Page 1 of 3 1 2 3 LastLast
Results 1 to 10 of 26

Thread: Αδυναμίες της ελληνικής γλώσσας (από μεταφραστική σκοπιά)

  1. #1
    Senior Member
    Join Date
    Feb 2008
    Posts
    5,087
    Gender
    Male

    Αδυναμίες της ελληνικής γλώσσας (από μεταφραστική σκοπιά)

    Θα μπορούσα βέβαια να το βάλω σε εισαγωγικά το αδυναμίες. Πιστεύω πάντως ότι τις αδυναμίες μιας γλώσσας, τα σημεία στα οποία δυσκολεύεται, τις βλέπει πιο καθαρά όποιος μεταφράζει προς αυτή τη (μητρική του) γλώσσα -αν και, βέβαια, σε πολλές περιπτώσεις (στις πιο πολλές; ) μπορεί απλώς να είναι δικές του αδυναμίες, του μεταφραστή εννοώ. Και αντίστροφα, τα πλεονεκτήματα μιας γλώσσας, τα βλέπει πάλι πιο καθαρά όποιος μεταφράζει από αυτή τη γλώσσα.

    Αναρωτιέμαι, εμείς που έχουμε γράψει κάποια χρόνια ως μεταφραστές, ποιες αδυναμίες έχουμε εντοπίσει στην (νεο)ελληνική γλώσσα. Για να ξεκινήσω, δυο αδυναμίες που μου έρχονται εμένα πρόχειρα στο μυαλό είναι:

    * Η αδυναμία λόγιου δανεισμού από το λατινικό ταμείο. Έτσι, ενώ όλοι οι άλλοι μπορούν στην ανάγκη να αλλάζουν την κατάληξη για ν' αποδώσουν έναν νεολογισμό, εμείς (και πιθανώς οι Ισλανδοί) πρέπει καλά και σώνει να τον εξελληνίσουμε. Παράδειγμα που έχω ξαναφέρει, το transfection, το οποίο στην ΙΑΤΕ είναι ομόρριζο σε καμιά δεκαπενταριά γλώσσες και χώρια στα ελληνικά. Οι Bυζαντινοί την είχαν αυτή την ικανότητα, έλεγαν εξκουβίτωρ και φοιδεράτος.
    - * Δευτερογενής αδυναμία είναι πως, ακόμα κι όταν εισάξουμε έναν λατινογενή όρο, δεν μπορούμε πάντοτε να φτιάξουμε όλα τα λόγια παράγωγα και σύνθετα. Λέμε ας πούμε κουλτούρα, και από εκεί έχουμε την υποκουλτούρα ή τον κουλτουριάρη, αλλά όχι το χρησιμότατο "κουλτουρικός", που μόνο οι πόντιοι της ΕΣΣΔ τόλμησαν να το γράψουν.

    * Και η δεύτερη αδυναμία είναι ότι δεν έχουμε εύχρηστες λέξεις για πολλά συγκεκριμένα πράγματα. Παράδειγμα, το forearm, που λέγεται μεν αντιβράχιον ή πήχυς αλλά δεν μπορώ να φανταστώ σε έναν διάλογο "Με πλήγωσε στο αντιβράχιο, το κάθαρμα!"
    Ή, εκείνο το μαραφέτι το διαχωριστικό που βάζουν στα ταμεία των σουπερμάρκετ ανάμεσα στα ψώνια διαφορετικών πελατών. Στα αγγλικά κάπως λέγεται (δεν το θυμάμαι). Στα ελληνικά, δεν.
    Last edited by Earion; 02-02-2014 at 10:40 AM.

  2. #2
    Senior Member
    Join Date
    Jun 2011
    Location
    Melbourne, Australia
    Posts
    1,277
    Gender
    Male
    ...εκείνο το μαραφέτι το διαχωριστικό που βάζουν στα ταμεία των σουπερμάρκετ ανάμεσα στα ψώνια διαφορετικών πελατών=grocery/checkout divider. (Έτσι για να υπάρχει).

  3. #3

  4. #4
    Senior Member SBE's Avatar
    Join Date
    Mar 2009
    Location
    Londinium
    Posts
    11,047
    Gender
    Female
    Δεν είχα σκεφτεί καν ότι έχει όνομα αυτό το διαχωριστικό.

  5. #5
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    47,128
    Gender
    Male
    Καλό τετραχίλιαρο, συνονόματε!

    Και για να βγάζουμε ένα-ένα θέμα από τη μέση: Επειδή υπάρχει εκείνη η βασική αρχή της γλωσσολογίας ότι κάθε γλώσσα έχει τις λέξεις που της χρειάζονται, να την κάνουμε και πιο λιανά: από τη στιγμή που κάποιο αντικείμενο διατίθεται στο εμπόριο, έχει και όνομα. Δυστυχώς, τα πιο πολλά από τα αντικείμενα του εμπορίου αρχίζουν τη ζωή τους στα ξένα και δεν υπάρχει στα σύνορά μας ο ληξίαρχος που θα τους δίνει όνομα για το οποίο έχει προηγηθεί συνεννόηση με τους ορολόγους. Κάποτε όλα τα αντικείμενα είχαν και τελωνειακό όνομα: στο τελωνείο δεν ήξεραν από κούκλες, ήξεραν από πλαγγόνες. Σήμερα τι γίνεται άραγε; Ποιος βαφτίζει το μαραφέτι που έρχεται για πρώτη φορά στη χώρα μας από την Κίνα; Και πόσα κύματα περνάνε αυτά τα ονόματα λόγω διαφορετικών εισαγωγέων και μέσα από διαφημίσεις, διαδικτυακές αναφορές και συζητήσεις;

    Πάντως, το μειονέκτημα της γλώσσας είναι μειονέκτημα της θέσης της χώρας στο φάσμα της παραγωγής νέων προϊόντων — αλλά και νέων ιδεών, νέων μορφών τέχνης κτλ. Πάμε καλά στη μαγειρική, πάντως...
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Άντε, πέρασε κι αυτό
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  6. #6
    Senior Member panadeli's Avatar
    Join Date
    May 2008
    Location
    Αθήνα
    Posts
    1,085
    Gender
    Male
    Ήθελα εδώ και πολύ καιρό να ξεκινήσω ένα τέτοιο νήμα, αλλά δεν ήξερα από πού να το αρχίσω. Πρώτα πρώτα, να σημειώσω ότι συμφωνώ και επαυξάνω με αυτό:

    Quote Originally Posted by sarant View Post
    Πιστεύω πάντως ότι τις αδυναμίες μιας γλώσσας, τα σημεία στα οποία δυσκολεύεται, τις βλέπει πιο καθαρά όποιος μεταφράζει προς αυτή τη (μητρική του) γλώσσα -αν και, βέβαια, σε πολλές περιπτώσεις (στις πιο πολλές; ) μπορεί απλώς να είναι δικές του αδυναμίες, του μεταφραστή εννοώ.
    Δεν έχουν μέτρημα οι φορές που σιχτίριζα όταν δεν μπορούσα να βρω ικανοποιητική ελληνική απόδοση μιας -συχνά απλής- αγγλικής λέξης και έβριζα τη γλώσσα μας και την ακαμψία της. Πολύ συχνά βέβαια έβρισκα αργότερα κάποιο λειτουργικό μετάφρασμα, έστω και αν δεν απέδιδε επακριβώς τη χροιά του πρωτότυπου, και κατέληγα στη διαπίστωση ότι το πρόβλημα τελικά δεν το είχε η γλώσσα αλλά εγώ.

    Παρ' όλα αυτά, πιστεύω ότι έχει η γλώσσα μας και τις αδυναμίες της, και οι δύο που αναφέρει ο Νίκος παραπάνω είναι πολύ χαρακτηριστικές. Μάλιστα, η δεύτερη δεν νομίζω ότι περιορίζεται στους εισαγόμενους λατινογενείς όρους. Είναι πολλές οι ελληνικές λέξεις για τις οποίες δεν μπορούμε να φτιάξουμε όλα τα λόγια παράγωγα και σύνθετα, λέξεις για τις οποίες υπάρχει, για παράδειγμα, ρήμα και ουσιαστικό αλλά όχι επίθετο, ή επίθετο αλλά όχι ουσιαστικό, κ.ο.κ. Επίσης, υπάρχουν πολλές λέξεις που χρησιμοποιούνται στον ενικό αλλά όχι στον πληθυντικό, την ώρα που η αντίστοιχη αγγλική λέξη έχει καθ' όλα εύχρηστο πληθυντικό [μια πρόχειρη λέξη που μου έρχεται στον νου είναι ο νους: το ΛΝΕΓ δίνει τον λόγιο πληθυντικό νόες, που δεν νομίζω ότι τον χρησιμοποιεί κανένας, την ώρα που το αντίστοιχο minds έρχεται πολύ φυσικά στον αγγλόφωνο ομιλητή. Φαντάζεστε την αμερικανική σειρά Criminal minds να μεταφραζόταν στα ελληνικά Εγκληματικοί νόες;]. Άλλες λέξεις δεν έχουν γενική πληθυντικού ή έχουν δύσχρηστη γενική πληθυντικού [η κόρη, λόγου χάρη, έχει γεν. πληθ. κορών, αλλά πόσο φυσικά σας έρχεται στη γλώσσα να το πείτε; Αντίστοιχα, λέει κανείς κοτών ή νοτών;], και άλλες δεν έχουν ούτε γενική πληθυντικού ούτε ενικού. Επειδή βέβαια η γλώσσα είναι ζωντανή, πολλά από αυτά αλλάζουν. Το ΛΝΕΓ, ας πούμε, λέει ότι το κόστος δεν έχει πληθυντικό, αλλά μια χάρα χρησιμοποιούνται τα κόστη απ' όλο τον κόσμο, και το ΛΚΝ εντάσσει τη λέξη στο κλιτικό υπόδειγμα Ο46α (μίσος, μίση). Αντίστοιχα, το ΛΝΕΓ λέει ότι το μπαλάκι δεν έχει καθόλου γενική, ούτε ενικού ούτε πληθυντικού, τη στιγμή που το ΛΚΝ το εντάσσει στο κλιτικό υπόδειγμα Ο44 (τραγουδιού, τραγουδιών), αν και πρέπει να ομολογήσω ότι δεν μου έρχεται εύκολα στη γλώσσα να πω του μπαλακιού, πόσο μάλλον να το γράψω.

    Μια άλλη αδυναμία που έχει συζητηθεί διεξοδικά στο φόρουμ αφορά τα πάμπολλα ουσιαστικά και επίθετα που χρησιμοποιούνται στο αρσενικό γένος αλλά όχι στο θηλυκό (και σπανιότερα το αντίστροφο). Γιατί να υπάρχει πρόβλημα, για παράδειγμα, να πούμε υπουργίνα ή νηπιαγωγίνα;

    Ένα τελευταίο που μου φαίνεται εντελώς ακατανόητο είναι η ανυπαρξία κάποιων λέξεων που δεν αναφέρονται σε πρόσφατες ανακαλύψεις ή εφευρέσεις αλλά σε πανάρχαιες έννοιες. Γιατί να μην υπάρχει λέξη στα ελληνικά για τους γονείς των γονιών μας; Στα αγγλικά υπάρχει το οικονομικό grandparents, αλλά στα ελληνικά πρέπει να πούμε το εξόχως φλύαρο οι παππούδες και οι γιαγιάδες.

    Αν ήθελα να συνοψίσω με μια λέξη την κύρια αδυναμία που πιστεύω ότι έχουν τα ελληνικά απέναντι στην άλλη γλώσσα που μιλώ με επάρκεια, τα αγγλικά, θα έλεγα ότι τα ελληνικά είναι λιγότερο εύπλαστα. Ίσως φταίει η ανάγκη μας να ετυμολογούμε τα πάντα, ίσως οι κομπλεξικές επιθέσεις που συχνά δέχονται όσοι πειραματίζονται γλωσσικά, ίσως οι φιλόλογοι που είχα στο σχολείο, ίσως αυτή η τρισχιλιετής παράδοση που αναβιβάζει την ελληνική γλώσσα σε κάτι το μυθικό, ξεχνώντας πολλές φορές αυτό που πραγματικά είναι και πρέπει να είναι: ένα σύστημα επικοινωνίας.
    Ανάμεσα στο άσπρο και το μαύρο υπάρχει ένας ωκεανός γκρίζου.
    Understanding is a three-edged sword. —Kosh

  7. #7
    Senior Member bernardina's Avatar
    Join Date
    Mar 2012
    Location
    outskirts
    Posts
    5,948
    Gender
    Female
    Ίσως ένα από τα προβλήματα να οφείλεται στο ότι είναι γλώσσα κλιτή. Στα αγγλικά βάζεις ένα -ing, -ed -like, κολλάς μια πρόθεση, ενώνεις δυο λέξεις κλπ και έχεις καθαρίσει. Από τον Τραβόλτα βγάζεις το travolting, φτιάχνεις ωραίες έννοιες όπως το lived-in (house), ένα lady-like που γίνεται πανεύκολα unladylike κλπ και αφήνεις τον Έλληνα μεταφραστή να βουρλίζεται.
    Κι αυτό ακριβώς είναι το πιο ωραίο κομμάτι της δουλειάς: η δημιουργικότητα (αλλά μη ρωτάς τι απομένει συνήθως στο τέλος απ' αυτήν...)
    Ζωή σου είναι ό,τι έδωσες
    τούτο το κενό είναι ό,τι έδωσες
    το άσπρο χαρτί.

    Γ.Σ.

  8. #8
    Senior Member SBE's Avatar
    Join Date
    Mar 2009
    Location
    Londinium
    Posts
    11,047
    Gender
    Female
    Θα διαφωνήσω με τον νου και το mind. Γιατί δεν μας κάνει minds= μυαλά, εγκέφαλοι κλπ. Ειδικά όταν πρόκειται για π.χ τίτλο τηλεοπτικής σειράς κι όχι φιλοσοφικό δοκίμιο;
    Ένα άλλο πράγμα που έχω σκεφτεί πολλές φορές είναι το ότι στο φροντιστήριο αγγλικών που πήγαινα μάθαμε να γράφουμε γράμματα. Ομοίως, μάθαμε και στα γαλλικά το ίδιο. Αποτέλεσμα: μπορώ να γράψω γράμμα στα αγγλικά από επίσημο μέχρι απλό, μπορώ να γράψω γράμμα στα γαλλικά, στα ελληνικά κολλάω και μου φαίνεται δύσκολο και περίεργο.
    Φταίει η ελληνική γλώσσα γι'αυτό; Ολόκληρο το 19ο και 20ο αιώνα δεν υπήρχε εμπορική αλληλογραφία; Δεν υπήρχαν άραγε βιβλία, μέθοδοι, οδηγοί; Απίθανο μου φαίνεται. Άρα ποιός φταίει που δεν τα ξέρω αυτά; Μήπως το σχολείο; Μήπως παραήταν δημιουργική η διδασκαλία των νέων ελληνικών και από την πολλή δημιουργικότητα χάσαμε την τυποποιημένη γλώσσα; Δεν ξέρω. Αλλά δεν πιστεύω ότι είναι μειονέκτημα της ελληνικής γλώσσας αυτό, μειονέκτημα των ομιλητών της σαν εμένα είναι.

  9. #9
    HandyMod drsiebenmal's Avatar
    Join Date
    Mar 2009
    Location
    Athens, Greece
    Posts
    28,486
    Gender
    Male
    Μα είναι δυνατόν εδώ μέσα να λέμε ότι τα ελληνικά είναι λιγότερο εύπλαστα;

    Πού είναι ο Daeman να προσθέσει συνδέσμους προς όλα τα νήματα λεξιπλασιών και νεολογισμών...
    Wer die Wahrheit nicht weiß, der ist bloß ein Dummkopf. Aber wer sie weiß, und sie eine Lüge nennt, der ist ein Verbrecher!
    We base decisions on facts, not superstition, not what our ideology tells us but rather what we can observe

    δεῖ δὲ χρημάτων, καὶ ἄνευ τούτων οὐδὲν ἔστι γενέσθαι τῶν δεόντων
    Η Ελλάδα είναι Ευρώπη, η Ευρώπη είναι Ελλάδα!

  10. #10
    Senior Member panadeli's Avatar
    Join Date
    May 2008
    Location
    Αθήνα
    Posts
    1,085
    Gender
    Male
    SBE, με παρεξήγησες. Δεν ήθελα να εστιάσω στο μεταφραστικό κομμάτι, αλλά στο καθαρά γλωσσικό. Δεν λέω ότι δεν μας κάνει το minds=μυαλά ή εγκέφαλοι, λέω ότι ο νους δεν έχει πληθυντικό, ή τουλάχιστον ότι δεν έχει εύχρηστο πληθυντικό. Υπάρχουν πολλά άλλα τέτοια παραδείγματα, θα επανέλθω.
    Ανάμεσα στο άσπρο και το μαύρο υπάρχει ένας ωκεανός γκρίζου.
    Understanding is a three-edged sword. —Kosh

Page 1 of 3 1 2 3 LastLast

Bookmarks

Bookmarks

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •