Results 1 to 6 of 6

Thread: Ορολογία για λεξιπλάστες, ορολόγους, λεξιλόγους και άλλα τέτοια φανταστικά όντα

  1. #1
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    46,740
    Gender
    Male

    Ορολογία για λεξιπλάστες, ορολόγους, λεξιλόγους και άλλα τέτοια φανταστικά όντα

    Μια και ασχολούμαστε συχνά με νεολογισμούς, λεξιπλασίες, οροπλασίες κ.τ.ό. (δυστυχώς μας έχουν μαγαρίσει τη νεοπλασία, φτου κακά), καλό είναι να ξέρουμε να τα χαρακτηρίζουμε όλα αυτά ως προς τη προέλευσή τους και τον τρόπο που δημιουργήθηκαν, μέχρι να έρθει η στιγμή που θα βρουν τη θέση τους στα λεξικά και θα τις χαρακτηρίσουν ακριβέστερα οι αρμοδιότεροι λεξικογράφοι και οι ετυμολόγοι. Για αρχή (και βλέπουμε) αντιγράφω από το Γλωσσάριο όρων του ΕΛΝΕΓ την ορολογία που μας ενδιαφέρει.


    αντιδάνειο: Λέξη που επιστρέφει σε μια γλώσσα (με αλλαγμένη μορφή ή και σημασία) αφού έχει περάσει ως δάνειο στο λεξιλόγιο ξένης γλώσσας (ή ξένων γλωσσών), από την οποία επιστρέφει στην αφετηρία της. (Δίνονται παραδείγματα όπως το δράμι < αραβ. dirhem < αρχ. περσ. diram < αρχ. δραχμή, και επισημαίνεται η διαφορά από τους ελληνογενείς ξένους όρους, αμέσως παρακάτω.)

    ελληνογενής ξένος όρος: Λόγια λέξη σχηματισμένη σε ξένη γλώσσα (κυρίως Γαλλική, Αγγλική, Γερμανική ή Νεολατινική) από ελληνικά συστατικά στοιχεία (π.χ. μικροσκόπιο < γαλλ. microscope, ορθοπαιδική < γαλλ. orthopédie).

    μεταφορά ξένου όρου: Άμεσο δάνειο της Ελληνικής, γραμματικά προσαρμοσμένο, το οποίο έχει ενταχθεί σχετικώς πρόσφατα στο λεξιλόγιο της Νέας Ελληνικής (π.χ. χίπης: μεταφορά του αγγλικού hippie / hippy).

    απόδοση ξένου όρου: Απόδοση του περιεχομένου ξένης λέξης χωρίς ακριβή αντιστοιχία ή ισοδυναμία (π.χ. πρωτάθλημα: απόδοση του αγγλικού championship· χειροκροτώ: απόδοση του γαλλικού applaudir).

    μεταφραστικό δάνειο: Ακριβής απόδοση ξένης λέξης κατά την οποία ακολουθείται π.χ. ο σχηματισμός του ξένου όρου, η σειρά των συστατικών μερών του κ.λπ. (π.χ. διαδίκτυο: μεταφραστικό δάνειο από το αγγλικό internet· χαρτονόμισμα: μεταφραστικό δάνειο από το γαλλικό papier-monnaie· χρηματοκιβώτιο: μεταφραστικό δάνειο από το γερμανικό Geldschrank).

    σημασιολογικό δάνειο: Σημασία που οφείλεται στην επίδραση ξένου όρου και δεν αποτελεί κληρονομία ή ανάπτυξη από παλαιότερη φάση της γλώσσας (π.χ. η σημασία "χαιρετισμός" της λέξης χειραψία αποτελεί σημασιολογικό δάνειο από τη γερμανική Handgriff).
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Θα περάσει κι αυτό
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  2. #2
    Senior Member Costas's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    Athina, Greece
    Posts
    7,506
    Gender
    Male
    Πολύ χρήσιμο καλούδι!
    Τας λεωφόρους οδούς φεύγων επί τας ατραπούς βάδιζε, αψευδεῖ δε προς άκμονι χάλκευε γλῶσσαν.
    Εμπληξία γαρ η άλογος φιλανθρωπία.
    Souffle sur tes braises pour rester vivant.

  3. #3
    Senior Member
    Join Date
    Feb 2008
    Posts
    5,043
    Gender
    Male
    Πάντως, ο Μπαμπινιώτης στο ΕΛΝΕΓ δεν τηρεί τους ορισμούς του. Διότι π.χ. την αζαλέα την έχει "μεταφορά του ελληνογενούς νεολατινικού azalea" (το οποίο < αρχ. αζαλέα) ενώ με τον ορισμό του θα έπρεπε να τη θεωρεί αντιδάνειο. Κι εγώ συμφωνώ ότι η αζαλέα δεν είναι αντιδάνειο, αλλά θα έπρεπε στον ορισμό να επισημαίνεται ότι ο λόγιος δανεισμός λέξεων (και όχι μόνο συστατικών στοιχείων) στον επιστημονικό τομέα δεν παράγει αντιδάνεια.

  4. #4
    HandyMod drsiebenmal's Avatar
    Join Date
    Mar 2009
    Location
    Athens, Greece
    Posts
    28,371
    Gender
    Male
    Ο όρος portmanteau πώς αποδίδεται; Σκεφτόμουν το καραόκε, που δεν ξέρω αν θα το αναφέραμε ποτέ ως ελληνογενή ξένο όρο , αλλά εκείνο το -όκε- είναι από το ōkesutora, ορχήστρα στα ιαπωνικά.... ('Όχι, το καρα- είναι αμιγώς ιαπωνικό και σημαίνει «κενό»).
    Wer die Wahrheit nicht weiß, der ist bloß ein Dummkopf. Aber wer sie weiß, und sie eine Lüge nennt, der ist ein Verbrecher!
    We base decisions on facts, not superstition, not what our ideology tells us but rather what we can observe

    δεῖ δὲ χρημάτων, καὶ ἄνευ τούτων οὐδὲν ἔστι γενέσθαι τῶν δεόντων
    Η Ελλάδα είναι Ευρώπη, η Ευρώπη είναι Ελλάδα!

  5. #5
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    46,740
    Gender
    Male
    Και στο καράτε (=άδειο χέρι). Να πιάσουμε να επανερμηνεύσουμε όλα τα καρα- της ελληνικής με τη σημασία αυτή;

    Portmanteau. Η ΕΛΕΤΟ χρησιμοποιεί τον όρο σύμμειγμα. Θα μπορούσαμε να τον γράφουμε και σύμμιγμα. Κυκλοφορούσε και το σύμφυρμα, αλλά αγνοείται η τύχη του.
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Θα περάσει κι αυτό
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  6. #6
    Administrator Zazula's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    127.0.0.1
    Posts
    17,293
    Gender
    Male
    Επίσης για την περιγραφή της διαδικασίας δημιουργίας ενός όρου portmanteau: σύμμειξη, σύμφυρση, συμφυρμός, αμαλγάμωση. Η Αγγελική Ράλλη προτείνει την ονομασία "συνθετικοί συμφυρμοί" (Μορφολογία, Αθήνα: Πατάκης 2005, σελ. 164-203).

Tags for this Thread

Bookmarks

Bookmarks

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •