Page 5 of 5 FirstFirst 1 2 3 4 5
Results 41 to 49 of 49

Thread: Παγίδες στη μετάφραση

  1. #41
    Administrator Zazula's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    127.0.0.1
    Posts
    16,941
    Gender
    Male
    Για άμεσες απαντήσεις εγώ έχω χρησιμοποιήσει και απευθείας τηλέφωνα σε καθηγητές της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ανάλογα με το πεδίο). Πάντα μου λένε αμέσως αυτό που θέλω, κι αρκετές φορές το κοιτάνε και μόνοι τους και με παίρνουν μετά οι ίδιοι για να μου δώσουν και συμπληρωματικές πληροφορίες.

  2. #42
    Administrator Zazula's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    127.0.0.1
    Posts
    16,941
    Gender
    Male
    Έχουμε ήδη αναφερθεί στο πώς μπορεί να εκτεθεί ένας μεταφραστής όταν δεν κατέχει το πεδίο στο οποίο μεταφράζει, με το να συναντήσει έναν όρο και να τον αποδώσει με την πρώτη αντιστοίχιση που βρει, μη λαμβάνοντας υπόψη (και αγνοώντας) το ότι η απόδοση αυτή μπορεί μεν να ισχύει σε ένα (άλλο) πεδίο, όμως όχι και σε εκείνο που τον ενδιαφέρει τη συγκεκριμένη στιγμή. Το εν λόγω λάθος πολύ δύσκολα το κάνει ο μεταφραστής που γνωρίζει το πεδίο και γνωρίζει τι δεν γνωρίζει —διότι αυτός ξέρει και ποιων όρων την απόδοση να αναζητήσει, αλλά ξέρει και πώς να την αναζητήσει και πώς θα καταλάβει ότι την βρήκε σωστά—, όμως συχνότατα το βλέπουμε από μεταφραστές που αγνοούν το πεδίο και την άγνοιά τους επίσης. Ξαναλέμε, λοιπόν:
    Quote Originally Posted by Zazula View Post
    2. Πώς μπορεί να την πατήσει ένας μεταφραστής τεχνικών και επιστημονικών κειμένων
    O τεχνικός / επιστημονικός μεταφραστής πρέπει: [...]
    • Να διαθέτει ορθή κρίση για να επιλέγει τον σωστό / δόκιμο κάθε φορά όρο ανάμεσα από πολλές εναλλακτικές που πιθανόν υπάρχουν.
    • Να γνωρίζει το πεδίο στο οποίο μεταφράζει.
    • Να έχει σαφή επίγνωση του τι δεν ξέρει.
    Ας δούμε επομένως το πώς ο προαναφερθείς κανόνας δεν εφαρμόστηκε στη σημερινή εκπομπή Υπερκατασκευές (στον Σκάι), η οποία ήταν το 2ο επεισόδιο του 2ου κύκλου της σειράς Big, Bigger, Biggest. Σε κάποιο σημείο γίνεται αναφορά στον όρο cavitation — ο οποίος (σε αδρές γραμμές) αφορά το φαινόμενο δημιουργίας φυσαλίδων ατμού σε περιοχές χαμηλής πίεσης ρέοντος υγρού. Δεν είναι βέβαια η πρώτη φορά που ένας υποτιτλιστής αποδίδει λανθασμένα τον όρο cavitation στην ελληνική γλώσσα:
    Quote Originally Posted by Zazula View Post
    Στη σημερινή εκπομπή τής ΕΤ3 Μαγικός κόσμος ο όρος σπηλαίωση (cavitation) αποδόθηκε κοιλότητα.
    Η περίπτωση που είχα εντοπίσει παλιότερα σκιαγραφεί την τεμπέλικη μετάφραση· ανοίξαμε (εάν τελικά ανοίξαμε) το λεξικό, δεν βρήκαμε μεν λήμμα cavitation αλλά κάπου εκεί ήταν το cavity, ε τι cavity τι cavitation — βάζουμε ένα «κοιλότητα» κι όποιον πάρει ο Χάρος. Στη σημερινή περίπτωση, όμως, ο υποτιτλιστής επέλεξε μια απόδοση η οποία ναι μεν ισχύει, ωστόσο όχι για το συγκεκριμένο πεδίο· την «κοιλοποίηση» (περιορίζομαι εδώ στο κομμάτι της τεχνικής ορολογίας, κι όχι στο γενικά γλωσσικό· π.χ. το αν είναι προτιμότερο στη συγκεκριμένη περίπτωση να πούμε λ.χ. εντονότερη αντί περισσότερη):
    .
    Αν κάποιος αναζητήσει το cavitation στο ProZ ή τη Lexicon, θα διαπιστώσει ότι αποδίδεται «κοιλοποίηση» — με ρητή ωστόσο αναφορά πως το πεδίο είναι η ιατρική και η ιατρική υπερηχογραφία (μόνο). Αναζητώντας στη συνέχεια τον όρο κοιλοποίηση που βρήκε, ώστε να επιβεβαιώσει το κατά πόσον αυτός είναι δόκιμος, θα τον βρει σε έγκυρες πηγές καθώς και σε άλλα ακόμη λεξικά, πάντα ζευγαρωμένο με τον όρο cavitation. Οπότε;

    Οπότε εδώ φαίνεται ποιος κάνει καλά μετάφραση και ποιος όχι. Στη βιαστική ή πρόχειρη μετάφραση θα θεωρηθεί πως υπάρχει επαρκής τεκμηρίωση για τη συγκεκριμένη αντιστοίχιση, άρα θα μπει η «κοιλοποίηση» και τέλος. Ο καλός μεταφραστής, όμως, θα φροντίσει να διασφαλίσει ότι υφίσταται όντως πλήρης αντιστοίχιση σε όλα τα επίπεδα, προτού καταλήξει στη μεταφραστική επιλογή του. Και ποια είναι αυτά τα επίπεδα;

    Όταν έχουμε έναν όρο στα αγγλικά (ή οποιαδήποτε άλλη ΓΠ) και έναν όρο στα ελληνικά (ή οποιαδήποτε άλλη ΓΣ), έχουμε τα εξής στοιχεία: το περιγραφόμενο (αντικείμενο, φαινόμενο κλπ) και το θεματικό πεδίο, που είναι τα αντιληπτά· και τα χαρακτηριστικά, την έννοια, τον ορισμό και την κατασήμανση, που είναι τα νοητά και γλωσσικά. Η ελάχιστη απαιτούμενη πληροφορία για να περάσουμε ασφαλώς τη γέφυρα ΓΠ-ΓΣ στην ορολογία είναι να γνωρίζουμε τον ορισμό και την κατασήμανση (εδώ: cavitation) στη ΓΠ, και κατόπιν (μέσω της νοητικής διαγλωσσικής λειτουργίας του μεταφραστή) να βρούμε την κατασήμανση της ΓΣ που πληροί τον ίδιο ακριβώς ορισμό.

    Εδώ είναι λοιπόν που γίνεται το λάθος στον υπότιτλο που μελετούμε: Το ότι βρήκαμε δύο κατασημάνσεις τις οποίες κάποια απ' τα έργα αναφοράς που χρησιμοποιούμε τις συνδέουν μεταξύ τους, ΔΕΝ αρκεί για να θεωρήσουμε ισοδύναμους τους δύο όρους στο πεδίο που θέλουμε — απαιτείται να έχουμε επίσης και ταύτιση ορισμών στους οποίους αντιστοιχούν οι εν λόγω κατασημάνσεις. Και τέτοια ταύτιση ορισμών εδώ δεν έχουμε, εξ ου και η αστοχία στον υπότιτλο.

    Για τον συγκεκριμένο όρο, το cavitation, δημοφιλή έργα αναφοράς αποδεικνύονται επαρκέστατα για την εύρεση του κατάλληλου ορισμού (ο οποίος οδηγεί στην απόδοση «σπηλαίωση»), καθότι και στην ΙΑΤΕ αλλά ακόμη και στη Βικιπαίδεια οι σχετικές καταχωρίσεις είναι ορθές:

    Τότε πώς και την πάτησε έτσι ο υποτιτλιστής; Κατ' αρχάς, είπαμε· δεν επεδίωξε ταύτιση ορισμών, δεν αναζήτησε τον όρο στη Λεξιλογία, την ΙΑΤΕ, το Λεξικό Χημείας του ΕΚΠΑ ή —έστω— τη Βικιπαίδεια. Δεν συμβουλεύτηκε κάποιο έγκριτο μη-διαδικτυακό έργο αναφοράς, όπως το Lexicon (λήμμα C818) ή το Τεχνικών Όρων του Πανταζή.

    Αν γκουγκλάρουμε cavitation ελληνικά τότε (όπως άλλωστε και σε κάθε αναζήτηση στο Google) τα πάνω-πάνω αποτελέσματα ΔΕΝ είναι τα εγκυρότερα ή ποιοτικότερα (ούτε καν αυτά που αφορούν το πεδίο που μας ενδιαφέρει!), αλλ' απλώς τα δημοφιλέστερα με βάση το τι ψάχνει (ή το τι πουλά) ο πολύς κόσμος — κι αυτό είναι μεγάλη παγίδα για τον μεταφραστή εξειδικευμένων θεματικών πεδίων. Έτσι, βρίσκουμε πλήθος ιστοσελίδες για cavitation στην ιατρική και κοσμητική χρήση, κι είναι εύκολο να νομίσουμε πως αυτή είναι η έννοια που ψάχνουμε. Πώς αποφεύγουμε αυτή την παγίδα; Ακολουθώντας τα όσα είπαμε στο παρόν σημείωμα. Και, σε περίπτωση αμφιβολίας, ρωτώντας.
    Attached Thumbnails Attached Thumbnails Click image for larger version. 

Name:	cavitation.jpg 
Views:	226 
Size:	41.0 KB 
ID:	4626  

  3. #43
    HandyMod drsiebenmal's Avatar
    Join Date
    Mar 2009
    Location
    Athens, Greece
    Posts
    28,064
    Gender
    Male
    Εύγε. Όλα καλά και σωστά ειπωμένα. Συμμύρια.
    Lexicon εννοείς το τετράγλωσσο;
    Wer die Wahrheit nicht weiß, der ist bloß ein Dummkopf. Aber wer sie weiß, und sie eine Lüge nennt, der ist ein Verbrecher!
    We base decisions on facts, not superstition, not what our ideology tells us but rather what we can observe

    δεῖ δὲ χρημάτων, καὶ ἄνευ τούτων οὐδὲν ἔστι γενέσθαι τῶν δεόντων
    Η Ελλάδα είναι Ευρώπη, η Ευρώπη είναι Ελλάδα!

  4. #44
    Administrator Zazula's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    127.0.0.1
    Posts
    16,941
    Gender
    Male
    Quote Originally Posted by drsiebenmal View Post
    Lexicon εννοείς το τετράγλωσσο;
    Ναι.

  5. #45
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    46,167
    Gender
    Male
    Quote Originally Posted by Zazula View Post
    δεν αναζήτησε τον όρο στη Λεξιλογία, την ΙΑΤΕ, το Λεξικό Χημείας του ΕΚΠΑ ή —έστω— τη Βικιπαίδεια. Δεν συμβουλεύτηκε κάποιο έγκριτο μη-διαδικτυακό έργο αναφοράς, όπως το Lexicon (λήμμα C818) ή το Τεχνικών Όρων του Πανταζή.
    Ή το Λεξικό αεροναυπηγικών όρων που αναφέρουμε εδώ:
    http://lexilogia.gr/forum/showthread...81%CF%89%CE%BD
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Θα περάσει κι αυτό
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  6. #46
    Administrator Zazula's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    127.0.0.1
    Posts
    16,941
    Gender
    Male
    Quote Originally Posted by nickel View Post
    Ή το Λεξικό αεροναυπηγικών όρων που αναφέρουμε εδώ:
    http://lexilogia.gr/forum/showthread...81%CF%89%CE%BD
    Και θα ορκιζόμουν πως το είχα βάλει!

  7. #47
    Κατά σύμπτωση, πρόσφατα χρειάστηκε να αποδώσω το cavitation αλλά σε ιατρικό κείμενο.

    Ευτυχώς χάρη σε σωστή αναζήτηση, δεν την πάτησα από την ανάποδη (δηλαδή δεν έβαλα σπηλαίωση ).
    Οι μεταφραστές είναι σαν νίντζα: αν τους αντιληφθείς, δεν είναι καλοί. -Ετγκάρ Κέρετ

    My website: Translations Traducciones Μεταφράσεις

  8. #48
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    46,167
    Gender
    Male
    Σε κάποιες περιπτώσεις η κοίλανση πρέπει να είναι καλύτερη από την κοιλοποίηση, αλλά δεν ξέρω σε ποιες (εγώ θα έλεγα σε όλες, αλλά δεν ξέρω τι λέει η χρήση).
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Θα περάσει κι αυτό
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  9. #49
    Στην στρατιωτική ορολογία υπάρχουν κάποια confusable words.

    Corps, Σώμα
    Για παράδειγμα, η λέξη Corps που σημαίνει Σώμα. Υπάρχουν δυο λογιών σώματα. Από την μία έχουμε τα στοιχεία του Στρατού Ξηράς τα οποία δεν είναι όλα όπως Υγειονομικό Σώμα, Σώμα Εφοδιασμού Μεταφορών κ.ο.κ.. Από την άλλη, Σώμα Στρατού καλείται το στρατιωτικό τμήμα το οποίο διοικεί Αντιστράτηγος. Ο Ταξίαρχος διοικεί την Ταξιαρχία, ο Υποστράτηγος την Μεραρχία κι ο Αντιστράτηγος το Σώμα Στρατού
    Στην Ελλάδα έχουμε το Α' ΣΣ, το Β' ΣΣ, το Γ' ΣΣ και το Δ' ΣΣ. Σε άλλες χώρες, με μεγαλύτερο στράτευμα ενδεχομένως να υπάρχουν Σώματα Πεζικού, Τεθωρακισμένων, Πυροβολικού κ.ο.κ..
    Το ίδιο ακριβώς ισχύει στα αγγλικά, η λέξη είναι το ίδιο συγχύσιμη και στις δύο γλώσσες.

    Army
    Η λέξη Army εκφράζει τον Κλάδο των Ενόπλων Δυνάμεων ο οποίος επιχειρεί στην ξηρά. Σπανίως θα βρείτε τον όρο Land Army. Από την άλλη, Army καλείται το στράτευμα το οποίο διοικεί ο Στρατηγός. Στα ελληνικά υπάρχουν δύο λέξεις. Ο Κλάδος των Ενόπλων Δυνάμεων καλείται Στρατός (Ξηράς) ενώ το στράτευμα του Στρατηγού καλείται Στρατιά.
    Αν σε ταινία ή ντοκυμαντέρ περί Β' ΠΠ ακούσετε ή διαβάσετε the ninth army τότε σημαίνει η Ενάτη Στρατιά. Είναι countable noun. Το άλλο Army (ο Στρατός Ξηράς) είναι uncountable.

    Corps: Σώμα, Όπλο
    Μεταφράζοντας από τα ξένα στα ελληνικά προσέξτε πώς θα αποδώσετε την λέξη.
    Δείτε τον περιβόητο 20-1 (όσοι έχετε υπηρετήσει θα τον έχετε ακουστά). Είναι ο Γενικός Κανονισμός Υπηρεσίας εις τον Στρατό.
    http://www.omhroi.gr/images/sections/SK20-1(2002).pdf
    Πηγαίντε στο Άρθρο 4 που αναφέρεται στα Όπλα και τα Σώματα.
    Είναι λάθος να πούμε το Σώμα του Πεζικού ή το Σώμα των Τεθωρακισμένων κ.λπ. Αν σας πάρει κάποιος στο κυνήγι μην αναρωτηθείτε, θα είναι αξιωματικός Όπλου.

Page 5 of 5 FirstFirst 1 2 3 4 5

Similar Threads

  1. Η μετάφραση είναι ένα πολεμικό παιχνίδι
    By nickel in forum Translation - Terminology - Lexicography
    Replies: 1
    Last Post: 01-03-2012, 05:16 PM
  2. Replies: 8
    Last Post: 31-03-2010, 08:07 PM
  3. Replies: 6
    Last Post: 26-08-2009, 08:01 PM
  4. Replies: 11
    Last Post: 07-05-2009, 12:43 PM

Tags for this Thread

Bookmarks

Bookmarks

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •