Page 1 of 24 1 2 3 4 5 11 ... LastLast
Results 1 to 10 of 235

Thread: Χρώματα

  1. #1
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    48,291
    Gender
    Male

    Χρώματα

    Πρώτα, ένα βιντεάκι για να σας δημιουργήσει τη σωστή διάθεση.



    Το θέμα μας, χρώματα.

    Ειδικότερα, επίθετα για τα χρώματα. Και ακόμα ειδικότερα, τώρα στην αρχή, τα σύνθετα επίθετα.

    Χωρίς να έχω κάνει μελέτη σε ιδιαίτερο βάθος, βλέπω επίθετα που δηλώνουν δύο χρώματα — ανάμικτα (γαλαζοπράσινος, γκριζογάλανος, καστανοκόκκινος, σταχτοκόκκινος, φαιοκόκκινος) ή ξεχωριστά, π.χ. σε ρίγες, σε σημαία κ.τ.ό. (ασπρόμαυρος, γαλανόλευκος).

    Επίθετα που το πρώτο συνθετικό ορίζει κάποιο αντικείμενο με αυτό το χρώμα (π.χ. αιματοκόκκινος, αργυρόλευκος, αχατοπράσινος, κρινόλευκος, λαδοπράσινος, μολυβόμαυρος, πυροκόκκινος, φλογοκόκκινος, ροδοκόκκινος, σμαλτοπράσινος, σμαραγδοπράσινος, φλουροκίτρινος, χαλκοπράσινος, χιονόλευκος).

    Και κυρίως υπάρχουν τα σύνθετα όπου το πρώτο συνθετικό δηλώνει πόσο έντονο είναι το χρώμα, διαβαθμίσεις κ.λπ.:
    • κατακόκκινος, ολοπράσινος, πάλλευκος, πεντάλευκος, τετραγάλανος, καθαρογάλανος
    • υπογάλανος, υποκίτρινος, υπόλευκος, μισοκόκκινος
    • βαθυγάλανος, βαθυκόκκινος, σκοτεινοπράσινος, σκουροκόκκινος
    • ανοιχτοκόκκινος, ανοιχτοπράσινος, χλωροπράσινος, ξανθοκίτρινος
    • αχνοκίτρινος, αχνοκόκκινος, ωχροκίτρινος, χλομοκίτρινος, θαμποκίτρινος, θαμποκόκκινος, μουντοπράσινος, σταχτόμαυρος, σταχτοπράσινος, τεφροκόκκινος


    Γιατί τα λέω όλα αυτά;
    Για να ιδρύσω μια καινούργια κατηγορία. Επειδή έχουμε ζωηρό κόκκινο, ζωηρό πράσινο, ζωηρό κίτρινο κ.λπ., αλλά επίθετα δεν βλέπω στο Γκουγκλ. Οπότε, σε λίγες μέρες θα έχουν κι από δαύτα:

    ζωηροκόκκινος, ζωηροκόκκινη, ζωηροκόκκινο
    ζωηροπράσινος, ζωηροπράσινη, ζωηροπράσινο
    ζωηροκίτρινος, ζωηροκίτρινη, ζωηροκίτρινο



    Στο επόμενο: Γιατί ο πορτοκαλί… και όχι ο πορτοκαλής;
    Lexilogia is a covidiot-free zone.

  2. #2
    Super Moderator Alexandra's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    Bristol, UK
    Posts
    17,176
    Gender
    Female
    Quote Originally Posted by nickel View Post
    Στο επόμενο: Γιατί ο πορτοκαλί… και όχι ο πορτοκαλής;
    Αν θυμάσαι, υπήρχε ο Πορτοκαλής Ήλιος κάποτε. Κάποια στιγμή, για άγνωστους λόγους, γύρισε αυτός ο διακόπτης προς το άκλιτο. Ούτε εγώ καταλαβαίνω το γιατί.
    Μένω Ευρώπη
    Keys of change

  3. #3
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    48,291
    Gender
    Male
    Και μια και έπιασα τους ζωηρόχρωμους, να και μια ωραία παρέα σύνθετων σε —χρωμος:

    αιματόχρωμος, ανοιχτόχρωμος, ανομοιόχρωμος, απαλόχρωμος, αργυρόχρωμος, βαθύχρωμος, βυσσινόχρωμος, γαλαζόχρωμος, γλυκόχρωμος, ζωηρόχρωμος, ζωντανόχρωμος, θαλασσόχρωμος, θερμόχρωμος, ιριδόχρωμος, κακόχρωμος, καναρινόχρωμος, καστανόχρωμος, κεραμιδόχρωμος, κεραμόχρωμος, κηρόχρωμος, λαμπερόχρωμος, λαμπρόχρωμος, λεμονόχρωμος, λευκόχρωμος, μαργαριταρόχρωμος, μελανόχρωμος, μελιτόχρωμος, μελίχρωμος, μεταλλόχρωμος, μολυβόχρωμος, μουντόχρωμος, μυριόχρωμος, ολόχρωμος, ομοιόχρωμος, ουρανόχρωμος, παρδαλόχρωμος, πλουσιόχρωμος, ποικιλόχρωμος, πολύχρωμος, πορτοκαλόχρωμος, πορφυρόχρωμος, πρασινόχρωμος, πυρρόχρωμος, ροδακινόχρωμος, ροδόχρωμος, σιδερόχρωμος, σιταρόχρωμος, σκοτεινόχρωμος, σκουρόχρωμος, σμαλτόχρωμος, σμαραγδόχρωμος, σοκολατόχρωμος, σταρόχρωμος, σταχτόχρωμος, τεφρόχρωμος, υαλόχρωμος, φαιόχρωμος, φεγγαρόχρωμος, χαλκόχρωμος, χιλιόχρωμος, χρυσόχρωμος, χωματόχρωμος.
    Lexilogia is a covidiot-free zone.

  4. #4
    Administrator Zazula's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    127.0.0.1
    Posts
    17,628
    Gender
    Male
    Μια που 'ρθε στην κουβέντα ο πορτοκαλής... έλεος! Το systran όταν λέει «ο πορτοκαλής νομός» εννοεί το Orange County της Καλιφόρνιας. Επαναλαμβάνω: έλεος! Όλοι γνωρίζουμε ότι πρόκειται για (πορτοκαλιά) κομητεία, όχι για νομό!

    ΥΓ Μπορούμε κατ' αναλογία να λέμε «η φαιδροπορτοκαλιά χώρα» αντί για «Ελλάδα»; Δεν είδα να αναφέρεται το φαιδροπορτοκαλόχρωμος κι ανησύχησα...

  5. #5
    Senior Member danae's Avatar
    Join Date
    Jun 2008
    Location
    σε χώρες άγνωστες της δύσης, του βορρά
    Posts
    487
    Gender
    Female
    Χθες βράδυ αναρωτιόμουν ποιο είναι το σωστό, το "πορτοκαλί" ή το "πορτοκαλής" και θυμήθηκα κι εγώ τον "πορτοκαλή ήλιο" με τον οποίο πηγαίναμε στην Αίγινα όταν ήμουν μικρή! Πάντως ήταν πολύ ωραίο όνομα για καράβι, άρεσε πολύ στα παιδιά!

    Θα μας εξηγήσεις, Νίκελ, γιατί πρέπει να λέμε "πορτοκαλί";

    Ο θαλασσινός άνεμος κι η δροσιά της αυγής υπάρχουν χωρίς να το ζητήσει κανένας.

  6. #6
    Senior Member efi's Avatar
    Join Date
    Jun 2008
    Posts
    139
    Gender
    Female
    Τι αγαπημένο θέμα! Αν και είμαι της σχολής Νίκου Σούλη ως προς τα χρώματα (πχ. ''το χρώμα της κάτω επιφάνειας του φύλλου της ελιάς'', ή: ''το χρώμα της πρωινής άμμου της ερήμου'' κτλ), τολμώ να πω:
    α) Και γιατί όχι ''ζωηροπορτοκαλής ήλιος''; και
    β)
    κακόχρωμος
    : Χμ... '' *Κακόχρωμο νά 'χεις!'' Μ' αρέσει! Πιάνεται

  7. #7
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    48,291
    Gender
    Male
    Quote Originally Posted by danae View Post
    Θα μας εξηγήσεις, Νίκελ, γιατί πρέπει να λέμε "πορτοκαλί";
    Α, να απαντήσω, μη σας κρατάω σε αγωνία ( ) και μην παίρνετε τα λάθος μηνύματα. Πες ότι διατύπωνα απορία. Γιατί να προτιμούν τόσοι και τόσοι το άκλιτο (ο πορτοκαλί ήλιος, η πορτοκαλί μπλούζα). Λέει ο άλλος «τον portokali ήλιο» και αναρωτιέσαι, πώς θέλει να τον γράψω, πορτοκαλί ή πορτοκαλή; Αντιλαμβάνομαι ότι ξεκίνησαν από άκλιτα ουδέτερα (το μαβί, σύμφωνα με το ΛΝΕΓ). Σήμερα βέβαια οι περισσότεροι το κλίνουν αυτό, ο μαβής ουρανός και τα μαβιά μάτια. Φτιάχτηκαν επίθετα και για τα τρία γένη, κανελής, λαχανής, καφετής, θαλασσής, φιστικής, αλλά (1) ακόμα και γι' αυτά μαλώνουν για την ορθογραφία (λένε ότι θα έπρεπε να είναι θαλασσύ(ς) κ.λπ., αφού μοιάζουν στην κλίση με τα επίθετα της ομάδας βαθύς, βαθιά, βαθύ) και (2) πιο εύκολο είναι να πεις η φιστικί ταπετσαρία από η φιστικιά ταπετσαρία.

    Υπάρχει, τέλος πάντων, ένα σχετικό μπέρδεμα. Συνήθως κοιτάζω αν μου κάθεται καλά ο κλιτός τύπος και μόνο αν ακούγεται πιο περίεργος από τον άκλιτο, καταλήγω στον δεύτερο.

    Επόμενη ερώτηση: Τι κάνετε όταν το αγγλικό χρώμα του χρωματολογίου δεν έχει ελληνικό αντίστοιχο;
    Lexilogia is a covidiot-free zone.

  8. #8
    Administrator Zazula's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    127.0.0.1
    Posts
    17,628
    Gender
    Male
    Quote Originally Posted by danae View Post
    Θα μας εξηγήσεις, Νίκελ, γιατί πρέπει να λέμε "πορτοκαλί";
    Προς επίρρωση των όσων είπε παραπάνω ο nickel, να προσθέσω και το αντίστοιχο λήμμα του ΛΚΝ:

    -ής -ιά -ί [ís] & (άκλ.) -ί 4 [í] : επίθημα για το σχηματισμό επιθέτων παράγωγων από ουσιαστικά. α. δηλώνει ότι το προσδιοριζόμενο έχει το χαρακτηριστικό χρώμα της πρωτότυπης λέξης: (βύσσινο) βυσσινής, (βιολέτα) βιολετής, (κανέλα) κανελής, (λεμόνι) λεμονής, (μενεξές) μενεξεδής. β. συνήθ. σχηματίζεται και άκλιτος τύπος σε -ί: Mια βυσσινί μπλούζα. [-ής: τουρκ. επίθημα -i (-ι, -u, -ü) που παράγει επίθ. από ουσ., ανάμεσα σ΄ αυτά και επίθ. δηλωτικά χρώματος: fιstιk > fιstιkî > ελλην. φιστικί (< φιστίκι), limon > limonî > ελλην. λεμονί ([i > e] κατά το λεμόνι), και δημιουργία νέου κλιτ. παραδείγματος με βάση το ουδ.· -ί: κατά τα ατελώς προσαρμοσμένα δάνεια]

    Με άλλα λόγια, βλέπουμε πως γίνεται δεκτό ότι (1) σχηματίζεται παράλληλα και άκλιτος τύπος σε , και (2) η προέλευση αυτών των επιθέτων είναι η παραγωγική κατάληξη -i της τουρκικής. Βέβαια, έτσι όπως είναι διατυπωμένο το εν λόγω λήμμα, είναι σα να αφήνει να εννοηθεί ότι ο σχηματισμός του άκλιτου τύπου ακολουθεί χρονικά το σχηματισμό τού κλιτού.

    Ωστόσο εκείνο που με προβλημάτισε ήταν το «κατά τα ατελώς προσαρμοσμένα δάνεια» που αναφέρει το ΛΚΝ. Εμένα το μυαλό μου πήγε σε χρώματα που να έχουν μόνον το άκλιτο τύπο σε , κι όχι κλιτό, τριγενή και τρικατάληκτο, τύπο. Τέτοιο δεν είναι σίγουρα το μαβί που δίνει ως εμπροσθοφυλακή της κατηγορίας το ΛΝΕΓ, διότι π.χ. το Πρωίας λημματογραφεί μόνο κλιτό μαβής, -ιά, -ί και ο Δημητράκος μαβύς, -ιά, -ύ (και ορισμό "βαθύς κυανούς, μενεξεδένιος, σκούρος"). Και κανένα τους δεν αναφέρει (όπως θα δείτε παρακάτω σε άλλο χρώμα) ότι «το ουδ. κ. ως ουσ., το τάδε χρώμα».

    Το χρώμα που εγώ πιστεύω ότι τροφοδοτεί την εδραίωση των άκλιτων τύπων σε δεν είναι κάποιο από τα τόσα (για την ακρίβεια σχεδόν όσα και τα αντικείμενα του φυσικού κόσμου) επίθετα χρωμάτων που ακολουθούν την προαναφερθείσα λογική, διότι η γλώσσα (τουλάχιστον η δική μου) μπορεί άνετα να σχηματίσει κι αρσενικό σε -ής και θηλυκό σε -ιά, ακόμη και για τα πιο ακραία από αυτά: μολυβής, ανθρακής, ποντικής. Εκεί όμως που είναι εντελώς αδύνατος ο σχηματισμός τριγενούς και τρικατάληκτου τύπου είναι σε ένα χρώμα που προέρχεται από εντελώς διαφορετική πορεία: στο γκρι. Ένα χρώμα το οποίο, ενώ έχει ενταχθεί παραγωγικά σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από τις περισσότερες άλλες ξενόφερτες ονομασίες χρωμάτων (γκριζάρω, γκριζομάλλης, γκριζάκι, γκριζούλης, γκριζωπός) και διαθέτει ένα άριστα προσαρμοσμένο επίθετο (γκρίζος, , -ο), εντούτοις παραμένει αγέρωχα άκλιτο ως χρώμα (βγάζει κι ένα γκρι σουρί για τους σκληροπυρηνικούς) και είναι εντελώς αδύνατο να πεις *γκρης (ντου γιου λάικ μαμουζέλ δι ~). Εκεί ακριβώς είναι που το δικό μου αισθητήριο με οδηγεί να υποψιάζομαι ότι το γκρι άσκησε και ασκεί ακατανίκητη έλξη στο να δημιουργούνται και να υπερισχύουν άκλιτα επίθετα σε για τα χρώματα.

    Για να είναι πλήρης η αναφορά, ας προσθέσουμε τα αντίστοιχα λήμματα από τους παλιούς (οι οποίοι, θυμίζω και πάλι, δεν λημματογραφούν μαβί/-ύ, λεμονί/-ύ, φιστικί/-ύ ως άκλιτα, αλλά μόνον τους αντίστοιχους τριγενείς και τρικατάληκτους τύπους):
    *γκρι άκλ. Δ το φαιόν χρώμα 2 εν χρ. ως επίθ., ο φαιός (Δημητράκος)
    *γκρίζος, -α, -ο και γρίζος τεφρός, φαιός, σταχτύς: «γκρίζο φόρεμα», «γκρίζα μαλλιά». Λέγεται και γκρι [άκλιτ.]: «ένα γκρι καπέλλο» (Πρωίας)

  9. #9
    Administrator Zazula's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    127.0.0.1
    Posts
    17,628
    Gender
    Male
    Quote Originally Posted by nickel View Post
    Τι κάνετε όταν το αγγλικό χρώμα του χρωματολογίου δεν έχει ελληνικό αντίστοιχο;
    Μια απάντηση θα μπορούσε να είναι: Ρωτάμε και δεν βγάζουμε άκρη.

    Μια ερώτηση θα μπορούσε να είναι: Και ποιος νοιάζεται για τα αγγλικά χρώματα;! Εδώ έχουμε άπειρα χρώματα από τη γαλλική γλώσσα, τα οποία έχουν θρονιαστεί για τα καλά (και μου ανακατεύουν τα άντερα): μπλε, καφέ, μπεζ, μοβ, χακί (αγγλικό ορθογρ. δάνειο με γαλλικό τονισμό! — παρεμπ άλλο ένα άκλιτο σε που επιτείνει την κατάσταση που προανέφερα για το γκρι, χωρίς φυσικά να έχει σχέση με την παραγωγική κατάληξη -i της τουρκικής), σομόν, γκρενά, μπορντό, βεραμάν, εκρού, σιέλ, τιρκουάζ, ροζ, λιλά... έλεος πια, ΕΛΕΟΣ!

  10. #10
    Super Moderator Alexandra's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    Bristol, UK
    Posts
    17,176
    Gender
    Female
    Quote Originally Posted by nickel View Post
    Τι κάνετε όταν το αγγλικό χρώμα του χρωματολογίου δεν έχει ελληνικό αντίστοιχο;
    Εδώ είναι πολύ απλή η απάντηση. Κοιτάζω το χρώμα και αποφασίζω με ποιο από τα γνωστά πλησιάζει. Π.χ. το χρώμα teal. Στα αγγλοελληνικά λεξικά δεν αναφέρεται καν ως χρώμα, αλλά μόνο ως πουλί. Στο answers.com εκτός από πουλί είναι και χρώμα:
    A moderate or dark bluish green to greenish blue.

    Πάω στις Εικόνες του Google και βγαίνει το εξής αποτέλεσμα:

    teal

    Συμπέρασμα δικό μου: πλησιάζει στο τυρκουάζ.

    turquoise

    Στο μεταξύ έγραψε την απάντησή του ο Ζαζ και επιβεβαίωσε το πασίγνωστο: οι γυναίκες έχουν διαφορετική αντίληψη της σημασίας των χρωμάτων από τους άντρες.
    Μένω Ευρώπη
    Keys of change

Page 1 of 24 1 2 3 4 5 11 ... LastLast

Bookmarks

Bookmarks

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •