Page 3 of 14 FirstFirst 1 2 3 4 5 6 7 13 ... LastLast
Results 21 to 30 of 131

Thread: Ποιο ή ποιό από τα δυο ή δυό (ή δύο); Απαντήσεις σε ορθογραφικές απορίες

  1. #21
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    46,167
    Gender
    Male
    ζην ή ζειν; ζην [ΙστΟρθ]

    Το απαρέμφατο του αρχαίου ρήματος ζω (από ζήω) ήταν ζην. Το ζειν ήταν απαρέμφατο του ζέω (=βράζω, κοχλάζω). Τα αρχαία απαρέμφατα, σαν καλά απολιθώματα, διατηρούν στη δημοτική την παλιά γραφή τους — το ζης έγινε ζεις, αλλά η δημοτική δεν έχει απαρέμφατα για να γίνει ζειν το ζην. Το ζην επιβιώνει στις παρακάτω φράσεις:

    το ευ ζην
    τα προς το ζην
    προσμετρώ το ζην
    εξεμέτρησε το ζην
    το ζην επικινδύνως
    (vivere pericolosamente)
    Στον πατέρα μου χρωστώ το ζην, στο δάσκαλό μου το ευ ζην.


    Ένα λουκέτο του 2010
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Θα περάσει κι αυτό
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  2. #22
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    46,167
    Gender
    Male


    Για να δώσουμε απάντηση και στο ένα από τα ερωτήματα του τίτλου...

    ποιος ή ποιός; ποιος (και ποια, ποιο κτλ.). Η λέξη είναι μονοσύλλαβη, προφέρεται με συνίζηση και δεν θέλει τόνο. Τόνο βάζουμε στο ουσιαστικό το ποιόν.
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Θα περάσει κι αυτό
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  3. #23
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    46,167
    Gender
    Male
    μετόπη ή μετώπη; μετόπη [ΙστΟρθ]

    http://www.greek-language.gr/greekLa...%CE%B7&sin=all

    (Με την ευκαιρία που είδα κάποιες *μετώπες στο κείμενο της Νεοελληνικής Γλώσσας για τα ΕΠΑΛ.)
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Θα περάσει κι αυτό
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  4. #24

  5. #25
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    46,167
    Gender
    Male
    ναρκισσισμός ή ναρκισισμός; ναρκισσισμός (Παρότι ο όρος προέρχεται από το γαλλικό narcissisme, διατηρεί το διπλό -σ- του Ναρκίσσου και δεν απλοποιείται.)
    μακρινός ή μακρυνός; μακρινός [Διορθ] Από το θέμα μακρ- του επιθέτου μακρύς και το επίθημα -ινός
    μακρινάρι ή μακρυνάρι; μακρινάρι [Διορθ]
    λοιδορώ ή λοιδωρώ; λοιδορώ [ΙστΟρθ] Έτσι από τα αρχαία χρόνια. Και λοιδορία.
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Θα περάσει κι αυτό
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  6. #26
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    46,167
    Gender
    Male
    αντεπεξέρχομαι ή ανταπεξέρχομαι; αντεπεξέρχομαι [ΙστΟρθ] (Από αντί + επί + εξ + έρχομαι)

    Είδα τον δεύτερο τύπο σε γλωσσικό βιβλίο που αγόρασα την Κυριακή με το Βήμα. Βέβαια, το ανταπεξέρχομαι είναι πια τόσο διαδεδομένο (στο διαδίκτυο βρήκα περισσότερα ανταπεξέρχεται από αντεπεξέρχεται) που είναι πιθανό να το δούμε να περιλαμβάνεται στην επόμενη έκδοση του ΛΚΝ και να θεωρείται αποδεκτό, σαν το προοιωνίζω. Όσο πάντως δεν υπάρχει στα λεξικά, καλό είναι να το αποφεύγετε — μπορεί να πέσετε σε περίεργο επιμελητή. (Ο διορθωτής που έχω στον Firefox δεν το υπογραμμίζει. Πόσα ξέρει!)


    προοιωνίζεται ή προοιωνίζει; προοιωνίζεται [ΙστΟρθ] (Ανήκει στα μεταβατικά αποθετικά ρήματα)
    http://lexilogia.gr/forum/showthread...B6%CE%B5%CE%B9
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Θα περάσει κι αυτό
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  7. #27
    Administrator Zazula's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    127.0.0.1
    Posts
    16,947
    Gender
    Male

    Ερ.: άμωμος ή άμμωμος; Απ.: άμωμος

    άμωμος ή άμμωμος; άμωμος [ΙστΟρθ] (Αρχαιοελληνική λέξη, από α- στερητ. + μώμος "σφάλμα, ελάττωμα")

    Παρότι η λέξη είναι πολύ ειδικής και περιορισμένης χρήσης, εντούτοις η λάθος γραφή *άμμωμος / *άμμωμη είναι συχνή από ανθρώπους που δεν είναι ιδιαίτερα εξοικειωμένοι με αυτήν, συνεπικουρούμενη από το γεγονός ότι λέξεις από αμω- δεν υπάρχουν στο σύνηθες λεξιλόγιο, ενώ από αμμω- υπάρχουν κάποιες κοινές.

  8. #28
    Administrator Zazula's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    127.0.0.1
    Posts
    16,947
    Gender
    Male

    Ερ.: ασωτεία ή ασωτία; Απ.: ασωτία

    ασωτεία ή ασωτία; ασωτία [ΙστΟρθ]

    Αρχαιοελληνική λέξη, με αυτόν τον τύπο ήδη από τον 5ο αι. π.Χ., προέρχεται ετυμολογικά από το παλαιότερο άσωτος και όχι από το ασωτεύομαι που θα δικαιολογούσε παραγωγικό τέρμα -εία. Αντίθετα το ασωτείο για το μέρος είναι κανονικός σχηματισμός με το αρμόζον επίθημα -είο. http://stephanus.tlg.uci.edu/lsj/#eid=17330&context=lsj

    Υπάρχουν πολλά ευρήματα, και σε παλιότερα κείμενα — είναι άλλωστε χαρακτηριστικό ότι ο Γεωργακάς λημματογραφεί τη λέξη ως ασωτεία και τον τύπο ασωτία το δίνει για δευτερεύοντα· δίνει δε και την εσφαλμένη ετυμολόγηση από το ασωτεύω. http://www.greek-language.gr/greekLa...E%B9%CE%B1&dq=

    Εδώ όμως δεν έχουμε περίπτωση διτυπίας όπως στο εταιρεία / εταιρία — η ασωτία είναι το σωστό (χμμ, τώρα ξέρω πως αυτό ακούγεται κάπως ) και η *ασωτεία το λάθος.

  9. #29
    HandyMod drsiebenmal's Avatar
    Join Date
    Mar 2009
    Location
    Athens, Greece
    Posts
    28,071
    Gender
    Male
    αποσάθρωση ή αποσάρθρωση; αποσάθρωση [ΙστΟρθ]

    Βλ. αποσάθρωση, όχι *αποσάρθρωση
    Wer die Wahrheit nicht weiß, der ist bloß ein Dummkopf. Aber wer sie weiß, und sie eine Lüge nennt, der ist ein Verbrecher!
    We base decisions on facts, not superstition, not what our ideology tells us but rather what we can observe

    δεῖ δὲ χρημάτων, καὶ ἄνευ τούτων οὐδὲν ἔστι γενέσθαι τῶν δεόντων
    Η Ελλάδα είναι Ευρώπη, η Ευρώπη είναι Ελλάδα!

  10. #30
    Administrator Zazula's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    127.0.0.1
    Posts
    16,947
    Gender
    Male

    Ερ.: γενεαλόγιο ή γενεολόγιο; Απ.: γενεαλόγιο

    γενεαλόγιο ή γενεολόγιο; γενεαλόγιο [ΙστΟρθ]
    γενεαλογικό ή γενεολογικό; γενεαλογικό [ΙστΟρθ]


    Γλωσσικό ΣτΖ: Προσωπικά εκτιμώ πως το *γενεολόγιο αποτελεί προϊόν προληπτικής αφομοίωσης, λόγω του όμικρον που ακολουθεί σε συνδυασμό με το ότι το γενεαλόγιο είναι η μόνη λέξη σε -εαλόγιο, με μόλις άλλη μία (το αναλόγιο) σε -αλόγιο (όπου όμως έχουμε ολόκληρη την πρόθεση ανά κι όχι ένα ουσιαστικό για α' συνθετικό)· αναπόφευκτη και η έλξη απ' τις πολλές (67 δίνει το Αντίστροφο) λέξεις σε -ολόγιο (πρβλ. υβρεολόγιο, φρασεολόγιο).

    Αλλά στο επίθετο το λάθος είναι πολύ συχνότερο, καθότι έχει κοντά τις μισές γκουγκλιές απ' ό,τι το σωστό. Εκεί τα πράγματα αναφορικά με την έλξη από άλλες λέξεις σε -ολογικός είναι ακόμη πιο ακραία, με μόλις άλλες τρεις λέξεις σε -αλογικός (αλογικός, αναλογικός, διαλογικός — καμία άλλη, όμως, με ουσιαστικό για α' συνθετικό) και με πάρα πολλές (323, λέει το Αντίστροφο) σε -ολογικός (εκ των οποίων 8 σε -εολογικός: ιδεολογικός, θεολογικός, αντιθεολογικός, τελεολογικός, νεολογικός, φρασεολογικός, ειδησεολογικός, οστεολογικός).

    «Γενεαλόγιο» (αγγλ. Registry) ονομάζεται το μητρώο καθαροαιμίας και αναπαραγωγής που τηρείται για ζώα όπως τα άλογα, οι σκύλοι και οι γάτες.
    Το κάθε τέτοιο ζώο έχει το δικό του «γενεαλογικό χάρτη» (αγγλ. pedigree).
    http://www.koe.gr/ESOTERIKOS%20KANON...imainframe.pdf
    Για τους ίππους βλέπουμε ότι το «γενεαλογικό βιβλίο» (αγγλ. stud book) στην Κύπρο καλείται Βιβλίο Γενεαλογίας και Αναπαραγωγής — όπου και βρίσκουμε να επιβιώνει η αρχ. λ. τοκάς (γεν. τοκάδος), προσαρμοσμένη στη νεοελληνική με τη μορφή τοκάδα (πληθ. τοκάδες — λείπει απ' τα λεξικά της ΚΝΕ) για να δηλώσει το αγγλ. broodmare. Η λ. τοκάδα σε χρήση και στην ιππική Ελλάδα (βλ. λ.χ. σελ. 15 εδώ: http://www.ippotour.gr/dbadmin/uploa...onomikes10.pdf).

Page 3 of 14 FirstFirst 1 2 3 4 5 6 7 13 ... LastLast

Tags for this Thread

Bookmarks

Bookmarks

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •