Page 1 of 3 1 2 3 LastLast
Results 1 to 10 of 23

Thread: Οι μεταφράσεις που αγαπήσαμε

  1. #1

    Οι μεταφράσεις που αγαπήσαμε

    Ανοίγω αυτό το νήμα για να παρουσιάζουμε εδώ με δυο λόγια μεταφράσεις ή μεταφραστικά ευρήματα που ξεχωρίσαμε, θαυμάσαμε, αγαπήσαμε.

    Και κάνω την αρχή: αυτές τις μέρες ξαναδιαβάζω την υπέροχη Κυβεριάδα του Στανισλάβ Λέμ (έτσι είναι τυπωμένο το όνομα, δεν ξέρω αν είναι σωστό), εκδόσεις Κάκτος 1987, σε μετάφραση Ροζίτας Σώκου. Το βιβλίο του Λεμ είναι διασκεδαστικό και βαθιά φιλοσοφικό, σαν παραβολή. Το ύφος θυμίζει λαϊκούς μύθους επιστημονικής φαντασίας. Η γλωσσοπλασία, η παρήχηση, το λογοπαίγνιο και η επινόηση ονομάτων δίνουν και παίρνουν.

    Η Σώκου προφανώς είχε έμπνευση. Δεν ξέρω τι γράφει το πρωτότυπο, αλλά η μετάφραση ρέει και ξεχειλίζει από ευρηματικούς και ξεκαρδιστικούς νεολογισμούς και ονόματα.

    Οι βασιλιάδες Φριχτόβιος και Θηριόβιος, ο νόμος του Γαργάντιου, ο Μέγας Γλωσσόβροντος, ο Ιμπέριουμ Θαυμακοπάστρικουμ και οι τουρμπινοσκλάβοι του, τα Μεγάλα Σαβανωμένα Απορρίμματα, τα εφελκυστικά ενδυναμώματα των Δπδπδπικανικών Δυναμικών πεδίων, και η Αυτού Βασιλική Μεγαλειότης ο Προεξέχων Αστεριστικός, κυρίαρχος των αδελφών σφαιρών Αφηλίου και Περιηλίου, κληρονομικός μονάρχης της Ανευρίας, αυτοκράτορας απάντων των Μοναδαμιτών, Αμφιτροξικανών και Τριπαρτιζάνων, μεγάλος δούκας της Αναμυγδαλανθίας, του Γκλοργκονζιγκόρ και της Εσκουτσιακατουρμενίας, κόμης των Ευσκαλιπίων, του Αλγοριθμίσιμο και της Φλόρα ντελ Φορτράν, παλαδίνος μετά Θυρεού, Παραθυρεού και Υπερθυρεοειδούς, βαρώνος του Μπε-Εμ-Βε, του Χι-Ψι-Ξι και της Κλαραφονκαστερμπρόνιγκεν, ελέω σύμπαντος υπερέξαρχος της Ίδας, της Πήδας και της Ατελειωτίδας - για να αναφέρω μερικά μονάχα

    Διαβάζουμε ότι "[...]ένα κοπάδι από φλίρτια έπεσε ολόκληρο πάνω του και διάφορα ηδονίδια και γοητοβαμπάκια τον περιβούτηξαν, τον κουβάλησαν σ' ένα βολεψόριο όπου τον ζάλισαν από τα χαϊδοτήρια [...]".

    Αλλού: "Κουβέντιασα με το σοφό αυτό άτομο, που ονομαζόταν Τριβιζιανός Χούνκιος,και φτάσαμε στο συμπέρασμα πως χωρίς τεράστιες ασπίδες και έναν Οντολογικό Περιπλοκοτροτήρα-Ατελέστορα, η καταστροφή ήταν αναπόφευκτη. [...] Εγώ όμως του έδειξα το σφάλμα αυτής της άποψης, αφού συνίσταται απλούστατα στο να απομακρυνθούν οι μηχανές με τη βοήθεια άλλων μηχανών, και συγκεκριμένα μασοτριών, ξεβιδωτριών, αποσπαστοταναλιών, θραυστοπασσαλοτριών, αναπηδοβγαλτριών και αντιφατικοτριών, το οποίο προφανώς θα χειροτέρευε τα πράγματα και θα έφερνε το αντίθετο αποτέλεσμα."

    Ποιηματάκια όπως αυτό, δια στόματος ενός ηλεκτρονικού βάρδου, που σταδιακά τελειοποιείται:

    Κλίμοντο τραφτούς μου ξεκφιράνε,
    Μη ρήτρα ψης φραμής
    Κο πράμτη τρο γκαπί παν καλημύξει
    Βραν παλουθή... η τραυγή χου ποδ βα λάνε...

    Καλάντα! Σε μεταφινό δεντρί
    Μπαλίνες τρεις τη βέρα
    Καλάντα! Ποιο φαράσι γκρι
    σ' ονειρευόταν νύχτα-μέρα;


    Και το παρακάτω πόνημα, που είναι "μεγαλόπρεπο, τραγικό, διαχρονικό, γεμάτο από έρωτα, προδοσία, τιμωρία, γαλήνιο ηρωισμό μπροστά στο σίγουρο θάνατο! Εννιά αράδες και η κάθε λέξη ν' αρχίζει με το γράμμα Κ!"

    Καταχτημένος, κουρασμένος
    Κείνος κοιμόταν.
    Κρατώντας κλαδευτήρι, κείνη κύλισε κοντά
    Και κούρεψε καλά
    Καύκαλο κεκαρμένο.
    Κακάσχημος και κακομοίρης, κλαίγοντας
    Κλωθογύριζε κρυφά
    Κάποια καταστροφή -
    Κάποια κραυγή καταδίκης.
    Οι μεταφραστές είναι σαν νίντζα: αν τους αντιληφθείς, δεν είναι καλοί. -Ετγκάρ Κέρετ

    My website: Translations Traducciones Μεταφράσεις

  2. #2
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    47,427
    Gender
    Male
    Στη biblionet λέει ότι η πρώτη έκδοση της μετάφρασης ήταν το 1979 (το βιβλίο πρωτοκυκλοφόρησε στην πολωνική το 1967 και σε γαλλική μετάφραση το 1968, σε αγγλική το 1974). Δεν ξέρουμε από ποια γλώσσα το μετέφρασε η Σώκου, αγγλικά ή γαλλικά; Το ποίημα είναι το τεστ που βάζουν σε μηχανή και στα αγγλικά το κείμενο λέει (με παρήχηση του [s] και του [sh], που είναι οπωσδήποτε πιο αποτελεσματική από την παρήχηση ενός σκληρού ήχου σαν του «κ»):

    "Have it compose a poem—a poem about a haircut! But lofty, noble, tragic, timeless, full of love, treachery, retribution, quiet heroism in the face of certain doom! Six lines, cleverly rhymed, and every word beginning with the letter s!!"
    "And why not throw in a full exposition of the general theory of nonlinear automata while you're at it?" growled Trurl. "You can't give it such idiotic—"
    But he didn't finish. A melodious voice filled the hall with the following:
    Seduced, shaggy Samson snored.
    She scissored short. Sorely shorn,
    Soon shackled slave, Samson sighed,
    Silently scheming,
    Sightlessly seeking
    Some savage, spectacular suicide.

    Θαυμάσια η πρωτοβουλία σου. Να βλέπουμε πιο συχνά να γράφονται δυο καλές κουβέντες για καλές μεταφράσεις. Όπου είναι δυνατό, να αναφέρουμε και έξυπνες λύσεις που έχουν δοθεί.
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Άντε, πέρασε κι αυτό
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  3. #3
    Senior Member Marinos's Avatar
    Join Date
    Jul 2009
    Location
    Ρέθυμνο
    Posts
    2,206
    Gender
    Male
    Αχ, και πού θα τη βρούμε τώρα την Κυβεριάδα; Ένα από τα δυο βιβλία ανατολικής ΕΦ που ψάχνω απεγνωσμένα. Το άλλο είναι η "Συνωμοσία του σύμπαντος" των αδελφών Στρουγκάτσκι.
    Με βρίσκετε και εδώ.

  4. #4
    Άλλες μεταφράσεις που αγάπησα και που ελπίζω να βρω το χρόνο να παρουσιάσω κάποια στιγμή πιο αναλυτικά:

    "Το άσπρο ελάφι" και "Μύθοι για την εποχή μας" του Τζέημς Θέρμπερ από τον Σωτήρη Κακίση, εκδόσεις Οδυσσέας 1982, τίτλοι πρωτοτύπων "The white deer", "Fables for our time", James Thurber.
    Αν και διαφωνώ σε αρκετά σημεία με τον Κακίση, και σε ορισμένα τον βρίσκω και άστοχο (στους Μύθους αυτά), η γενική εντύπωση από τη μετάφραση είναι πολύ καλή, ειδικά στο Άσπρο ελάφι, που έχει κι αυτό άπειρα λογοπαίγνια, παρηχήσεις, υπονοούμενα και τα παρόμοια. Δείτε ένα δείγμα:

    "Ύποπτο είναι αυτό το παχυρευστούτσικο πηχτό πράμα." Ο ψηλός Πρίγκηπας δαγκώθηκε. "Ως παρώ και μη εδέκει."
    "Μια ρομβή σελήνη λαμπιδιάζει μέσ' απ' τα σωληνόδεντρα", είπε μια φωνή που για κάποιο άγνωστο λόγο θύγχισε τον Σαγκ. "Εδώ πάνω είμαι, στ' οκλαδόν του δέντρου."
    "Στο κλαδί, θες να πεις", διόρθωσε ο Θαγκ, και το μάτι του πήρε ένα γεματούτσικο καραφλερό κύριο κάνα δυο μέτρα πιο ψηλά απ' το κεφάλι του.
    "Αντιθέτως", είπε αυτός, "το κλειδί χρησιμοποιείται αφού πρώτα το δέντρο γίνει χόρτα."
    "Πόρτα, εννοείς" αγρίεψε ο Θαγκ.
    "Όχι, πρώτα. Πρώτα και πριν, όχι πόρτα και πιρν", τον έκοψε ο χοντρούλης.
    "Λέμε λαμπαρίζει, πάντως", είπε ο Θαγκ περιφρονητικά, "κι όχι λαμπιδιάζει, όπως είπες. Αυτή 'ναι η λέξη που μεριάζει εδώ." [...]
    Από κάπου ψηλά σ' ένα δέντρο, ένα χτυπόι ρόλησε αργά.
    "Τι μάρκα να 'ναι άραγε;", είπε ο Θαγκ.
    "Είναι λεφτά και μισθοί", είπε ο άνθρωπος, "ή στέκα και γιρλάντα, ή ελιά παρά τέταρτο. Δεν έχω ντέφι για ερωτησεις."
    "Δεν έχεις κέφι!", είπε ο Θαγκ.
    "Πρώτα μου πιάνει συζήτηση, κι ύστερα μου λέει τι δεν έχω", είπε ο άνθρωπος. "Καρεκλάω στ' οκλαδόν αυτού του δέντρου, για ν' αποφεύγω τους αναστατωσάκιες σαν του λόγου σου, που μου εμφανίζονται καβάλα στα μουλαρένδυτά τους"
    "Έχεις στο νου σου τη λέξη ρακενδυλάρια", είπε ο Θαγκ σοβαρότατα.
    "Τώρα με πληροφορεί και τι έχω στο νου μου", είπε ο άνθρωπος. [...]
    Τέσσερα κοκκινοπούλια από 'να πυκνό θάμνο τραγουδήσανε: "Σκότο-σκότο-σκότο-δίνε του!"

    "Τα δεκατρία ρολόγια" πάλι του Θέρμπερ, από την Δήμητρα Σίμου, εκδοσεις Άμμος, τίτλος πρωτοτύπου "The thirteen clocks". Η μετάφραση αυτή μου αρέσει ίσως περισσότερο κι από εκείνες του Κακίση, έχει καλύτερη ροή. Ο Κακίσης βέβαια έχει τρελές εμπνεύσεις, στο Άσπρο ελάφι, αλλά προσφέρεται και το έργο, οπότε δεν μπορεί να γίνει σύγκριση.

    "Εγχειρίδιο ιχθύων: ένα μυθιστόρημα σε 12 ψάρια" του Τασμανού συγγραφέα Richard Flanagan, Εκδόσεις Αγρα 2006, μετάφραση Αθηνά Δημητριάδου, τίτλος πρωτοτύπου "Gould's Book of Fish". Πολύ ιδιαίτερο βιβλίο (ματιά σε έναν άλλο κόσμο, σε άλλο χώρο και χρόνο, με άλλη κουλτούρα, και όλα αυτά μέσα από μια πρωτόγονη-παραληρηματική οπτική) και εξαιρετική μετάφραση.

    "Το κουτσό" του Χούλιο Κορτάσαρ, από τον Κώστα Κουντούρη, εκδόσεις Εξάντας 1988, τίτλος πρωτοτύπου "Rauyela", Julio Cortazar. Υπόδειγμα ευρηματικότητας. Έχω ένα απόσπασμα δακτυλογραφημένο από την παρουσίαση του LEA, το επισυνάπτω (προσοχή, μόνο για ενήλικες!

    "Ο αφρός των ημερών", Μπορίς Βιαν, από τη Ρένα Χατχούτ, εκδόσεις Γράμματα 1979, τίτλος πρωτοτύπου "L'Écume des jours", Boris Vian. Δεν έχω συγκρίνει με το πρωτότυπο, απλώς μου αρέσει η ροή του κειμένου της μετάφρασης και πιστεύω ότι αφήνει καλή αίσθηση αυτού που ήθελε να πει ο συγγραφέας.

    Είναι κι άλλα, άμα μου έρθουν θα τα γράψω.
    Attached Files Attached Files
    Οι μεταφραστές είναι σαν νίντζα: αν τους αντιληφθείς, δεν είναι καλοί. -Ετγκάρ Κέρετ

    My website: Translations Traducciones Μεταφράσεις

  5. #5
    Στην προχτεσινή κρασοκατάνυξη με παρέα Λεξιλόγων, εις εκ των συνδαιτυμόνων μού θύμισε άλλες δυο μεταφράσεις που μου άρεσαν:

    "Διαβολιάδα" του ρώσου Μιχαήλ Μπουλγκάκωφ, μετάφραση Βασίλης Καλλιπολίτης, Bell 1997. Δεν έχω το βιβλίο πρόχειρο για να βάλω απόσπασμα, είναι στην αποθήκη μου, μόλις μπορέσω να το ανεβάσω θα ποστάρω κάτι. Βλέπω στο Βιβλιονέτ ότι υπάρχει και η μετάφραση του Άλκη Πατσούρα, Πλέθρον 1990, αλλά δεν την έχω διαβάσει.

    "Φανταστικές ιστορίες", Αμβρόσιος Μπηρς, μετάφραση Θέμις Μιχαήλ, Γράμματα 1983, τίτλος πρωτοτύπου "Fantastic fables". Το έχω δανείσει σε μια φίλη, μόλις μου το επιστρέψει θα ποστάρω κι απ' αυτό κάτι, εκτός κι αν έχει την καλοσύνη κάποιος άλλος ή και ο ίδιος ο μεταφραστής να μας παραθέσει κάποιο απόσπασμα.

    Είναι γεγονός ότι όλες όσες θυμάμαι ως "καλές" μεταφράσεις αφορούν βιβλία επίσης "καλά", δηλαδή βιβλία που μου άρεσαν και που συνήθως προσφέρονται και για μια ευρηματική μετάφραση. Αυτό δεν μειώνει την αξία της μετάφρασης, κατά τη γνώμη μου, ίσα-ίσα δείχνει ότι ο μεταφραστής αξιοποίησε το υλικό που είχε διαθέσιμο.
    Οι μεταφραστές είναι σαν νίντζα: αν τους αντιληφθείς, δεν είναι καλοί. -Ετγκάρ Κέρετ

    My website: Translations Traducciones Μεταφράσεις

  6. #6
    Senior Member Marinos's Avatar
    Join Date
    Jul 2009
    Location
    Ρέθυμνο
    Posts
    2,206
    Gender
    Male
    Για τη "Διαβολιάδα" του Καλλιπολίτη δεν έχω γνώμη, αλλά η μετάφραση του Πατσιούρα μ' αρέσει πολύ. Κι ας έχει μια "ρωσικότητα" στο στυλ των παλιών μεταφράσεων του Αλεξάνδρου/
    Με βρίσκετε και εδώ.

  7. #7
    Senior Member Themis's Avatar
    Join Date
    Feb 2010
    Posts
    3,720
    Gender
    Male
    Αόρατη Μελάνη, δεν μπορώ να βοηθήσω με αποσπάσματα κτλ., γιατί όλα μου τα ελληνικά βιβλία λιμνάζουν σε κούτες μετακόμισης.
    Μαρίνε, συμφωνώ με την εκτίμησή σου για τη μετάφραση του Άλκη Πατσούρα, την οποία άλλωστε είχα την ευκαιρία να συζητήσω μαζί του στο χειρόγραφο. Κατά τα άλλα, έχω μια γενική απορία που ασφαλώς δεν είναι του παρόντος: πώς καταφέρνουν κάποιες μεταγενέστερες μεταφράσεις να μην είναι τουλάχιστον εφάμιλλες των προηγούμενων;

  8. #8
    Senior Member Marinos's Avatar
    Join Date
    Jul 2009
    Location
    Ρέθυμνο
    Posts
    2,206
    Gender
    Male
    Έλα ντε. Ίσως επειδή πρέπει να δείξουν πάση θυσία τη διαφορά τους;
    Με βρίσκετε και εδώ.

  9. #9
    Senior Member azimuthios's Avatar
    Join Date
    Jun 2009
    Location
    Athens
    Posts
    3,087
    Gender
    Male
    πώς καταφέρνουν κάποιες μεταγενέστερες μεταφράσεις να μην είναι τουλάχιστον εφάμιλλες των προηγούμενων;
    Άλλη εποχή, άλλη νοοτροπία, άλλη θεωρία, άλλο μεταφραστικό επίκεντρο, άλλες προσλαμβάνουσες, άλλη γλώσσα, άλλη κουλτούρα...

    Δεν είναι χειρότερες όμως σε πολλές περιπτώσεις, απλώς εμάς μας αρέσει το παρελθόν και ειδικά όταν πρόκεται για λογοτεχνικό τέρας που την έκανε έχουμε και μια γλυκιά νοσταλγία και αισθανόμαστε ένα δέος μπροστά του.
    Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις,/
    τούτο προσπάθησε τουλάχιστον / όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις --Κ. Καβάφης--

    Whereof one cannot speak, thereof one must be silent. --Ludwig Wittgenstein, Tractatus Logico-Philosophicus--

  10. #10
    Οι παλιές μεταφράσεις του Αστερίξ και του Λούκυ Λουκ πάντως είναι αξεπέραστες - αντικειμενικά.

    Υποθέτω ότι εξαρτάται και πώς δουλεύει ο μεταφραστής. Ίσως να κοιτάζει την παλιά μετάφραση, ίσως όχι, για να μην επηρεαστεί. Εγώ αν μου τύχαινε, θα δούλευα χωρίς να την κοιτάξω, κι αφού τελείωνα, θα την κοίταζα, μετά θα ξαναπερνούσα τη δική μου και θα έκανα αλλαγές αν έκρινα ότι χρειάζεται.

    Στην παιδική διασκευή του Κιχώτη που μετέφρασα, π.χ., αυτό έκανα. Θέλω να πιστεύω ότι διάλεξα "ανεπηρέαστα" (αν είναι δυνατόν), δηλαδή αυτά που μου φάνηκαν καταλληλότερα με βάση το κοινό-στόχο και το πολιτιστικό πλαίσιο, και όχι με κριτήριο να "δείξω διαφορά".

    Πάντως παίζουν όλα όσα είπατε (άλλες εποχές κλπ., και να δείξουν τη διαφορά τους).
    Οι μεταφραστές είναι σαν νίντζα: αν τους αντιληφθείς, δεν είναι καλοί. -Ετγκάρ Κέρετ

    My website: Translations Traducciones Μεταφράσεις

Page 1 of 3 1 2 3 LastLast

Similar Threads

  1. Το κάπνισμα
    By nickel in forum Discussing anything under the sun
    Replies: 728
    Last Post: 20-07-2019, 05:38 AM
  2. Replies: 3
    Last Post: 17-10-2010, 11:25 PM
  3. Replies: 8
    Last Post: 31-03-2010, 09:07 PM

Bookmarks

Bookmarks

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •