Page 1 of 4 1 2 3 4 LastLast
Results 1 to 10 of 31

Thread: Ιταλικές και βενετσιάνικες λέξεις στα ελληνικά

  1. #1
    Senior Member nevergrown's Avatar
    Join Date
    Sep 2009
    Location
    Youkali
    Posts
    909
    Gender
    Male

    Ιταλικές και βενετσιάνικες λέξεις στα ελληνικά

    Στον διαδικτυακό ιστότοπο για την ελληνική γλώσσα διαβάζουμε
    http://www.greek-language.gr/greekLa...ema_19/41.html

    Η Ελληνική γλώσσα από τον 12ο εως τον 17ο αιώνα: Πηγές και εξέλιξη
    Michel Lassithiotakis (2007)

    Browning R. 1972.
    Η ελληνική γλώσσα, μεσαιωνική και νέα. Εισαγωγή, μετάφραση και σημειώσεις Δ. Σωτηρόπουλος. Αθήνα: Παπαδήμας, σελ. 106-108, 123-125.

    Τα αποτελέσματα της φράγκικης κατάκτησης ήταν πολύπλοκα. Λατινικές λέξεις δάνειες πλημμύρισαν τη γλώσσα - και όταν λέμε «λατινικές», δεν αναφερόμαστε βέβαια στα κλασικά λατινικά της Ρώμης, αλλά στις νεολατινικές γλώσσες, που μιλιόνταν στο μεσογειακό χώρο.
    Οι ιταλικές δάνειες λέξεις είναι οι πιο πολυάριθμες, τις περισσότερες όμως φορές προέρχονται από περιφερειακές διαλέκτους της ιταλικής γλώσσας, ιδιαίτερα από τα βενετσιάνικα. Δεύτερες σε συχνότητα έρχονται οι γαλλικές και ακολουθούν οι λιγοστές λέξεις από τα προβηγκιανά, τα καταλάνικα, τα ισπανικά κλπ[/I]

    891 λέξεις με «βεν.»
    http://www.greek-language.gr/greekLa...ptall=true&dq=

    2.468 λέξεις με «ιταλ.»
    http://www.greek-language.gr/greekLa...ptall=true&dq=

    Υπάρχουν πολλά ευρήματα στο Λεξικό Τριανταφυλλίδη.

    Τα πρώτα είναι βενετσιάνικα, τα δεύτερα ιταλικά, και σίγουρα θα υπάρχουν μπόλικα κοινά ευρήματα.

    Υπάρχει μπόλικο υλικό και μπορούμε όλοι να το χειριστούμε ανάλογα με το χρόνο μας και τα κέφια μας. Όλους μας ενδιαφέρει η έκπληξη, όχι το τετριμμένο.

    Ξέρω ότι για αρχή είναι μηδενική η συμβολή μου αλλά έπρεπε να ανοίξει κάποια στιγμή και αυτό το νήμα. :D
    Les vitrines des magasins baissent les prix mais ferment les portes! Cimetières d'idées reçues
    Ιl y a partout des amateurs remarquables et des professionnels nuls...

  2. #2
    Senior Member Ambrose's Avatar
    Join Date
    May 2008
    Location
    Athens
    Posts
    4,557
    Gender
    Male
    Καλημέρα.

    Η πρώτη βενετσάνικη λέξη που μου ήρθε στο μυαλό είναι το σοφρίτο! Σύμφωνα με το hungry.gr σοφρίτο σημαίνει τηγάνισμα σε χαμηλή φωτιά ή σιγανό τηγάνισμα. Απ' ό,τι βλέπω, υπάρχει το Ισπανικό soffrito και το Ιταλικό soffritto. Εμείς μάλλον το δεύτερο ψάχνουμε. Κρίνοντας από την συνταγή στη Wiki και τα στοιχεία εδώ, όντως το soffritto αναφέρεται σε κρεμμύδια, καρότα και σέλινο τσιγαρισμένα για πολλή ώρα σε χαμηλή φωτιά.
    Spiritus ubi vult spirat

  3. #3
    Senior Member Ambrose's Avatar
    Join Date
    May 2008
    Location
    Athens
    Posts
    4,557
    Gender
    Male
    Και κάποιες ακόμα λέξεις βενετσιάνικης προέλευσης που βρίσκω στο διαδίκτυο σχετικές με τη γαστρονομία και που οι περισσότερες δεν υπάρχουν στα λεξικά (surprise!):

    στραπατσάδα (strapazzada)
    Μανέστρα Κολοπίμπιρι (Collu pimpiri)
    Ρύζι - μπίζι (Rizi-bizi)
    Σαβόρο ή Σαβούρο (Pesse in Saor)
    Μπουρδέτο (Βενετ. Bordeto)
    Μπακαλιάρος Μπιάνκο (in Bianco)
    Τίνγκολα (Intigolo)
    Φιγαδέλια (Figa)
    Νούμπουλο φουμικάδο (Nombolo)
    Μάντολες (Mandorle)
    Πασταφρόλλες (Pasta frolla)
    Μαντολάτο (Mandolato)
    Παντεσπάνια (Pan di Spagna)
    Κουτσούλοι πιπεράτοι (Pevarini)
    Κολομπίνα (Colombin)
    Τζαλέτια (Zaleti)
    Στουφάδο (El Stufado)
    Spiritus ubi vult spirat

  4. #4
    HandyMod drsiebenmal's Avatar
    Join Date
    Mar 2009
    Location
    Athens, Greece
    Posts
    28,428
    Gender
    Male
    Ωραία η έμπνευσή σου n. και είχε αργήσει κιόλας!

    Να συνεισφέρω λοιπόν όχι (μόνο) με λέξεις, αλλά με ένα απόσπασμα από το βιβλίο Ιστορία της νέας ελληνικής γλώσσας, του Ανρί Τονέ (Παπαδήμας 1995), σελ. 149-151 (το μονοτόνισα αναγκαστικά εγώ):

    2. Το λεξιλογικό πρόβληµα
    Ο άκρως ετερόκλητος χαρακτήρας του ελληνικού λεξιλογίου της καθηµερινής επικοινωνίας στα τέλη του 18ου αι. φαίνεται καθαρά στο κείµενο µιας προκήρυξης που έκαναν τα ρωσικά στρατεύµατα κατοχής των Κυκλάδων το 1772, για να εκθέσουν σε πώληση διάφορα εµπορεύµατα, λάφυρα πολέµου.* Η µετάφραση του πρωτότυπου ρωσικού κειµένου έγινε από το δραγουµάνο Νάτσιο Γαβρίνα.

    Όρδινο. Με την προσταγή του [...]κυρίου γενεράλε αν- σεφ ολουνών της µεγάλης Ρουσίας όρδινων καβαλλιέρου κόντε Αλεξίου Ορλώφ, έχει να πωληθή από ταις καµωµέναις πρέζαις πράγµα µε αβάντσο πίλεο, ήγουν µε πάνου βάλσιµον, το οποίον πράγµα φανερόνεται κάτωθεν [...] Κατάστιχον του πράγµατος. Παιδαγωγίαις οπού διαβάζουν τά παιδιά, κεριά, καννάβια διά αγούζο των εγκατοίκων, σουλιµάς, σιδερένια περούνια, [...] σακκορράφαις ήγουν βελόναις, λέµεν καλαίς, κουτιά ξύλινα, ζηµπίλια, [...] ζωνάρια µάλλινα λογής λογιών σόρτε και κόλορα, βιβλία ρωµαίικα, πετσιά και τοµάρια λογής λογιών, σκούφους λογής λογιών σόρτε κόλορα, αγκίστρια σιδερένια, θυµίαµα, ξυλένια κουτάλια, λινάρι λογής λογιών σόρτε, µαστίχη, αλατζιάδες κανναβίσιοι, παπούτσια, νισατίρι, σαρίκια όπου δένουν τα κεφάλια λογής λογιών κόλορα, µαξιλάρες λογής λογιών, πιπέρι, μέστια διά άνδρες και διά γυναίκες, γνήμα από λινάρι, μακάτια από άσπρο ρουχο, ζάχαρι μισιριώτικη, σουσάμι, τέλια σιδερένια, καπινός ήγουν τοτούνι, λουλαδες διά φουμάρισμα, μαχραμάδες κανναβίσιοι, πανί βαμπακερνό ορδινάρικο, κεμέρια μαλλένια βαρβαρέζικα, καβούκια τούρκικα, καπότα και σκουτί δια καπότα, σαλιβάρια καμωμένα, τσοράπια μάλλινα, αντεριά, καμιζόλαις μέ μανίκια, γούνες κουναδένιες [...].

    Το λεξιλόγιο που αφορά συγκεκριμένες λέξεις, φαίνεται εδώ να κατακλύζεται κυριολεκτικά από ιταλικές και τουρκικές λέξεις, σε σημείο που η ελληνική γλώσσα να έχει κορεστεί σχεδόν εντελώς. Φυσικά, οι αναλογίες μεταξύ ξενικού και τοπικού λεξιλογίου θα ήταν διαφορετικές, αν δεν επρόκειτο για απαρίθμηση βιομηχανοποιημένων αντικειμένων.

    Ιταλικές λέξεις είναι οι ακόλουθες: όρδινο < ordine (τότε η πιο συνηθισμένη μορφή φαίνεται να ήταν η ορδινιά), γενεράλε < generale (ο Somavera παραθέτει τον τύπο: ντζενεράλης), καβαλιέρος < ενετ. cavalier, κόντες < conte, πρέζα < presa, αγούζο < aduso (με ανάπτυξη ενός γ, όπως στο κυπριακό γουζιάζω < στην προβηγκιακή διάλεκτο usar), σόρτε < sorte, κόλoρα < colore, oρδινάρικος < ordinario με τη νεοελληνική κατάληξη -ικος, καπότα < cappotta, φουμάρισμα, ουσιαστικό που προέρχεται από το ρήμα fumare.

    Τα γαλλικά δάνεια είναι λιγότερα, επειδή πρόκειται για συγκεκριμένο λεξιλόγιο. Παρατηρούμε εδώ τη μοναδική από τη στρατιωτική ορολογία λέξη γενεράλε αν-σεφ «general en chef» όπου το général** εξιταλίστηκε. Μια παρόμοια περίπτωση παρατηρείται στο καμιζόλα που προέρχεται απευθείας από το γαλλικό camisole, παρά από το ιταλικό camίcίόla.

    Οι περισσότερες απ' αυτές τις λέξεις εξαφανίστηκαν στην ελληνική γλώσσα, γιατί, όπως βλέπουμε ακόμα κι εδώ, είναι άχρηστες, εφόσον υπάρχουν αντίστοιχες λέξεις ελληνικής προέλευσης. Έτσι το όρδινο μπορούσε να αντικατασταθεί από τη διαταγή, το σόρτε από τη λέξη λογής. Ούτε οι λέξεις κόλορα και γενεράλε ήταν απαραίτητες αφού υπήρχαν επίσης οι λέξεις χρώματα και στρατηγός. [...]

    _________________
    * Το πλήρες κείµενο, που εκδόθηκε αρχικά από το περιοδικό Αθήναιον 6, 1878, υπάρχει στην ανθολογία του ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗ, 1938. Βλ. και ΒΑΓΙΑΚΑΚΟΣ, 1990.
    ** Ας σημειωθεί ότι η γραφή με ένα γ στην αρχική συλλαβή μπορεί κάλλιστα να αποδώσει το ιταλικό g· βλ. στο Corona preciosa την ελληνική μεταγραφή του abbrugiare αββρουγιάρε.
    Wer die Wahrheit nicht weiß, der ist bloß ein Dummkopf. Aber wer sie weiß, und sie eine Lüge nennt, der ist ein Verbrecher!
    We base decisions on facts, not superstition, not what our ideology tells us but rather what we can observe

    δεῖ δὲ χρημάτων, καὶ ἄνευ τούτων οὐδὲν ἔστι γενέσθαι τῶν δεόντων
    Η Ελλάδα είναι Ευρώπη, η Ευρώπη είναι Ελλάδα!

  5. #5
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    46,910
    Gender
    Male
    Στον Μικρό Απόπλου μπορεί να βρει κανείς ολόκληρη τη Βαβυλωνία του Βυζάντιου. Στην Πύλη υπάρχει ολόκληρη η πρώτη πράξη με ερμηνευτικές υποσημειώσεις. Απορία: Έχει γίνει κάποια μελέτη, κάποια πινακοποίηση του λεξιλογίου της Βαβυλωνίας, που να λέει σε ποιο τοπικό ιδίωμα και σε ποια ξένη επιρροή ανήκουν ποιες λέξεις; Κανένα διδακτορικό; Καμιά διατριβούλα, ίσως;
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Θα περάσει κι αυτό
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  6. #6
    Senior Member SBE's Avatar
    Join Date
    Mar 2009
    Location
    Londinium
    Posts
    11,022
    Gender
    Female
    Συγγνώμη, Αμβρόσιε, αλλά έχω μπερδευτεί με τη λίστα σου.

    Quote Originally Posted by Ambrose View Post
    Ρύζι - μπίζι (Rizi-bizi)
    Αυτό είναι προϊόν της Κνόρ με ρύζι και αποξηραμένα λαχανικά, σε φακελάκια.

    Quote Originally Posted by Ambrose View Post
    Μπακαλιάρος Μπιάνκο (in Bianco)
    Τίνγκολα (Intigolo)
    Νούμπουλο φουμικάδο (Nombolo)
    Κολομπίνα (Colombin)
    Τζαλέτια (Zaleti)
    Αυτά δεν τα έχω ακούσει ποτέ μου.
    Κι αυτό εδώ...

    Quote Originally Posted by Ambrose View Post
    Πασταφρόλλες (Pasta frolla)
    ...πασταφλόρα το ξέρω.

    Ίσως κανένα εξειδικευμένο λεξικό να τα έχει όπως τα λες, αλλά το γενικό λεξικό γιατί;

    Επιπλέον, πιο πολύ θα περίμενα να αναφερθούμε στο ναυτικό λεξιλόγιο της ελληνικής γλώσσας, το οποίο είναι αν δεν κάνω λάθος γενοβέζικο και βενετσιάνικο.

    Όσο για λέξεις ιταλικές γενικές, έχουμε κι από αυτές.

  7. #7
    Senior Member
    Join Date
    Feb 2008
    Posts
    5,058
    Gender
    Male
    Τα περισσότερα του Αμβρόσιου μου φαίνεται πως είναι κορφιάτικα.

  8. #8
    Senior Member SBE's Avatar
    Join Date
    Mar 2009
    Location
    Londinium
    Posts
    11,022
    Gender
    Female
    Quote Originally Posted by sarant View Post
    Τα περισσότερα του Αμβρόσιου μου φαίνεται πως είναι κορφιάτικα.
    Γι'αυτό είπα ότι δεν τα περιμένω σε γενικό λεξικό.

  9. #9
    Senior Member Ambrose's Avatar
    Join Date
    May 2008
    Location
    Athens
    Posts
    4,557
    Gender
    Male
    Quote Originally Posted by sarant View Post
    Τα περισσότερα του Αμβρόσιου μου φαίνεται πως είναι κορφιάτικα.
    Κορφιάτικα, ναι. Και η σελίδα-πηγή που έδωσα κερκυραϊκή είναι. Προφανώς, η ενετική επιρροή δεν περιορίζεται στα Επτάνησα, αλλά εκεί η παρουσία της είναι περίβλεπτη και μ' αυτή άλλωστε είμαι περισσότερο εξοικειωμένος (αυτά μού ήρθαν πρώτα στο μυαλό).
    Spiritus ubi vult spirat

  10. #10
    Super Moderator Alexandra's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    Bristol, UK
    Posts
    17,028
    Gender
    Female
    Απ' ό,τι ξέρω το σωστό είναι όντως pasta frolla, αλλά στην ελληνική βερσιόν έχει παραφθαρεί σε πάστα-φλόρα.
    Μένω Ευρώπη
    Keys of change

Page 1 of 4 1 2 3 4 LastLast

Similar Threads

  1. Bleak House: Τώρα και στα ελληνικά
    By nickel in forum News & Announcements
    Replies: 22
    Last Post: 17-09-2018, 05:07 PM
  2. Replies: 308
    Last Post: 04-05-2018, 02:56 PM
  3. Έμφαση στα αγγλικά και τα ελληνικά
    By nickel in forum Translation - Terminology - Lexicography
    Replies: 2
    Last Post: 13-09-2009, 11:06 PM
  4. Μεταφράζοντας τα ελληνικά στα ελληνικά
    By nickel in forum Modern Greek language queries
    Replies: 5
    Last Post: 14-04-2009, 02:39 PM
  5. Replies: 10
    Last Post: 15-09-2008, 03:23 PM

Bookmarks

Bookmarks

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •