Results 1 to 6 of 6

Thread: άθε [Ποντιακή λέξη]

  1. #1
    Senior Member Theseus's Avatar
    Join Date
    Jun 2011
    Location
    Gloucester UK
    Posts
    2,898
    Gender
    Male

    άθε [Ποντιακή λέξη]

    Στο ποίημα 'Πάρθεν' του Καβάφη, ο ποιητής παραθέτει κάποιες αράδες από το Ποντιακό δημοτικό τραγούδι για την άλωση της Κωνσταντινούπολης . Καταλαβαίνω όλες τις λέξεις εκτός από τη λέξη 'άθε':-

    Μα αλίμονον μοιραίον πουλί «απέ την Πόλην έρται»
    με στο «φτερούλν’ αθε χαρτίν περιγραμμένον
    κι ουδέ στην άμπελον κονεύ’ μηδέ στο περιβόλι
    επήγεν και εκόνεψεν στου κυπαρίσ’ την ρίζαν."

    Μπορεί κανένας συνάδελφος να ρίξει καθόλου φως σ'αυτό για μένα; ? Είναι μια μορφή της λέξης του αυτός, που είναι 'ατός'' στη Ποντιακή; Το αμφιβάλλω. Ίσως είναι = έχει? Εδώ είναι η προσωρινή μετάφραση:-

    But alas, a fateful bird “comes from the city”
    with "a piece of paper [άθε?] under its little wing
    approaching neither the vineyard nor the orchard
    it went and settled in the roots of a cypress tree."

  2. #2
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    47,548
    Gender
    Male
    Η συζήτηση ευτυχώς συνεχίζεται εδώ:

    https://forum.wordreference.com/thre...CE%B7.3634549/
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Αριστεία, ρε!
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  3. #3
    Senior Member Theseus's Avatar
    Join Date
    Jun 2011
    Location
    Gloucester UK
    Posts
    2,898
    Gender
    Male
    Ναι, το ξέρω, Νίκελ. Είμαι Ρούπερτ Μπρουκ, εκείνος ακριβώς που ρώτησα κι απάντησα το ίδιο μου ρώτημα και επίσης έκανα τα υπό συζήτηση λάθη!

  4. #4
    Senior Member Earion's Avatar
    Join Date
    Feb 2010
    Location
    Αθήνα, Εξάρχεια (Μουσείο)
    Posts
    5,981
    Gender
    Male
    Ας έχουμε κι εδώ, στη Λεξιλογία, την εξήγηση (την οποία ο ίδιος ο Θησέας βρήκε σε γραμματική της ποντιακής):

    "μες σο φτερούλν' αθ έν' χαρτίν περιγραμμένον" = μέσα στη φτερούγα (ποντ.= φτερούλι) του είναι / υπάρχει (έναι, ποντ.= έν’ ) ένα γράμμα (χαρτίν) γραμμένο.
    Άλλο πληροφορία, άλλο γνώση· άλλο βία, άλλο δύναμη.

  5. #5
    Member Dr Moshe's Avatar
    Join Date
    Mar 2008
    Location
    Athens
    Posts
    95
    Gender
    Male

    Post

    Εξαιρετικά ενδιαφέρον το ερώτημα για την ποντιακή αυτή αντωνυμία, η οποία (ας σημειωθεί) αποτελεί αξιοπαρατήρητο αρχαϊσμό τής διαλέκτου. Ίσως δεν περιττεύει να αναφερθούν εν συντομία κάποιες παρατηρήσεις για την προέλευσή της.

    Ο βασικός τύπος της στη διάλεκτο είναι έθε· το άθε οφείλεται σε επίδραση της αντωνυμίας ατός. Ο τύπος έθε προέρχεται από το αρχ. ἕθεν «αυτού» (επεκτεταμένος τύπος γενικής τής προσωπικής αντωνυμίας), που είναι ποιητικός και κατ' εξοχήν επικός (απαντούν και του α΄/β΄ προσώπου: ἐμέθεν, σέθεν). Το παραγωγικό επίθημα -θεν που συναντούμε εδώ (πβ. κ. ἄλλο-θεν) δηλώνει την προέλευση, πράγμα αναμενόμενο για τύπο γενικής. Αξίζει να υπογραμμιστεί ότι, επειδή οι τύποι των αντωνυμιών υπέστησαν διαφόρων ειδών μεταβολές και συναιρέσεις που τους κατέστησαν βραχείς (π.χ. *swe-syo- > αρχ. ἕο > οὗ), μερικές φορές στον ποιητικό λόγο επανενισχύθηκαν με το επίθημα -θεν, διατηρώντας όμως το αρχικό θέμα *swe- > ἕ-, πράγμα που αιτιολογεί τον τύπο ἕ-θεν.

    Ελπίζω κάτι από αυτά να φάνηκε χρήσιμο και όχι τόσο μπερδεμένο. Ευχαριστώ.
    אשׁת־חיל מי ימצא ורחק מפנינים מכרה: Mishle משׁלי 31:10
    A woman of valour who can find? For her price is far above rubies (JPS)

    A Reina, mi tesoro.

  6. #6
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    47,548
    Gender
    Male
    Ευχαριστούμε πολύ, αγαπητέ μας φίλε.
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Αριστεία, ρε!
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

Bookmarks

Bookmarks

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •