Page 1 of 7 1 2 3 4 5 ... LastLast
Results 1 to 10 of 68

Thread: Γραμματική Νέας Ελληνικής Γλώσσας: Σχόλια Α

  1. #1
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    47,551
    Gender
    Male

    Γραμματική Νέας Ελληνικής Γλώσσας: Σχόλια Α

    Κυκλοφορεί εδώ και λίγο καιρό καινούργια Γραμματική της Νέας Ελληνικής Γλώσσας (χωρίς το «της» στον τίτλο της) για τους μαθητές του γυμνασίου, σε έκδοση του ΟΕΔΒ. Στις 200 σελίδες της περιλαμβάνει «την ύλη και των δύο βιβλίων που χρησιμοποιούνταν έως τώρα στο σχολείο, της Γραμματικής και του Συντακτικού».

    Άρχισα να τη διαβάζω για να δω τι καινούργια και ενδιαφέροντα υπάρχουν εκεί, αλλά προτείνω να την κατεβάσετε κι εσείς και να την έχετε πρόχειρη για κάθε χρήση και ανάγκη. Θα αναφέρω εδώ ή σε άλλα νήματα ό,τι πιστεύω ότι θα σας ενδιαφέρει.

    Πρώτη έκδοση: http://www.pi-schools.gr/books/gymna..._c/s_1_200.pdf
    Πρόσφατη έκδοση: http://ebooks.edu.gr/courses/DSGYM-A...404f08vasq.pdf

    Η κυριότερη αλλαγή που εντόπισα έχει να κάνει με το τελικό ν:

    Στην δεύτερη παράγραφο της σελ. 21 (του βιβλίου, 22 του PDF) διαβάζω:
    Το τελικό ν της αιτιατικής ενικού του αρσενικού γένους του οριστικού και του αόριστου άρθρου (τον/στον, έναν), καθώς και της προσωπικής αντωνυμίας (αυτόν, τον) διατηρείται στον γραπτό λόγο πάντοτε, στον προφορικό όμως λόγο προφέρεται συνήθως μόνο στις περιπτώσεις που ακολουθούν φωνήεντα ή τα: κ, π, τ, γκ, μπ, ντ, τσ, τζ, ξ, ψ, π.χ. O Σωτήρης χθες πήγε βόλτα με έναν συμμαθητή του στον ζωολογικό κήπο. Αυτόν τον άνθρωπο δεν τον συνάντησε ποτέ.

    Οπότε, στο εξής, θα γράφουμε τον γεωργό, τον διακόπτη, στον χώρο, αυτόν τον βλάκα κ.λπ. Υποθέτω, αφού το μέτρο δεν επεκτάθηκε στο δεν ή στο άρθρο τη(ν), ότι δεν αποσκοπεί σε διευκόλυνση του γράφοντος σε σχέση με τον ήχο που ακολουθεί αλλά στην εξυπηρέτηση του αναγνώστη: προετοιμάζει και αποσαφηνίζει ότι το ουσιαστικό που ακολουθεί είναι αρσενικό και όχι ουδέτερο. Ως προς τους ήχους που ακολουθούν, παραμένουν τα μπ, ντ, γκ. Εξακολουθούμε δηλαδή να γράφουμε την μπόρα, την ντουλάπα, την γκρίνια, ενώ στο ΛΝΕΓ έχουμε τη μπόρα, τη ντουλάπα, τη γκρίνια.

    Μου άρεσε που διάβασα στη σ. 31:
    Η χρήση του αρχικού κεφαλαίου ή πεζού γράμματος δεν υπόκειται σε απόλυτους κανόνες. Εξαρτάται και από παράγοντες που σχετίζονται με τα συμφραζόμενα αλλά και τη χρήση που γίνεται στα έντυπα ευρείας κυκλοφορίας.
    Και στη σ. 35:
    Ορισμένα ουσιαστικά σε -ης που δηλώνουν επάγγελμα σχηματίζουν, σε ύφος κατά κανόνα οικείο, και θηλυκό ουσιαστικό σε -ισσα και σε -ίνα, π.χ. η γυμνασιάρχης και η γυμνασιάρχισσα, η βουλευτής και η βουλευτίνα.

    Επίσης:
    Ορισμένα οξύτονα ουσιαστικά αυτής της κατηγορίας που δηλώνουν κατά κανόνα επαγγέλματα και δημόσια λειτουργήματα παρουσιάζουν στην κλητική του ενικού αριθμού, συνήθως μετά το κύριε και σπανιότερα χωρίς αυτό, την κατάληξη , π.χ. κύριε δικαστά, κύριε διευθυντά (αντί κύριε δικαστή, κύριε διευθυντή, που χρησιμοποιούνται τις περισσότερες φορές σε πολύ οικείο ή και σε περιπαικτικό ύφος). Στον καθημερινό λόγο και κατά κανόνα σε χιουμοριστικό ή ειρωνικό ύφος ο τύπος αυτός επεκτείνεται και σε λέξεις που δηλώνουν απλώς ιδιότητες, π.χ. κύριε σπουδαστά, κύριε στρατιώτα.

    Άστοχα βρήκα τα παραδείγματα:
    Ορισμένα παροξύτονα ουσιαστικά αυτής της κατηγορίας, σε ύφος κατά κανόνα οικείο ή χιουμοριστικό, παρουσιάζουν σε όλες τις πτώσεις του πληθυντικού μία συλλαβή παραπάνω με κατάληξη -άδες ή και -ηδες, π.χ. δεσπότες, δεσπότηδες και δεσποτάδες, ράφτες, ράφτηδες και ραφτάδες.
    Δεσπότηδες; Ράφτηδες;
    Πιο εύστοχα τα παραδείγματα του Σχολικού:
    αφέντης — αφέντες και αφεντάδες, ψάλτης — ψάλτες και ψαλτάδες, μαθητές — μαθητές και μαθητάδες, δεσπότης — δεσπότες (=μονάρχες) και δεσποτάδες (=εκκλησιαστικό αξίωμα), σατράπης — σατράπες (=αξίωμα στην αρχαία Περσία) και σατράπηδες (=περίεργοι, ιδιόρρυθμοι*).

    Αυτά για τώρα. Έπεται συνέχεια. Καλημέρα.


    * Στο σώμα του λεξικού ο ορισμός (άνθρωπος δεσποτικός) είναι σωστός.


    Δείτε και νήμα: Γραμματική Νέας Ελληνικής Γλώσσας: Δημοσιεύματα
    Last edited by nickel; 17-11-2015 at 12:38 PM.
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Αριστεία, ρε!
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  2. #2
    Senior Member SBE's Avatar
    Join Date
    Mar 2009
    Location
    Londinium
    Posts
    11,067
    Gender
    Female
    Quote Originally Posted by nickel View Post
    αφέντης — αφέντες και αφεντάδες, ψάλτης — ψάλτες και ψαλτάδες, μαθητές — μαθητές και μαθητάδες, δεσπότης — δεσπότες (=μονάρχες) και δεσποτάδες (=εκκλησιαστικό αξίωμα), σατράπης — σατράπες (=αξίωμα στην αρχαία Περσία) και σατράπηδες (=περίεργοι, ιδιόρρυθμοι*).
    *
    μπα! Υπήρχε ο σατράπης στα σχολικά βιβλία και εντούτοις δόθηκε ερμηνεία της λέξης στις εξετάσεις;

    ΥΓ Για τους δεσπότηδες και τους ράφτηδες αναρωτιέμαι μήπως ειναι πότηδες αυτοί που το έγραψαν

  3. #3
    Senior Member
    Join Date
    Mar 2009
    Location
    Athens
    Posts
    202
    Gender
    Male
    Ήδη από τις πρώτες σελίδες φαίνεται η ανακρίβειά της, όταν γράφει ότι η σύνταξη μελετά τον τρόπο που οι λέξεις συνδυάζονται για να σχηματίζουν προτάσεις…

    Εύγε, μια απ' τα ίδια… Όλα αλλάζουνε και όλα τα ίδια μένουν.

    Α! Και άλλο κορυφαίο: η φωνολογία εξετάζει και τα στοιχεία με τα οποία γράφουμε, τα γράμματα…

    Και η κειμενογλωσσολογία και η πραγματολογία ασχολούνται με την χρήση της γλώσσας από τους ομιλητές; Τι λε ρε παιδί μου; Αλήθεια;

    Ω, τι ντροπή!

  4. #4
    Senior Member
    Join Date
    Mar 2009
    Location
    Athens
    Posts
    202
    Gender
    Male
    Γράφει, λοιπόν, η γραμματική, για την μεταφορά: «το χαρακτηριστικό που διατηρείται…».
    Αυτή η ανακρίβεια είναι διαδεδομένη στον λόγο πολλών γλωσσολόγων. Όπου βλέπουν “feature” στην Αγγλική, μεταφράζουν «χαρακτηριστικό. Δεν είναι, όμως, όλα τα “features” χαρακτηριστικά. Εκτός από “characteristic features” (ή, απλώς, “characteristics”), υπάρχουν και: “diacritic features”, “pertinent features”, “distinctive features”…

    Οπότε, καλύτερο να λέμε «γνωρίσματα», ώστε να μπορούμε να κάνουμε κι εμείς την αναγκαία διάκριση σε χαρακτηριστικά γνωρίσματα, διακριτικά γνωρίσματα, καθοριστικά γνωρίσματα.

    Επίσης, τα αντώνυμα δεν είναι τα ίδια με τα αντίθετα. Υπάρχουν αντώνυμα, αντίθετα και αντίστροφα.

    Και τι πα να πει, στα υπώνυμα, ότι η σημασία τους περιλαμβάνεται στην σημασία άλλης; Μπα, έτσι ορίζονται τα υπώνυμα; Από πότε; Και τα μερώνυμα τότε; Η σημασία τους είναι μέρος άλλης σημασίας;

    Ωραία «γραμματική» θα διδάξουν πάλι. Εύγε!

  5. #5
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    47,551
    Gender
    Male
    Για το παραπάνω σχόλιο (όπως και το παρεμφερές εδώ) θα ήθελα να κάνω δύο σχόλια, το δεύτερο για πολλοστή φορά.

    Το πρώτο λέει να μην ξεχνάμε ότι η Γραμματική προορίζεται για μαθητές του γυμνασίου και δεν θα έπρεπε να ζητάμε υπερβολικές λεπτομέρειες — γι' αυτό άλλωστε σχολίασα την επιλογή σπανιότατων τύπων δίπλα στους ραφτάδες και τους δεσποτάδες.

    Ωστόσο, λάθη και αστοχίες θα υπάρχουν. Οπότε έρχομαι στο δεύτερο σχόλιο, που θα μαλλιάσει η γλώσσα μου να το επαναλαμβάνω (και, όπως πάντα, τα λέω στην πεθερά για να τ' ακούει και η νύφη): θες είναι όρος της ΕΛΕΤΟ, λήμμα του ΛΝΕΓ, σχολικό εγχειρίδιο, μετάφραση, οτιδήποτε συγκεντρώνει πολύ κόπο, δεν είναι σωστό να απαξιώνουμε αυτόν τον κόπο επειδή βρήκαμε ένα λάθος ή κάτι δεν μας άρεσε. Οι επισημάνσεις που κάνουμε εδώ μέσα θα πρέπει να γίνονται με τρόπο που, αν τύχει και περάσει κάποιος υπεύθυνος, θα χαρεί που θα βρει τη διόρθωση και θα πάει να την περάσει στην επόμενη έκδοση. Δεν είναι σωστό να τον κάνουμε να νιώθει άσχημα σαν τάχατες να ακυρώνουμε όλο τον κόπο του.

    Εξαίρεση στα παραπάνω μπορούν να αποτελέσουν μόνο περιπτώσεις όπως, ας πούμε, αισχρές μεταφράσεις και ετυμολογικά παραμύθια. Εκεί θα θέλαμε να εξαφανιστούν από προσώπου γης (τα πονήματα, εννοώ, και μάλιστα αυτά που κάνουν εμάς να πονάμε ).
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Αριστεία, ρε!
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  6. #6
    Senior Member
    Join Date
    Mar 2009
    Location
    Athens
    Posts
    202
    Gender
    Male
    Μα τα πράγματα αυτά που γράφουν είναι πέρα για πέρα ανακριβή. Δεν είναι απλουστευτικά ούτε εκλαϊκευτικά, είναι επιστημονικώς άκυρα.

  7. #7
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    47,551
    Gender
    Male
    Quote Originally Posted by EpsilonSigma View Post
    Ήδη από τις πρώτες σελίδες φαίνεται η ανακρίβειά της, όταν γράφει ότι η σύνταξη μελετά τον τρόπο που οι λέξεις συνδυάζονται για να σχηματίζουν προτάσεις…
    ΟΚ. Επειδή εξακολουθώ να πιστεύω ότι είσαι υπερβολικός, πέραν του ότι με μπέρδεψες, θα τα πιάσω ένα ένα και, αν θέλεις, μου απαντάς.

    Διαβάζω εκεί:
    Η Σύνταξη, η οποία εξετάζει και αναλύει τους τρόπους με τους οποίους παρατίθενται οι λέξεις για να συγκροτήσουν προτάσεις.

    Πες μας, λοιπόν, πώς θα το έγραφες εσύ, γιατί κι εγώ με την ίδια εντύπωση έφυγα από το γυμνάσιο, ότι η σύνταξη έχει να κάνει με τον τρόπο που συνδυάζονται οι λέξεις για να φτιάξουν προτάσεις.
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Αριστεία, ρε!
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  8. #8
    Senior Member
    Join Date
    Mar 2009
    Location
    Athens
    Posts
    202
    Gender
    Male
    Πρώτον, δεν «παρατίθενται».
    Δεύτερον, δεν μας απασχολούν οι «λέξεις».
    Τρίτον, οι προτάσεις δεν έχουν ως άμεσα συστατικά τις «λέξεις».
    Άρα, η πρόταση δεν απαρτίζεται από λέξεις, οι οποίες μάλιστα παρατίθενται.
    Η παράθεση των λέξεων σε συντάγματα καλείται συμπαράθεση και δεν έχει να κάνει με την σύνταξη. Η σύνταξη —εάν βέβαια διακρίνουμε μια τέτοια περιγραφική μέθοδο— ασχολείται με δομές, όχι συμπαραθέσεις. Η συμπαράθεση αφορά την λεξική (lexis) όχι την γραμματική (grammar).

    Και πριν απ'όλα είναι κρίμα που συνεχίζει το σχολείο να καλεί γραμματική ένα εγχειρίδιο που συμπεριλαμβάνει και λεξιλογικές και ορθογραφικές παρατηρήσεις: δεν έχουν καμιάν απολύτως σχέση με την καθεαυτή γραμματική.

    Όλα μεταρρυθίζονται και τίποτε δεν εκσυγχρονίζεται, τίποτα δεν προοδεύει. Ποια η πρόοδος σε σχέση με την γραμαμτική που είχαν έως σήμερα; Καμία απολύτως, στην ουσία. Βάλανε χρωματάκια και την σχεδιάσανε στο InDesign; Σπουδαία τα λάχανα! Ας το έκαναν με την υπάρχουσα γραμματική, τι θέλανε συγγραφή από την αρχή; Καμία αλλαγή ουσίας, μόνο αναδιατυπώσεις. Δικαιολογούν αυτές οι αναδιατυπώσεις και τα χρωματάκια το κόστος που δαπανήθηκε για το όλο έργο; Εγώ λέω όχι. Άλλαξε ο Μανωλιός (ο Τριανταφυλλίδης) κι έβαλε το βρακί του αλλιώς…

  9. #9
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    47,551
    Gender
    Male
    Αν και δεν έχω διαβάσει (ακόμα) όλη την καινούργια Γραμματική, όχι, δεν νομίζω ότι άλλαξε κάτι στην ουσία της, όσο κι αν είναι καλύτερη ή ωραιότερη η καινούργια σε σύγκριση με την Αναπροσαρμογή. Είναι βέβαιο ότι δεν είχαν στο νου τους αυτό που έχεις εσύ, αλλά, αν δεν έχεις πείρα διδασκαλίας στο γυμνάσιο, δεν θα γίνεις και εύκολα πιστευτός, ιδιαίτερα αν επιδιώκεις να δεις πράγματα πιο περίπλοκα από τον παραπάνω ορισμό για τη σύνταξη ή από το απλό «αντίθετο = αντώνυμο». Ωστόσο, αυτός είναι ένας δικαιολογημένος νεανικός ενθουσιασμός, να θέλεις αυτά που με το ταλέντο σου ή με τις σπουδές σου έμαθες νωρίς ή που θα ήθελες να έχεις μάθεις νωρίτερα, να τα μαθαίνουν και οι άλλοι νωρίτερα. (Εγώ πάλι θα έλεγα, μακάρι να παίζαμε όλοι αυτή τη Γραμματική στα δάχτυλά μας, έτσι για αρχή.)

    Εκεί που κάποιοι θα τσινήσουν, επειδή έχουν τα φετίχ τους σε σχέση με τον Μανόλη Τριανταφυλλίδη, είναι το μάλλον ατυχές παιχνίδι με το όνομά του, αν και (θέλω να πιστεύω ότι) το λογοπαίγνιό σου δεν ασεβούσε σε βάρος του Τριανταφυλλίδη, αλλά της σχολικής Γραμματικής, που καιρός ήταν να εκσυγχρονιστεί κάπως. Πάντως, μείνε στην κριτική, απόφευγε τις εκφράσεις του καφενείου όταν κάνεις σοβαρή συζήτηση.
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Αριστεία, ρε!
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  10. #10
    Senior Member
    Join Date
    Mar 2008
    Posts
    1,424
    Gender
    Male
    Quote Originally Posted by nickel View Post
    κι εγώ με την ίδια εντύπωση έφυγα από το γυμνάσιο, ότι η σύνταξη έχει να κάνει με τον τρόπο που συνδυάζονται οι λέξεις για να φτιάξουν προτάσεις.
    Syntax is the arrangement of words and phrases to create well-formed sentences in a language. (OED)

    Καλό ήταν του Μανολιού... αλλά "τα ρούχα του", μη το χαλάμε
    @ΕΣ Btw Είχες νεοφερθιανούς δασκάλους στο πανεπιστήμιο στα γλωσσολογικά;

Page 1 of 7 1 2 3 4 5 ... LastLast

Similar Threads

  1. Replies: 19
    Last Post: 03-06-2015, 06:36 PM
  2. Replies: 1
    Last Post: 06-03-2012, 05:40 PM
  3. Replies: 13
    Last Post: 15-12-2010, 02:24 PM
  4. Replies: 0
    Last Post: 12-07-2008, 01:27 PM
  5. Replies: 2
    Last Post: 16-04-2008, 01:49 AM

Bookmarks

Bookmarks

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •