Page 1 of 5 1 2 3 4 5 LastLast
Results 1 to 10 of 42

Thread: Η φεμινιστική γλωσσολογία

  1. #1
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    47,125
    Gender
    Male

    Η φεμινιστική γλωσσολογία

    Η φεμινιστική γλωσσολογία
    (Αναδημοσίευση από την Καθημερινή της 10/8/2010)

    Του Μιχάλη Πιτσιλίδη (διευθυντή του περιοδικού Popular Medicine)

    Δεν είναι ευρέως γνωστό, αλλά υπάρχει κλάδος της γλωσσολογίας με τον τίτλο φεμινιστική γλωσσολογία (feministische Linguistik). Ο επιστημονικός αυτός κλάδος εξετάζει, γενικώς ειπείν, τις σχέσεις ανάμεσα στο φύλο και τη γλώσσα, για να ανακαλύψει βεβαίως ότι και η γλώσσα έχει φύλο, και μάλιστα αρσενικό! Θα δούμε παρακάτω παραδείγματα της «αρσενικής» γλώσσας, αφού πρώτα σημειώσουμε ότι έχουν υπάρξει στην ιστορία της επιστήμης σημαντικοί γλωσσολόγοι, οι οποίοι κατέληξαν σε αφοπλιστικού μισογυνισμού «επιστημονικά» πορίσματα. Για παράδειγμα, ο Edward Sapir (1884-1939), σπουδαίος και διάσημος Αμερικανός γλωσσολόγος, μελετώντας ως παράδειγμα τη γλώσσα nootka, κατέταξε την ομιλία των γυναικών στους... ανώμαλους τύπους ομιλίας που εμφανίζονται σε «χοντρούς, νάνους, καμπούρηδες, κουτσούς, μωρά και γυναίκες»!

    Στη γλώσσα μας, έχουμε αρσενικό και θηλυκό γένος, τόσο γραμματικό όσο και φυσικό. Η διάκριση του γένους γίνεται είτε με λεξιλογικό τρόπο (πατέρας-μητέρα), είτε με τις καταλήξεις (κομμωτής-κομμώτρια), είτε με το άρθρο (ο/η γιατρός). Βέβαια, η σχέση ανάμεσα στο φυσικό και στο γραμματικό γένος είναι εν πολλοίς αυθαίρετη: το φεγγάρι είναι ουδέτερο στην ελληνική γλώσσα, αρσενικό στη γερμανική (der Mond), θηλυκό στη γαλλική (la lune) κ.ο.κ. Όμως, από την άλλη πλευρά, μάλλον δεν είναι τυχαίο ότι η γη είναι θηλυκού γένους σχεδόν σε όλες τις ινδοευρωπαϊκές γλώσσες, αφού συμβολίζει πάντα τη Μητέρα Γη, η οποία γεννά και παράγει. Ωστόσο, ο ήλιος είναι σχεδόν πάντα αρσενικού γένους...

    Ας ρίξουμε, όμως, μερικές ματιές σε γλωσσικά σημάδια που υποδηλώνουν υπεροχή του αρσενικού, από την καθημερινή χρήση της γλώσσας. Ζώα δυνατά και επιβλητικά είναι συχνότερα αρσενικού γένους (ο λέων, ο ελέφαντας, ο καρχαρίας, ο αετός, ο βόας), ενώ τα πιο μικρά και θεωρούμενα απεχθή, πονηρά ή μοχθηρά είναι συχνότερα θηλυκά (η αλεπού, η ύαινα, η σουπιά, η αράχνη, η κατσαρίδα, η οχιά). Αρσενικοί, επίσης, είναι οι περισσότεροι ισχυροί άνεμοι (βοριάς, νοτιάς, σιρόκος) αλλά και οι ποταμοί (Αλιάκμονας, Πηνειός, Αξιός, Αχελώος), ενώ τα δέντρα που γεννούν καρπούς είναι συνήθως θηλυκά (λεμονιά, πορτοκαλιά) όπως και τα περισσότερα λουλούδια. Ως «σκύλος» προσδιορίζεται ο σκληρός, εργατικός άντρας, ενώ η «σκύλα» αποτελεί βρισιά για κάθε γυναίκα.

    Πολλά επαγγέλματα θεωρούνται εκ φύσεως αρσενικά κι επομένως υπάρχουν μεγάλες γλωσσικές δυσκολίες στον προσδιορισμό τους, όταν ασκούνται από γυναίκες. Έτσι, ενώ λέμε πλέον η γιατρίνα, η δικαστίνα, η βουλευτίνα, η στρατιωτίνα, ακόμα δεν έχουν ωριμάσει γλωσσικά η φιλολογίνα, η υπαλληλίνα, η πιλοτίνα και πάρα πολλά άλλα. Θα χρειαστεί ακόμα χρόνος για να καταλήξει η γλωσσική ζύμωση σε μία από τις μορφές: η συγγραφέας, η συγγράφισσα (πρόταση Κριαρά), η συγγραφέας, η συγγραφίνα. Προς το παρόν, τα τρία τελευταία μάς φαίνονται αστεία ή γλωσσικοί βαρβαρισμοί.

    Λεξιλογικά, τώρα, έχουμε πολλά και εντυπωσιακά παραδείγματα όπου γυναίκες… δεν υπάρχουν. Π.χ. λέγοντας «όλοι οι Ελληνες είναι στο πλευρό σας» εννοούμε τους Έλληνες και τις Ελληνίδες, ομολογώντας ότι είναι περιττή η ρητή αναφορά —με το θηλυκό γένος— στις γυναίκες. Τη διάκριση κάνουν μόνον οι πολιτικοί, στις δημόσιες ομιλίες τους, για ψηφοθηρικούς λόγους. Ένα πλοίο βυθίζεται πάντα «αύτανδρο», έστω κι αν οι μισοί επιβάτες είναι γυναίκες. Μια δημόσια υπηρεσία «επανδρώνεται» ακόμα κι όταν προσλαμβάνει γυναίκες. Εξ άλλου, μια εφεύρεση, μια ιδέα ή μια θεωρία, έχουν πάντα «πατρότητα», έστω κι αν προέρχονται από γυναίκα, ενώ στα πανεπιστήμια «οι φοιτητές αγωνίζονται...» ωσάν οι φοιτήτριες να έχουν εξαφανιστεί. Όταν χτυπά το τηλέφωνο, ρωτάμε «ποιος είναι στο τηλέφωνο;» είτε είναι άντρας είτε γυναίκα. Αν ρωτήσουμε «ποια είναι στο τηλέφωνο;», υπονοείται ότι γνωρίζουμε με βεβαιότητα ότι είναι γυναίκα, διαφορετικά ελλοχεύει η παρεξήγηση. Λέμε «ο Γιάννης και η Άννα ήταν πολύ ευτυχισμένοι» και ποτέ «ο Γιάννης και η Άννα ήταν πολύ ευτυχισμένες» γιατί το δεύτερο είναι επιβαρυντικό για τον Γιάννη.

    Μελετώντας διάφορα ζεύγη λέξεων (με εξαίρεση το «κυρίες και κύριοι»), διαπιστώνουμε ότι πάντα προηγείται το αρσενικό: Αδάμ-Εύα, γιος-κόρη, αδελφός-αδελφή, ως ισχυρότερο και σημαντικότερο. Πράγματι στα ζεύγη αντιθέτων συνηθίζουμε να βάζουμε πρώτο το θετικό: φως-σκοτάδι, πλούσιος-φτωχός, άσπρο-μαύρο. Όταν ο σύζυγος πεθάνει, η σύζυγος ονομάζεται «Χ, χήρα του Ψ» ενώ, στην αντίθετη περίπτωση, βεβαίως δεν λέμε «ο Χ, χήρος της Ψ».

    Τα παραπάνω δεν συνιστούν βεβαίως κάποιας μορφής ιδιαιτερότητα της ελληνικής γλώσσας. Όπως προκύπτει από ένα πρόσφατο, μνημειώδες έργο (Hellinger, M. & Bussmann, H. Gender across Languages. Amsterdam: John Benjamins 2001-2003), τα δεδομένα από 30 γλώσσες αποκαλύπτουν ότι σε όλες η γυναικεία παρουσία δεν βαραίνει όσο η αντρική. Η γυναίκα προσδιορίζεται από την οπτική γωνία του άντρα και σε σχέση με αυτόν, ενώ, παράλληλα, οι γυναικείες ιδιότητες και δραστηριότητες προβάλλονται συνήθως ως κατώτερες των αντρικών.



    Δείτε και:
    Wikipedia: Gender neutrality in English
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Άντε, πέρασε κι αυτό
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  2. #2
    Senior Member StellaP's Avatar
    Join Date
    Nov 2009
    Posts
    249
    Gender
    Female
    ΄Ολοι οι ποταμοί της Ελλάδος είναι αρσενικοί εκτός από έναν που βρίσκεται στην Πελοπόννησο και είναι η Νέδα.
    Επίσης όλα σχεδόν τα νησιά είναι θηλυκά εκτός από μερικά αρσενικά (Αγ.Ευστράτιος, Πόρος, Καστός, Κάλαμος) και μερικά ουδέτερα (τα Ψαρά, το Αγκίστρι, τα Κουφονήσια).
    No worries!!!

  3. #3
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    47,125
    Gender
    Male
    Quote Originally Posted by StellaP View Post
    Επίσης όλα σχεδόν τα νησιά είναι θηλυκά...
    Εμ, δεν γίνεται να είσαι αρσενικιά και λεβεντογέννα...
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Άντε, πέρασε κι αυτό
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  4. #4
    Senior Member Marinos's Avatar
    Join Date
    Jul 2009
    Location
    Ρέθυμνο
    Posts
    2,176
    Gender
    Male
    Και ως γνωστόν, οι θηλυκές Σέρρες έγιναν στη ντοπιολαλιά τα Σέρρας.
    Με βρίσκετε και εδώ.

  5. #5
    επίσης πάντα ρωτάμε :
    ποιός πέθανε;

    και ποτέ ποιά πέθανε;

  6. #6
    Senior Member JimAdams's Avatar
    Join Date
    Mar 2009
    Location
    Brussels
    Posts
    341
    Gender
    Male
    Επίσης, Έβρος ο μόνος ελληνικός νομός αρσενικού γένους.

    Άσχετο παράδοξο. Έχετε παρατηρήσει οτι όλες τις ξένες ομάδες τις αποκαλούν σε θηλυκό γένος (η Τσέλσι, η Μίλαν, η Λοκομοτίβ κ.ο.κ εκτός απο τον Άγιαξ και ενίοτε τους Ρέιντζερς Γλασκώβης) ? :P

  7. #7
    Senior Member azimuthios's Avatar
    Join Date
    Jun 2009
    Location
    Athens
    Posts
    3,087
    Gender
    Male
    Yπάρχει και άλλος θηλυκός ποταμός, όχι ελληνικός όμως. Είναι η Λένα στη Σιβηρία, αν δεν κάνω λάθος.

    Επίσης, μια διάκριση που δεν γίνεται πια στα αγγλικά γιατί θεωρείται υποτιμητικό είναι το poet-poetess. Αντίθετα λέμε poet και για τα δύο φύλα και αν πρέπει οπωσδήποτε να το ξεχωρίσουμε (σπάνια) λέμε female poet.
    Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις,/
    τούτο προσπάθησε τουλάχιστον / όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις --Κ. Καβάφης--

    Whereof one cannot speak, thereof one must be silent. --Ludwig Wittgenstein, Tractatus Logico-Philosophicus--

  8. #8
    Senior Member Porkcastle's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Posts
    831
    Gender
    Female
    Quote Originally Posted by azimuthios
    Yπάρχει και άλλος θηλυκός ποταμός, όχι ελληνικός όμως. Είναι η Λένα στη Σιβηρία, αν δεν κάνω λάθος.
    Απ' όσο γνωρίζω (και θυμάμαι από τη γεωγραφία), ο ποταμός λέγεται "Λένας" ή "Λένα", στα ελληνικά είναι σίγουρα αρσενικού γένους.
    (Edit: "Ο" Λένας είναι. Τσέκαρα μια σκονισμένη Υδρόγειο.)
    Attached Thumbnails Attached Thumbnails Click image for larger version. 

Name:	Λένας.jpg 
Views:	23 
Size:	106.6 KB 
ID:	788  
    What is the difference between erotic and kinky?
    Erotic: Using a feather
    Kinky: Using the whole chicken

  9. #9
    Senior Member Rogerios's Avatar
    Join Date
    Nov 2008
    Location
    Μεταξύ της Augusta Treverorum και του Divodurum
    Posts
    2,013
    Gender
    Male
    Quote Originally Posted by azimuthios View Post
    Yπάρχει και άλλος θηλυκός ποταμός, όχι ελληνικός όμως. Είναι η Λένα στη Σιβηρία, αν δεν κάνω λάθος.
    Νομίζω ότι στα ελληνικά λέμε "ο Λένας" ή "ο Λένα". Κατά τα λοιπά έχω την εντύπωση ότι στα ρωσικά όλοι οι ποταμοί είναι θηλυκοί (τώρα κάποια εξαίρεση μπορεί να υπάρχει, αλλά προς το παρόν μου διαφεύγει).

  10. #10
    Senior Member Marinos's Avatar
    Join Date
    Jul 2009
    Location
    Ρέθυμνο
    Posts
    2,176
    Gender
    Male
    Εξ ου και το ψευδώνυμο του Βλαντιμίρ Ίλιτς Ουλιάνοφ. Και μια και λέμε για αρσενικοθήλυκα, θυμήθηκα μια ιστοριούλα του Λουντέμη για τον περιοδεύοντα πολυτεχνίτη που έδειχνε τρισδιάστατες φωτογραφίες στα χωριά: Ιδέτε τον άνθρωπο που έριξε τον τσάρο στη Ρωσία, παράξενο μεγάλο: άντρας με γένια και γυναικείο όνομα, Ελένιν τ' όνομά του (ή κάπως έτσι).
    Με βρίσκετε και εδώ.

Page 1 of 5 1 2 3 4 5 LastLast

Bookmarks

Bookmarks

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •