Γιά έλα εδώ. Γιά πλησίασε, εμπρός πλησίασε. Γιά πρόσεχε λίγο. Γιά συμμαζέψου! Γιά μάζεψε τη γλώσσα σου.
    • σύνδ. διαχ. : (προφ., οικ., λαϊκότρ.) ή: Θα έρθεις τώρα γιά ύστερα; Θέλεις μήλο γιά αχλάδι; Εμπρός, στη μάχη! και γιά ζούμε γιά πεθαίνουμε, ή θα ζήσουμε ή θα πεθάνουμε.


    Βοηθάει έτσι, π.χ. να μην μπερδεύουμε την προτροπή «Γιά να δούμε!» με το σύνδεσμο «για να» στο «Για να δείτε!».
    Συνήθως δεν μπερδευόμαστε, αλλά κοντοστεκόμαστε. Για να δείτε, σκεφτείτε πότε ακριβώς καταλάβατε τον τρόπο που έπρεπε να διαβάσετε το «για» σ' αυτή την πρόταση. Ας αρχίσουμε λοιπόν κι εμείς να του βάζουμε τόνο όταν πρέπει. Γιά να βλέπω...
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Αριστεία, ρε!
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  2. #2
    Senior Member danae's Avatar
    Join Date
    Jun 2008
    Location
    σε χώρες άγνωστες της δύσης, του βορρά
    Posts
    487
    Gender
    Female
    Ακριβώς αυτό σκεφτόμουν προ ολίγου που έγραψα "για να δούμε" εννοώντας "γιά να δούμε"!

    Ο θαλασσινός άνεμος κι η δροσιά της αυγής υπάρχουν χωρίς να το ζητήσει κανένας.

  3. #3
    Senior Member
    Join Date
    Feb 2008
    Posts
    5,106
    Gender
    Male
    Σου λείπει επίσης το "πώς για", "ναι για" των θεσσαλονικιών ή των μυτιληνιών.

    Είναι αλήθεια πως το "για να σε δω κάβουρα πως περπατάς στα κάρβουνα" μπορεί να προκαλέσει σύγχυση, οπότε μπορούμε να το τονίζουμε.

  4. #4
    Senior Member Earion's Avatar
    Join Date
    Feb 2010
    Location
    Αθήνα, Εξάρχεια (Μουσείο)
    Posts
    5,976
    Gender
    Male
    Δείτε μια περίπτωση όπου η παρανάγνωση ενός για διαστρέβλωσε το νόημα.

  5. #5
    Senior Member Themis's Avatar
    Join Date
    Feb 2010
    Posts
    3,720
    Gender
    Male
    Ναι, να αρχίσουμε να το τονίζουμε. Αυτή την τσιγκουνιά στους τόνους, και γενικότερα το φονταμενταλιστικό ατονικό στα μονοσύλλαβα, ποτέ δεν το κατάλαβα. Ο τόνος είναι σημάδι του γραπτού λόγου και πρέπει να τον εξυπηρετεί. Όταν πάμε να γράψουμε κάτι και η υπακοή στα κελεύσματα της σχολικής γραμματικής μάς εμποδίζει να το κάνουμε, ενώ ένας ταπεινός τόνος θα μας επέτρεπε να εκφράσουμε αυτό που θέλουμε, υπάρχει σίγουρα κάποιο πρόβλημα. Πρόβλημα + εύκολη λύση = προσπαθούμε να έχουμε τη δυνατότητα να εφαρμόζουμε τη λύση. Είναι στραβός ο γιαλός ή στραβά αρμενίζω;

  6. #6
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    47,428
    Gender
    Male
    Υπάρχει η άποψη ότι στα «επίσημα» κείμενα (πάντως όχι όταν γράφεις σε φόρουμ), αν δεν θέλεις να σε στριμώξουν, πας με τη σχολική γραμματική. Πέρασαν πόσα χρόνια για να βγει καινούργια γραμματική και λες και το μόνο θέμα που είχε απασχολήσει τη γλωσσική κοινότητα όλα αυτά τα χρόνια ήταν αν θα λέμε «το μαγνήτη» ή «τον μαγνήτη». Οπότε το μέγα ερώτημα είναι: πού κάνουμε το δικό μας και μέχρι πού;

    Στην περίπτωση αυτού του γιά, προτιμάμε να του βάλουμε τόνο.
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Αριστεία, ρε!
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  7. #7
    Senior Member
    Join Date
    Feb 2008
    Posts
    5,106
    Gender
    Male
    Μερικά "για" θέλουν τον τόνο τους -π.χ. το "γιά να σου πω κυρά μου", αλλά διαφοροποίηση δεν μπορεί να γίνει. Θα μπορούσαμε άραγε να πούμε ότι όταν δεν είναι το κοινό "για" τότε το τονίζουμε;

  8. #8
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    47,428
    Gender
    Male
    Αυτό, όπως στις σημασίες που ξεχώρισα από το ΛΚΝ, τονίζεται, ενώ το «κοινό» δεν τονίζεται. Βέβαια, αυτός δεν είναι επαρκής λόγος. Στα ελληνικά δεν κοτσάρουμε οξεία όπου τονίζουμε (και κοτσάρουμε και μερικές εκεί που δεν τονίζουμε). Ωστόσο, πρέπει κάπως να ξεχωρίσουμε το «γιά να δούμε» από το «για να δούμε», και το «Θέλεις μήλο γιά αχλάδι;», που όταν το δω άτονο θα το σκέφτομαι μισή ώρα πριν το καταλάβω.

    Θα πει κάποιος ότι δεν χρειάζεται ωστόσο να τονιστεί και το «Για στάσου» γιατί δεν είναι παρεξηγήσιμο, αλλά δεν θα κάνουμε τσιγκουνιές και μπερδεψούρες. Όπως έχουμε το η/ή και είχαμε το ως/ώς, ας έχουμε και το για/γιά. Ελπίζω να μην το προφέρει κανείς [γι-ά], αφού άλλωστε και το διά το προφέρουμε οι περισσότεροι [δja], δηλαδή σαν το για.
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Αριστεία, ρε!
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  9. #9
    Super Moderator Alexandra's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    Bristol, UK
    Posts
    17,072
    Gender
    Female
    Μπονζούρ!

    Εσείς πολύ καλά τα λέτε, αλλά εμείς που έχουμε από πάνω μας τη σκιά του διορθωτή-συναδέλφου-μη ειδικού-και πολλάκις ψιλοανίδεου, δεν είναι δυνατόν να κάνουμε τέτοιες υπερβάσεις στους υποτίτλους μας βάζοντας τόνο στο "για". Εδώ μας συμβαίνει το παράλογο, να γράφουμε:
    Η μητέρα μου μού είπε...
    Και να επεμβαίνει ο διορθωτής-συνάδελφος-μη ειδικός-ψιλοανίδεος και να το διορθώνει ως εξής:
    Η μητέρα μου, μου είπε...
    επειδή, λέει, οι μονοσύλλαβες λέξεις δεν τονίζονται ΠΟΤΕ! Μπορεί ο ίδιος βέβαια με μεγάλη άνεση να τονίζει το "ποιος" και το "γεια", επειδή στην ουσία δεν έχει καταλάβει καν ποιες λέξεις θεωρούνται μονοσύλλαβες σύμφωνα με το μονοτονικό.

    Ας είναι καλά η μεγάλη εταιρεία υποτιτλισμού που αναθέτει τη διόρθωση σε κάθε πικραμένο που περνάει το (δι' αλληλογραφίας) τεστ, χωρίς να τον έχει ξεσκονίσει πρώτα κανείς, για να βεβαιωθεί ότι ξέρει έστω και τα βασικά της ρημάδας της γραμματικής. Τουλάχιστον μάς πληρώνει αδρά (σε σχέση με τις άλλες), οπότε ανεχόμαστε και το abuse στα χέρια των συναδέλφων.
    Μένω Ευρώπη
    Keys of change

  10. #10
    Administrator Zazula's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    127.0.0.1
    Posts
    17,438
    Gender
    Male
    Κανονικά είναι «η μητέρα μου μου είπε» (με άτονα αμφότερα τα «μου») διότι δεν δικαιολογείται ο τόνος στο δεύτερο «μου» από κάποιον γραμματικό κανόνα. Βέβαια, ο διορθωτής τού Word το λογίζει αυτό για λάθος, θεωρώντας ότι επαναλήφθηκε το δεύτερο «μου» από παραδρομή. Για να εξαλειφθεί η κυματιστή γραμμή στο δεύτερο «μου» άλλοι τού βάζουν τόνο κι άλλοι χωρίζουν τα δύο «μου» με κόμμα — ενώ το σωστό είναι να πούμε στο Word να αγνοήσει αυτό το "λάθος", επειδή λάθος δεν είναι.

Page 1 of 3 1 2 3 LastLast

Tags for this Thread

Bookmarks

Bookmarks

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •