Results 1 to 6 of 6

Thread: κτίριο ή κτήριο

  1. #1
    Junior Member
    Join Date
    Mar 2012
    Posts
    12

    κτίριο ή κτήριο

    Ποιο από τα δυο είναι το σωστό; Κάποιοι το γράφουν με ι και άλλοι με η ...

  2. #2
    Senior Member
    Join Date
    Feb 2008
    Posts
    5,114
    Gender
    Male
    Και οι δυο πλευρές έχουν επιχειρήματα. Το ΛΚΝ προκρίνει τη γραφή "κτίριο" επειδή δέχεται παρετυμολογική επίδρ. του "κτίζω", ενώ τα λεξικά Μπαμπινιώτη προκρίνουν "κτήριο" επειδή το ετυμολογούν είτε από το "οικητήριο" είτε από το "ευκτήριο".

    Κατά τη γνώμη μου, κτίριο πρέπει να γράφεται, επειδή α) η αρχική ετυμολογία δεν είναι ξεκάθαρη, οπότε ο χρυσός κανόνας λέει να επιλέξουμε την απλούστερη ορθογραφία, και β) η παρετυμολογία είναι εδώ πανίσχυρη και απολύτως θεμιτή -βλ. και όσα έγραφε επ' αυτού ο Σταματάκος ως επίμετρο στο λεξικό του.

    Δες την άποψή μου κι εδώ:
    http://sarantakos.wordpress.com/2009/10/20/efktirio/

    Πάντως, επειδή είναι πολύ γνωστές και οι δυο παραλλαγές, ό,τι και να διαλέξεις δεν θα σου χρεωθεί αμορφωσιά.

  3. #3
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    47,542
    Gender
    Male
    Για τον Δάσκαλο

    κτήριο με η το κτή- και όχι κτίριο με ι το κτί-. Και τούτο διότι ετυμολογείται είτε από το οικητήριον, από το οποίο προκύπτει το οικτήριον και από αυτό το κτήριον > κτήριο, είτε, κατά τον Χατζιδάκη, ετυμολογείται από το ευκτήριον, από όπου, μετά τη σίγηση του πρώτου συνθετικού ευ, προκύπτει το όνομα κτήριον, και κτήριο μετά την αποβολή του καταληκτικού ν. Πάντως είτε από το οικητήριον παράγεται είτε από το ευκτήριον, οφείλουμε, σύμφωνα με την ιστορική ορθογραφία, να το γράφυμε με η. Το οικητήριον, πάλι, παράγεται από το ρήμα οικώ (κατοικώ). Το οικητήριον είναι το μέρος όπου κατοικεί κανείς (οίκος, κατοικητήριο). Το δε ευκτήριον παράγεται από το ρήμα εύχομαι. Το ευκτήριον είναι ο χώρος, ο οίκος όπου οι πιστοί αναπέμπουν ευχές/ προσευχές προς τον Θεό τους. Ευκτήριος οίκος μάλιστα θα πρέπει να ήταν η πρώτη παρουσία του όρου. Από εκεί το ευκτήριον και τα υπόλοιπα...

    Ο Τριανταφυλλίδης, ωστόσο, στη Γραμματική του, που είναι και η επίσημη Γραμματική, γράφει το κτίριο με ι. Κάνει λάθος; Νομίζει ότι παράγεται από το ρήμα κτίζω; Δεν το νομίζω. Ήξερε, εξάπαντος, κι αυτός αυτό που ξέρουμε κι εμείς. Ήξερε πως από το κτίζω θα μπορούσε να προκύψει το κτιστήριο π.χ., όπως από το φροντίζω προέκυψε το φροντιστήριο. Όχι όμως και το κτήριο. Δεν αμφιβάλλω ότι το ήξερε αυτό ο Τριανταφυλλίδης. Και όμως το καθιερώνει με ι. Η γνώμη μου είναι ότι το γράφει έτσι, για να καταστήσει τη γραφή του πιο απλή, ώστε να διευκολύνει τους μαθητές δίνοντάς τους την ίδια γραφή και στο κτίζω και στο κτίριο. Κυριάρχησε ο δάσκαλος και η απλοποίηση.

    Καλά αυτά. Καλός και ο Τριανταφυλλίδης, καλή και η επίσημη Γραμματική της πολιτείας. Το πρόβλημα είναι εμείς πώς θα γράφουμε τη λέξη κτίριο, με ι ή με η; Κανονικά πρέπει να συμμορφωθούμε/ συντονιστούμε με την επίσημη γραφή, ώσπου να γίνει αναθεώρηση της Γραμματικής και να καθιερωθεί η ορθότερη γραφή. Αυτό υπαγορεύει η γραμματική δεοντολογία και ο συντονισμός. Αλλά και αν υπάρξουν μερικοί που θα αποκλίνουν, δεν πειράζει. Οι περιπτώσεις αυτές, άλλωστε, είναι ελάχιστες. Ανοχή, λοιπόν, κι αναμονή.


    Το παραπάνω είναι από σημείωμα του Χρίστου Τσολάκη, ομότιμου καθηγητή της Παιδαγωγικής Σχολής του ΑΠΘ, που πέθανε χτες σε ηλικία 77 ετών.
    Το απέσπασα από τον τέταρτο τόμο των βιβλίου του με τίτλο Τη γλώσσα μού έδωσαν ελληνική (σσ. 90-91).

    Εγώ γράφω ακόμα κτίριο, επειδή έτσι το έμαθα και επειδή ασπάζομαι το (α) που αναφέρει ο Σαραντάκος, αλλά σέβομαι και την άποψη του Earion (όλα όσα τελειώνουν σε –ήριο γράφονται με η, εκτός από το ελιξίριο που είναι ξενόφερτο και απλοποιείται) και δεν το διορθώνω.
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Αριστεία, ρε!
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  4. #4
    Senior Member Earion's Avatar
    Join Date
    Feb 2010
    Location
    Αθήνα, Εξάρχεια (Μουσείο)
    Posts
    5,981
    Gender
    Male
    Ευχαριστώ, Νίκελ, αλλά θυμάσαι κάτι που είχα γράψει πρόσφατα στου Σαραντάκου και δεν έχει τύχει να το γράψω εδώ.




    Αντιγραφή από το ιστολόγιο του Σαραντάκου:

    Προστίθεμαι σ’ αυτούς που γράφουν το κτήριο με ήτα, αλλά για ένα λόγο εντελώς διαφορετικό από την ετυμολογία. Για την ακρίβεια δεν πείθομαι καθόλου από την ετυμολογία του Μπαμπινιώτη, ούτε από τα ευκτήρια ούτε από τα κατοικητήρια. Άλλος είναι ο λόγος: η εξομάλυνση. Η οποία ενδεχομένως να ζητά κάπου κάπου τη συμμόρφωση όχι με την απλούστερη γραφή (του γιώτα), αλλά με την πιο περίπλοκη (εδώ, το ήτα). Και ο λόγος είναι ότι η κατάληξη /tirio/ γράφεται παντού με ήτα (πλυντήριο, αναπαυτήριο, εισιτήριο, ή –προκειμένου για κατάληξη χωρίς το τελικό όμικρον– ξυπνητήρι, σουρωτήρι, κλαδευτήρι). Όλες οι λέξεις της νέας ελληνικής σε –(τ)ήριο γράφονται με ήτα. Μοναδική εξαίρεση το ελιξίριο που είναι δάνειο από τα αραβικά.
    Last edited by nickel; 18-11-2019 at 08:10 AM.
    Άλλο πληροφορία, άλλο γνώση· άλλο βία, άλλο δύναμη.

  5. #5
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    47,542
    Gender
    Male
    Πολύ καλό κείμενο του Νίκου Σαραντάκου για τον τρόπο που γράφουμε το κτίριο, με ευρύτερες αναφορές.

    Και πάλι για το κτίριο και την ορθογραφία του
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Αριστεία, ρε!
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  6. #6
    HandyMod drsiebenmal's Avatar
    Join Date
    Mar 2009
    Location
    Athens, Greece
    Posts
    28,603
    Gender
    Male
    Quote Originally Posted by nickel View Post
    Πολύ καλό κείμενο του Νίκου Σαραντάκου για τον τρόπο που γράφουμε το κτίριο, με ευρύτερες αναφορές.

    Και πάλι για το κτίριο και την ορθογραφία του
    Από όπου αντιγράφω το επόμενο, πολύ εύστοχο κατά τη γνώμη μου σχόλιο (μοναδική διαφωνία στο «μικρή» σχέση -- μεγάλη δεν θα είναι κτγμ η διαφορά):

    Παναγιώτης Κ. said
    15 Νοέμβριος, 2019 στις 10:47
    Προβλέπω ότι μετά από καμιά πενηνταριά χρόνια, η Ελληνική γλώσσα θα έχει απλουστευτεί σε τέτοιο βαθμό που μικρή σχέση θα έχει με αυτό που εμείς έχουμε συνηθίσει. Η μορφή λοιπόν που θα πάρει θα είναι το αποτέλεσμα γραφής μέσω υπολογιστή και θα θεωρείται ορθό με ό,τι θα θεωρούν ορθό οι γλωσσικοί θεσμοί.

    Απ' ό,τι φαίνεται, οι διάφοροι θεσμοί επιλέγουν απλουστευτικές λύσεις. Κτγμ ορθώς πράττουν.
    Wer die Wahrheit nicht weiß, der ist bloß ein Dummkopf. Aber wer sie weiß, und sie eine Lüge nennt, der ist ein Verbrecher!
    We base decisions on facts, not superstition, not what our ideology tells us but rather what we can observe

    δεῖ δὲ χρημάτων, καὶ ἄνευ τούτων οὐδὲν ἔστι γενέσθαι τῶν δεόντων
    Η Ελλάδα είναι Ευρώπη, η Ευρώπη είναι Ελλάδα!

Bookmarks

Bookmarks

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •