Page 1 of 3 1 2 3 LastLast
Results 1 to 10 of 21

Thread: φυγόκεντρες δυνάμεις

  1. #1
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    47,711
    Gender
    Male

    φυγόκεντρες δυνάμεις

    Φυγόκεντρος και κεντρόφυγος. Είναι από τις λέξεις που με έκαναν να θαυμάζω την ευελιξία της ελληνικής. Ενώ στα αγγλικά λέμε headache, αφού είναι πόνος, και αποκλείεται να πούμε achehead, στα ελληνικά δεν είχαμε πρόβλημα να πούμε και κεφαλόπονος και πονοκέφαλος και να χρησιμοποιούμε και τα δύο και συχνότερα το ανώμαλο.

    Στο ΛΝΕΓ έχει ένα πλαίσιο με την ιστορία των αποδόσεων για τους ξένους όρους centripetal και centrifugal που ρίχνει λίγο φως στο πώς έφτιαχναν ορολογία τις μέρες που δεν υπήρχαν τα ISO και η Ελέτο.

    φυγόκεντρος - κεντρόφυγος - κεντρομόλος. Στις αρχές τού 18ου αι. πλάστηκαν στη λόγια Λατινική τής εποχής οι λ. centripetus και centrifugus, για να δηλώσουν αντιστοίχως στη φυσική την κίνηση μιας δυνάμεως προς το κέντρο (centripetus) και την κίνηση μιας δυνάμεως από το κέντρο (centrifugus). H προς το κέντρο κίνηση δηλώθηκε από τα λατ. centrum «κέντρο» + petere «ζητώ» (> centripetus), ενώ η από το κέντρο απομάκρυνση, φυγή με τα λατ. centrum «κέντρο» + fugere «φεύγω, απομακρύνομαι» (> centrifugus). Έτσι πλάστηκαν (από τους νεολατινικούς όρους) οι γαλλ. όροι centripète (1700) και centrifuge (1700), από όπου οι αγγλ. centripetal και centrifugal. Από τους ξένους όρους οι Έλληνες διαφωτιστές τού 18ου αι. έπλασαν τους ελλην. όρους κεντρόμολος (< κέντρο + -μόλος < αρχ. αόρ. β΄ έ-μολ-ον «ήλθα» τού ρ. βλώσκω [πβ. μολών λαβέ]) και κεντρόφυξ, -υγος (< κέντρο + -φυξ < θ. φυγ-από αόρ. β΄ έ-φυγ-ον τού φεύγω [πβ. πρόσ-φυξ «πρόσφυγας»]). Και οι δύο όροι πρωτομαρτυρούνται στον διαμορφωτή τής καθαρεύουσας Νικηφόρο Θεοτόκη (1766) και στον διδάσκαλο τού Γένους Ευγένιο Βούλγαρι (1766). Ωστόσο, έναντι τού αρχαίου τύπου κεντρόμολος (που θα ήταν και ορθότερος [πβ. αυτόμολος]), ο άλλος διδάσκαλος τού Γένους, ο Κωνσταντίνος Βαρδαλάχος, το έτος 1812 υποστήριξε (και επέβαλε) τον τονισμό κεντρομόλος. Για το κεντρομόλος προτάθηκαν και άλλες αποδόσεις (κεντροπετής, Σπυρ. Μαυρογένης 1863, κεντρόποδες δυνάμεις, Χριστόδ. Ακαρνάν 1786, κεντροφερής και κεντροδιώκτις δύναμη, Γαλλοελληνκό Λεξικό Μ. Σχινά και Ι. Λεβαδέως), που δεν επικράτησαν. Για το κεντρόφυξ / κεντρόφυγος προτάθηκε από τον πολύ Κωνσταντίνο Ασώπιο (1843) ο τ. φυγόκεντρος, ο οποίος και επικράτησε (ο τ. φυξίκεντρος που προτάθηκε από τον Ηρακλή Μητσόπουλο [1845] δεν επικράτησε).



    Σε κάποια λεξικά (π.χ. ΠαπΛεξ, ΛΚΝ, Αντίστροφο) θα βρούμε το ουσιαστικό φυγοκέντριση:
    φυγοκέντριση η : διαδικασία κατά την οποία εφαρμόζεται, αξιοποιείται η φυγόκεντρη δύναμη σε διάφορους μηχανισμούς, συσκευές κτλ. για ορισμένους σκοπούς: Mε τη φυγοκέντριση επιτυγχάνεται ο διαχωρισμός ορισμένων στερεών συστατικών που περιέχονται σε ένα υγρό σώμα. Στέγνωμα των ρούχων με φυγοκέντριση. [λόγ. φυγοκεντρ(ικός) -ισις > -ιση μτφρδ. γαλλ. centrifugation] (ΛΚΝ)

    Ωστόσο, στο διαδίκτυο θα ανακαλύψουμε ότι είναι διπλάσιες οι χρήσεις του ουσιαστικού φυγοκέντρηση από τη φυγοκέντριση. Ελάχιστοι χρησιμοποιούν τον όρο φυγοκέντρωση.

    Φυγοκέντριση η livepedia, φυγοκέντρηση η Βικιπαίδεια, πιο πολλά τα πρώτα από τα δεύτερα στα σχολικά βιβλία στο pi-schools.gr, ενώ το Google, κάθε φορά που του γράφω φυγοκέντριση, θέλει να με διορθώσει.

    Η φυγοκέντριση προϋποθέτει και ρήμα φυγοκεντρίζω. Στο ρήμα, ωστόσο, όπου το ζήτημα δεν είναι απλώς ορθογραφικό, τα φυγοκεντρείται είναι απείρως περισσότερα από τα φυγοκεντρίζεται και το ίδιο συμβαίνει και στους άλλους ρηματικούς τύπους, που σημαίνει ότι έχουμε μια περίπτωση παρόμοια με εκείνη του καταχωρίζω / καταχωρώ, όπου η χρήση δείχνει κάποια στιγμή να προτιμά τύπους που δεν είναι κατάδηλα μεταβατικοί.

    Κι όλα αυτά επειδή κάποιος φίλος των θετικών επιστημών αναρωτήθηκε για ένα φυγοκεντρηθεί στο κυριακάτικο άρθρο του Ν. Ξυδάκη:
    Υπό το βάρος της μνημονιακής πολιτικής που εφάρμοσε, το ΠΑΣΟΚ ίσως φυγοκεντρηθεί σε εκσυγχρονιστές - νεοφιλελεύθερους, λαϊκιστές - πατριώτες, κεντρώους κ.λπ.
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Αριστεία, ρε!
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  2. #2
    HandyMod drsiebenmal's Avatar
    Join Date
    Mar 2009
    Location
    Athens, Greece
    Posts
    28,631
    Gender
    Male
    Ας προσθέσουμε και τους φυγοκεντρητές, τα μηχανήματα φυγοκέντρησης (για να θυμηθούμε και τους καταχωρητές [registers] της πληροφορικής και να ολοκληρωθεί ο κύκλος της παρομοίωσης με το καταχωρίζω / καταχωρώ).

    Και, ευχ!
    Wer die Wahrheit nicht weiß, der ist bloß ein Dummkopf. Aber wer sie weiß, und sie eine Lüge nennt, der ist ein Verbrecher!
    We base decisions on facts, not superstition, not what our ideology tells us but rather what we can observe

    δεῖ δὲ χρημάτων, καὶ ἄνευ τούτων οὐδὲν ἔστι γενέσθαι τῶν δεόντων
    Η Ελλάδα είναι Ευρώπη, η Ευρώπη είναι Ελλάδα!

  3. #3
    Administrator Zazula's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    127.0.0.1
    Posts
    17,483
    Gender
    Male
    Και για να ολοκληρωθεί το νήμα: ανθρωποφυγόκεντρος, η (ουσ.) = human centrifuge.

    Ο τύπος πέφτει σε απώλεια συνείδησης στα 9g:
    Ενώ η τύπισσα εδώ τα κρατάει τα 9g για 15"!

  4. #4
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    47,711
    Gender
    Male
    Υπάρχουν και φυγοκεντρωτές, και θα περίμενα αντίστοιχα και ανθρωποφυγοκεντρωτές, αλλά ίσως φταίει που ξέρουμε Κεντρωτές και όχι Κεντρητές.
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Αριστεία, ρε!
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  5. #5
    Administrator Zazula's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    127.0.0.1
    Posts
    17,483
    Gender
    Male
    Καλά, καλά — μείντε 'σείς στους φυγοκεντρητές και τους φυγοκεντρωτές, την ώρα που όλοι σχεδόν λένε φυγοκεντριστές.

  6. #6
    Senior Member SBE's Avatar
    Join Date
    Mar 2009
    Location
    Londinium
    Posts
    11,078
    Gender
    Female
    Και μην ξεχνάμε ότι μιλάμε για ανύπαρκτα πράγματα...

  7. #7
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    47,711
    Gender
    Male
    Quote Originally Posted by SBE View Post
    Και μην ξεχνάμε ότι μιλάμε για ανύπαρκτα πράγματα...
    Στη Φυσική. Γιατί στην πολιτική, μόνο φυγόκεντρες δυνάμεις λειτουργούν αυτή τη στιγμή...


    @Ζαζ:
    Οι φυγοκεντριστές είναι, προφανώς, η προτίμηση και των λεξικογράφων.
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Αριστεία, ρε!
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  8. #8
    Senior Member daeman's Avatar
    Join Date
    Apr 2008
    Location
    anywhere I lay my head
    Posts
    22,996
    Gender
    Male
    Quote Originally Posted by Zazula View Post
    Καλά, καλά — μείντε 'σείς στους φυγοκεντρητές και τους φυγοκεντρωτές, την ώρα που όλοι σχεδόν λένε φυγοκεντριστές.
    Ποιοι όλοι;

    συσκευή φυγοκέντρησης: 76
    φυγοκεντριστής: 42
    φυγοκεντρητής: 62
    φυγοκεντρωτής: 89 (προσθήκη, μετά το αποκάτω του Νικέλ)

    ΔΓ/ΔΑ: 6.999.999.999.819
    6.999.999.730
    Άκυρα/λευκά: 1 (ο Κίτσος, που το λέει γυροβολιάρ'κο)


    Σας παρακαλώ, μη μου κάνετε τον φυγοκεντρικό διαχωριστήρα καμιά φυγοκεντριστίρα· τον θυμάμαι έτσι από μικρός και δε θα τ' αντέξω. Αν είναι για τυρί, μάλιστα! Διαχωριστύρας.
    Θεωρητικά, θεωρία και πράξη είναι το ίδιο πράγμα. Στην πράξη, όμως, διαφέρουν.
    When this you see, remember me and bear me in your mind, let all the world say what they may, speak of me as you find.

  9. #9
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    47,711
    Gender
    Male
    Μα πρόσθεσε και τον φυγοκεντρωτή με τις δικές σου μετρήσεις, γιατί εμένα το κάθε ιστοπλοϊκό μού βγάζει κι άλλο αποτέλεσμα (89 καθαρά, με τα ίδια μου τα μάτια).
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Αριστεία, ρε!
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  10. #10
    Senior Member dharvatis's Avatar
    Join Date
    May 2011
    Location
    Le Grand Duché
    Posts
    2,854
    Gender
    Male
    Το "φυγόκεντρος" (συσκευή), που το μαθαίναμε εμείς, δεν παίζει; (άντε να βρεις χιτς για αυτό όμως...)

    Quote Originally Posted by daeman View Post

    ΔΓ/ΔΑ: 6.999.999.999.819
    Άκυρα/λευκά: 1 (ο Κίτσος, που το λέει γυροβολιάρ'κο)
    Life is an aberration; it appears under unusual conditions, where there is an abnormal amount of resources, and then proceeds to expand and evolve, consuming those resources until eventually it dies away, leaving behind only bare rock and empty soda cans.

Page 1 of 3 1 2 3 LastLast

Tags for this Thread

Bookmarks

Bookmarks

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •