PDA

View Full Version : Γιατί ο μεταφραστής δεν είναι ούτε γιατρός ούτε υδραυλικός — ούτε ζωγράφος



nickel
28-08-2008, 07:59 PM
Συχνά (συχνότερα πάλι αυτές τις μέρες, με την ευκαιρία του νομοσχεδίου για τη μεταφραστική υπηρεσία του ΥΠΕΞ) ακούγεται η άποψη ότι, κάποια μέρα, όποιος θέλει να εργαστεί στη μετάφραση θα πρέπει υποχρεωτικά να κατέχει σχετικό τίτλο σπουδών. Ο δικηγόρος, ο γιατρός, ο μηχανικός, ο ηλεκτρολόγος, ο υδραυλικός, αυτοί γιατί πρέπει να έχουν σπουδές και χαρτί για να ασκήσουν επάγγελμα. Γιατί όχι και ο μεταφραστής;

Απάντηση (δική μου): γιατί δεν είναι ίδιοι με τον μεταφραστή. Παράδειγμα: έχουμε ένα παιδί με δίγλωσσους γονείς. Μεγαλώνει μιλώντας δύο γλώσσες και, επειδή έχει και μια αγάπη για τη γλώσσα γενικότερα, ανακαλύπτει ότι του αρέσει η μετάφραση, ίσως ότι έχει και ταλέντο. Αυτά που έχει πάρει από τη ζωή αυτό το παιδί, δεν μπορεί φυσιολογικά να τα πάρει το παιδί του γιατρού, του δικηγόρου ή του υδραυλικού. Την αγάπη ίσως, το ενδιαφέρον — αλλά όχι τη γνώση.

Η μετάφραση απαιτεί γνώσεις (και ταλέντο και μεράκι) που αποκτά κανείς κυρίως έξω από τη σχολή παρά μέσα στη σχολή. Αν αλλάξουμε τις δόσεις, θα μπορούσα να πω το ίδιο και για έναν προγραμματιστή ή έναν ζωγράφο.

Θέλω να πω ότι μπορείς να είσαι ο καλύτερος μεταφραστής ή προγραμματιστής ή ζωγράφος χωρίς να έχεις περάσει ούτε απέξω από σχολή. Και υπάρχουν πάμπολλοι σπουδαίοι μεταφραστές ή προγραμματιστές ή ζωγράφοι που τα κατάφεραν με το μεράκι τους και το ταλέντο τους. Δεν ξέρω αντίστοιχες περιπτώσεις γιατρών, δικηγόρων ή μηχανικών.

Απαξιώνω τις σπουδές; Όχι. Θέλω να πω ότι η μετάφραση είναι art μάλλον παρά craft; Ούτε. Πρόλαβα μάλιστα τις σχετικές ενστάσεις βάζοντας την άποψή μου στον τίτλο. Υπάρχουν διαστάσεις της μετάφρασης, ιδιαίτερα στις μέρες μας, που ανήκουν αυστηρά στο χώρο της τεχνικής. Δυστυχώς, ακόμα και αυτές οι διαστάσεις δεν καλύπτονται επαρκώς από τις σπουδές. Παράδειγμα 1ο: Ο πτυχιούχος του ΤΞΓΜΔ του Ιονίου πόσο καλά χειρίζεται τα μεταφραστικά εργαλεία, τα λεξικογραφικά βοηθήματα και τα ηλεκτρονικά προγράμματα που απαιτεί η σύγχρονη μετάφραση; Παράδειγμα 2ο: Ένας από τα πιο απαιτητικούς κλάδους της μετάφρασης είναι η νομική μετάφραση: πού μπορεί να μάθει κάποιος σωστή νομική μετάφραση; Παράδειγμα 3ο: Μηχανικοί, γιατροί και δικηγόροι περνούν εργαστήρια, άσκηση, σημαντικές περιόδους τριβής. Από ποιες αντίστοιχες περιόδους δοκιμής και τριβής επιβάλλεται να περάσει ο πτυχιούχος μεταφραστής;

Με λίγα λόγια, οι σπουδές είναι ελλιπείς σε σχέση με τις σύγχρονες απαιτήσεις και ο καλός μεταφραστής παίρνει, έτσι κι αλλιώς, τα κυριότερα εφόδιά του για τη μετάφραση (τα γλωσσικά εφόδια, αν όχι τα μεθοδολογικά) έξω από τις σχολές — με διάβασμα, με μεράκι, με ταλέντο.

Υπάρχει και μια σημαντική διαφορά από τα άλλα επαγγέλματα σε σχέση με τις απαιτήσεις της αγοράς. Δεν αγνοούμε το γεγονός ότι στο διαδίκτυο υπάρχουν χιλιάδες μεταφράσεις σελίδων που έχουν γίνει με μηχανική μετάφραση και τις οποίες αναίσχυντα δημοσιεύουν οι ιδιοκτήτες ιστοτόπων. Γιατί; Γιατί τους αρκεί να καταλάβει ο επισκέπτης των σελίδων τους χοντρικά αυτό που θέλουν να του πουν. Υπάρχουν πολλοί στην αγορά που βολεύονται με μια πρόχειρη μετάφραση, ενώ ελάχιστοι βολεύονται με μια πρόχειρη εγχείρηση, ένα προχειροφτιαγμένο σπιτάκι, μια προχείρως διεκπεραιωμένη δικαστική διαμάχη.

Η μεταφραστική αγορά είναι πολύ πιο πολυσύνθετη, πολυδιάστατη, πολύμορφη από τις αγορές όπου δραστηριοποιούνται άλλοι επαγγελματίες, γι’ αυτό και πολύ πιο άναρχη και ανοργάνωτη. Συμφωνώ ότι σε κάποιους χώρους θα πρέπει με κάποιους τρόπους να πιστοποιείται η επάρκεια του μεταφραστή. Δεν συμφωνώ ωστόσο ότι το πτυχίο σημαίνει επάρκεια και η έλλειψη πτυχίου ανεπάρκεια. Η σχέση καλών προς κακούς μεταφραστές που γνωρίζω ίσως να είναι ίδια και στους πτυχιούχους και στους μη πτυχιούχους μεταφραστές.

Palavra
28-08-2008, 08:17 PM
Σε πολλά συμφωνώ. Σε πολλά όχι.

Αυτό που θα ήθελα να παρατηρήσω, στα βιαστικά, είναι το εξής: κανείς δεν παίρνει ΟΛΑ τα απαραίτητα εφόδια στη σχολή του. Πολλά από αυτά τα αποκτά δουλεύοντας.

Το πτυχίο είναι, στην ουσία, κάτι σαν το δίπλωμα οδήγησης: σου λέει ότι ναι, τώρα ξέρεις τα βασικά, οπότε βγες στο δρόμο και μάθε να οδηγείς. Ε, όλο και κάποιο φτερό ή ζάντα θα τσακίσεις. Αν προσέχεις όμως, θα μάθεις.

Δεν είναι όλοι οι άνθρωποι τυχεροί για να ξέρουν την κλίση τους από νωρίς και δυστυχώς η Ελλάδα δεν είναι ΗΠΑ, όπου υπάρχουν μηχανισμοί που δίνουν στον καθένα τη δυνατότητα να πάρει το «δίπλωμά» του σε πολλά διαφορετικά αντικείμενα όποτε το θελήσει.

Έτσι, ένας μεταφραστής με Προφίσιενση είναι σε θέση να ασκεί το ίδιο επάγγελμα με ένα μεταφραστή του Ιονίου. Δυστυχώς, οι δύο δε συγκρίνονται, και το λέω με γνώση λόγου, έχοντας στο μυαλό μου όλα τα προβλήματα του «Ιδρύματος» από το οποίο αποφοίτησα. Ο βασικός λόγος είναι ότι 4 χρόνια με τουλάχιστον 5 ώρες εβδομαδιαίως ευθεία και αντίστροφη μετάφραση στην κάθε γλώσσα συν 2 ώρες γραμματική συν 2 ώρες λογοτεχνία συν 2 ώρες εργαστήριο για εξάσκηση δεν μπορεί, όλο και κάτι θα σου αφήσουν παραπάνω.

Όλα αυτά έχουν φυσικά και εξαιρέσεις. Το Ιόνιο έχει πολλά προβλήματα και τα ξέρουμε όλοι. Προβλήματα όμως έχει και η νομική της Κοζάνης. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι απόφοιτοί της δεν είναι καλοί δικηγόροι ή ότι επειδή έχει προβλήματα μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι από ενδιαφέρον για τη δικηγορία ε, ας ασχοληθούμε με το επάγγελμα.

Η συζήτηση έχει πολύ ψωμί. Για να σας προλάβω, όπως έχω ξαναπεί, δεν εννοώ σε καμία περίπτωση να αποκλειστούν όλοι όσοι δεν έχουν αποφοιτήσει από το Ιόνιο από τον κλάδο.

Από την άλλη, η κατάσταση μπάτε σκύλοι αλέστε που υπάρχει σήμερα κανέναν δε συμφέρει. Ιδανικά, θα μπορούσε να υπάρχει κάτι σαν άδεια άσκησης επαγγέλματος, όπως σε σκανδιναβικές χώρες. Όμως δεν υπάρχει. Και αυτό που βλέπω ως απόφοιτος του Ιονίου είναι να μου χαλάει το επάγγελμα «η αδερφή μου που έχει Προφίσιενση και κάνει μεταφράσεις».


Παράδειγμα 2ο: Ένας από τα πιο απαιτητικούς κλάδους της μετάφρασης είναι η νομική μετάφραση: πού μπορεί να μάθει κάποιος σωστή νομική μετάφραση;

Επιλεκτική απάντηση, λόγω πίεσης χρόνου:

Στο Ιόνιο, όταν φοιτούσα εγώ, η νομική μετάφραση διδασκόταν από νομικούς με εμπειρία στη μετάφραση. Στα αγγλικά συγκεκριμένα, η καθηγήτρια ήταν απόφοιτος νομικής σχολής των ΗΠΑ. Επίσης, διδασκόμαστε δίκαιο από νομικό για ένα έτος, 2 ώρες εβδομαδιαίως, συν σχετικά μαθήματα επιλογής. Κοινώς, όταν βγήκα από τη σχολή, οι λέξεις «ενοχικό δίκαιο», «εγκληματολογία» και «έγκλημα», αλλά και οι βασικές διαφορές εθιμικού και ρωμαϊκού δικαίου, μεταξύ πολλών άλλων, όχι μόνο δε μου ήταν άγνωστες, αλλά ήμουν σε θέση να τις μεταφράσω με σαφήνεια και στα αγγλικά και στα γαλλικά. Δεν εννοώ σε καμία περίπτωση ότι τα ήξερα ή ότι τα ξέρω όλα. Όμως, είχα πάρει το «δίπλωμα οδήγησής» μου. Στο συγκεκριμένο τομέα, δε θα έπρεπε να υπάρχει κάποια δικλείδα ασφαλείας; Για να μην πιάσω και την ιατρική μετάφραση...

nickel
28-08-2008, 10:24 PM
Έτσι, ένας μεταφραστής με Προφίσιενση είναι σε θέση να ασκεί το ίδιο επάγγελμα με ένα μεταφραστή του Ιονίου. Δυστυχώς, οι δύο δε συγκρίνονται...
Φυσικά και δεν ισχυρίζομαι ότι ένας μεταφραστής με Προφίσιενσι και ένας μεταφραστής (με Προφίσιενσι ή όχι) συν τέσσερα χρόνια σπουδές είναι ένα και το αυτό. Αλλά ένας μεταφραστής που ξεκίνησε με Προφίσιενσι και κάνει, με τον τρόπο του, μεταφράσεις επί τέσσερα χρόνια ενδέχεται να είναι, στο τέλος της τετραετίας, για πολλούς λόγους, καλύτερος από έναν μεταφραστή με πτυχίο. Ακριβώς επειδή η αγορά τού επιτρέπει να ασκείται και να μαθαίνει στου κασίδη το κεφάλι, ενώ δεν επιτρέπεται σε κάποιον γιατρό.

efi
29-08-2008, 04:04 AM
Εγώ είμαι υπέρ της γνώσης, αλλά επειδή έχω παιδί που πλησιάζει σε πανελλαδικές, βλέπω τις βάσεις και τρελλαίνομαι. Είναι δυνατόν να μη δέχεσαι μαθητή του 17 και του 18; Ποιος είσαι, το Χάρβαρντ; Ο άλλος φταίει μετά που κάνει το προφίσιενσι πλατφόρμα; Άμα δουλεύει και γουστάρει, μαγκιά του.

Alexandra
29-08-2008, 07:52 AM
Θα ήθελα να επισημάνω μια ομοιότητα μεταξύ γιατρού, δικηγόρου, μηχανικού, οποιουδήποτε πτυχιούχου επαγγελματία, και πτυχιούχου μεταφραστή. Το πτυχίο εξασφαλίζει ΜΟΝΟ ότι έχουν διδαχτεί τα βασικά. Κατά τα άλλα, μπορεί ένας γιατρός να είναι τόσο άχρηστος που κυριολεκτικά να κινδυνεύει η ζωή σου αν σε κουράρει -- γι' αυτό συνηθίζουμε να πηγαίνουμε σε γιατρούς μετά από συστάσεις. Κι ένας πτυχιούχος μεταφραστής (αν του λείπει το ταλέντο, η ευσυνειδησία, το μεράκι και η στοιχειώδης ευφυΐα) μπορεί να δώσει κάκιστες μεταφράσεις.

Αυτό που μ' ενοχλεί επίσης είναι που αρκετοί από τους πτυχιούχους έχουν τη νοοτροπία "όλα τα σφάζω, όλα τα μαχαιρώνω, μια και έχω πάρει πτυχίο μετάφρασης που λειτουργεί ως το μεγαλύτερο σεντόνι του κόσμου". Θέλουν να κάνουν και ιατρικά και νομικά και τεχνικά και λογοτεχνικά -- με τα γνωστά αποτελέσματα σε αρκετές περιπτώσεις. Δεν μπορώ να συγκρατήσω τα γέλια μου όταν βλέπω, σε συζήτηση για τεχνικά, ιατρικά ή νομικά θέματα, να επιχειρεί κάποιος να βάλει τα γυαλιά στον συνομιλητή του που τυχαίνει να έχει πτυχίο στον συγκεκριμένο τομέα, λέγοντας με περισπούδαστο ύφος "δεν νομίζω ότι λέγεται έτσι αυτό". Τι ν' απαντήσεις τότε; Ότι ακόμα κι οι γιατροί παίρνουν ειδικότητα σε κάτι, για να μπορούν να είναι πιο αποτελεσματικοί; Δεν γίνεται να δηλώνεις γενικής ιατρικής και συγχρόνως να κάνεις εγχειρήσεις καρδιάς.

Ο γενικομεταφραστής δεν μπορεί να είναι ειδικευμένος σε όλα, ας το πάρει απόφαση. Και όταν δεν έχει πτυχίο Χημείας, ίσως μπορέσει με πολύ μεράκι και ψάξιμο και πολλά λεξικά να δώσει μια σωστή μετάφραση χημικών όρων μετά από αρκετή δουλειά -- και δεν θα μπερδέψει το "νίτρο" με το "νάτριο" χωρίς να το πάρει καν χαμπάρι.

Count Baltar
29-08-2008, 08:45 AM
Ας δούμε τα πράγματα ρεαλιστικά:

Δύο είναι τα κύρια "στρατόπεδα" (βαριά κουβέντα, γι' αυτό και σε εισαγωγικά) αυτή τη στιγμή. Αφενός οι πτυχιούχοι μεταφραστές και αφετέρου οι έμπειροι μη πτυχιούχοι. (Πλήθος τα παρακλάδια και οι συνδυσμοί -- ας μείνουμε εδώ). Οι μεν σκέφτονται τα χρόνια που πέρασαν στο πανεπιστήμιο, τον κόπο, τα έξοδα και δικαιολογημένα βγάζουν καντήλες με την ιδέα ότι θα αναγνωρίζονται ισότιμα με αυτούς και κάποιοι άλλοι, όποιοι κι αν είναι αυτοί. Οι δε, κυρίως όσοι άρχισαν να ασχολούνται με τη μετάφραση σε περιόδους που δεν υπήρχαν καν σοβαρές σπουδές στη μετάφραση, και τόσα χρόνια ταλαιπωρήθηκαν με χίλιους δυο τρόπους προσπαθώντας να στήσουν ένα όνομα, μια πελατεία, αλλά και να δημιουργήσουν τη γνώση και την εμπειρία τους, δικαιολογημένα βγάζουν καντήλες όταν ακούν τις αιτιάσεις των μεν (με μόνη διαφορά ότι ούτε τους περνάει από το μυαλό ότι έχουν το οποιοδήποτε δικαίωμα να αποκλείσουν τους μεν από την αγορά -- κάτι που μιλώντας εν θερμώ πολλές φορές, έστω και έμμεσα, υπαινίσσονται [δικαιολογημένα και πάλι, εφόσον μιλούν εν θερμώ] οι πτυχιούχοι, για να το αποσύρουν σχεδόν αμέσως μόλις καθίσουν να σκεφτούν με λίγη προσοχή).

Όπως πάντα η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση.

Όταν άνοιξε το επάγγελμα των ορκωτών ελεγκτών στην Ελλάδα, υπήρξε η ανάγκη να τεθούν βάσεις στο ποιοι θα δικαιούνται να το ασκούν. Για να γίνει λοιπόν μια αρχή, τέθηκαν κάποια αρχικά κριτήρια, τα οποία περιλάμβαναν την εμπειρία και τα τυπικά προσόντα, ανάλογα με την περίπτωση του καθενός. Έτσι, μόλις καλύφθηκαν τα παλιά και δοκιμασμένα στελέχη*, ο κλάδος προχώρησε στη φάση δύο, θεσπίζοντας πρόγραμμα εξετάσεων, σε συνδυασμό με μαθητεία, για όσους θα έμπαιναν στο επάγγελμα από εκεί και έπειτα. Δηλαδή, προσέξτε, είσαι καινούργιος, προσλαμβάνεσαι, έρχεται η ώρα, δίνεις εξετάσεις, αν περάσεις οκέι, αν δεν περάσεις έχεις και άλλες ευκαιρίες, αλλά βέβαια μένεις πίσω στις προαγωγές και, όσο να'ναι δεν θα δίνεις και για πάντα (έτσι δεν είναι; ) Προσέξτε: προσλαμβάνεσαι, εφόσον πληρείς τα άλλα κριτήρια που ζητά η εταιρεία. Η πόρτα έχει ανοίξει και μπαίνεις στον προθάλαμο. Στο χέρι σου είναι να προχωρήσεις παραπέρα.

Αυτό προτείνω, λοιπόν. Ας υπάρξει ένα cutoff point, όπου θα αναγνωριστούν οι υφιστάμενοι (κι ας μείνουν μέσα μερικοί φελλοί, το ζήτημα είναι να μη μείνουν απέξω καλοί επαγγελματίες -- ας μην υιοθετούμε τη νοοτροπία που οδήγησε στο πρόσφατο φορολογικό έκτρωμα) και μετά, ναι, ας μπει πορτιέρης.

Μια παράμετρος που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στα γραφόμενά μου πάνω στο ζήτημα: δεν έχω κατά νου συμμετοχές σε διαγωνισμούς ΑΣΕΠ, διορισμούς σε δημόσιες υπηρεσίες και τέτοια, αλλά μόνο τη δραστηριοποίηση στην ελεύθερη ιδιωτική αγορά.
[Εννοείται ότι στις παραπάνω περιπτώσεις (δημοσίου) οι πτυχιούχοι μετάφρασης πρέπει ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ να έχουν δικαίωμα συμμετοχής χωρίς κανέναν απολύτως περιορισμό, και με δεδομένο αυτό, τότε συζητάμε και για τη συμμετοχή των υπολοίπων.]

*Φυσικά έμειναν στο χώρο και κάποιοι φελλοί. Αναπόφευκτο. Σιγά-σιγά όμως άρχισε να τους ξεσκαρτάρει η ίδια η αγορά.

ΥΓ. Χώρια που, όπως ξέρουμε καλά, ο μεταφραστής είναι μπογιατζής :D

Alexandra
29-08-2008, 08:59 AM
Χώρια που, όπως ξέρουμε καλά, ο μεταφραστής είναι μπογιατζής :D
Απάντηση στο όχι ζωγράφος: Μπογιατζής! :D

Lexoplast
29-08-2008, 09:09 AM
Σιγά-σιγά όμως άρχισε να τους ξεσκαρτάρει η ίδια η αγορά.Αυτό, νομίζω, είναι και το κλειδί στην όλη υπόθεση. Τελικά οι πελάτες είναι αυτοί που αποφασίζουν ποιος θα ζήσει από τη μετάφραση και ποιος όχι. Βέβαια, πάντα θα υπάρχουν πελάτες με χαμηλές απαιτήσεις ή που δεν μπορούν να ελέγξουν την ποιότητα των μεταφράσεων, και πάντα θα υπάρχουν μέτριοι μεταφραστές να τους εξυπηρετούν. Αλλά δε νομίζω ότι μπορεί κανείς να τους το απαγορεύσει, αφήστε που μεταξύ τους σίγουρα υπάρχουν και πτυχιούχοι, όπως παρατήρησε η Alexandra.

Όσο υπάρχει κοινό χωρίς γούστο, θα υπάρχουν και παράφωνοι τραγουδιστές, όσο κι αν διαμαρτύρονται οι καλλίφωνοι.

Alexandra
29-08-2008, 09:25 AM
Θα προσθέσω ένα υστερόγραφο σ' αυτά που είπα προηγουμένως περί πτυχίου σε ρόλο σεντονιού, που δίνει στον πτυχιούχο την εντύπωση ότι όχι μόνο μπορεί να τα κάνει όλα, αλλά και πρέπει να τα κάνει όλα:

Πριν από καμιά δεκαριά χρόνια, και αφού είχα συνεργαστεί με γνωστό εκδοτικό οίκο για τη μετάφραση 5-6 μικρών βιβλίων εκλαϊκευμένης επιστήμης, ο υπεύθυνος μού πρότεινε ως επόμενη συνεργασία να μεταφράσω το "Για ποιον χτυπάει η καμπάνα". Του απάντησα, 'Προς Θεού, δεν θεωρώ τον εαυτό μου ικανό να μεταφράσει Χέμινγουεϊ. Είμαι μια καλή υποτιτλίστρια, αλλά θα γίνω κακή μεταφράστρια αν πιάσω κάτι που είναι έξω και πάνω από τις δυνάμεις μου".

Πείτε μου τώρα πόσοι 25χρονοι με φρέσκο το πτυχίο της μετάφρασης θα έλεγαν όχι σε τέτοια ευκαιρία; Αλλά τι ευκαιρία είναι στην πραγματικότητα; Ευκαιρία να δείξεις πόσο άπειρος είσαι, και ότι δεν ξέρεις να λες όχι σε κάτι που θα σε χαντακώσει; (Κι αν μιλήσουμε για ιατρικές μεταφράσεις, μπορεί να χαντακώσεις και άλλους.)

Κάποιοι από εσάς θυμάστε εκείνο το περιστατικό σε κάποιο άλλο φόρουμ, όπου μια συνάδελφος μάς κατακεραύνωσε γιατί δεν πήραμε ο καθένας από μια σελίδα ιατρικής μετάφρασης για να βοηθήσουμε. Δεν μπόρεσε να καταλάβει, ό,τι κι αν της είπαμε, ότι θα ήταν εγκληματική η προθυμία να κάνει ιατρική μετάφραση ένας υποτιτλιστής ή ένας μεταφραστής λογοτεχνίας ή ένας μεταφραστής νομικών κειμένων -- έστω και για να βοηθήσει κάποιον αναξιοπαθούντα.

Palavra
29-08-2008, 09:26 AM
Παιδιά καλημέρα,
ωραία συζήτηση ανοίξαμε :) Βασικά, να πω κατ' αρχάς ότι συμφωνώ με την Αλεξάνδρα: ξέρω πολλούς αποφοίτους του Ιδρύματος που δεν είναι ούτε για να περνούν απ'έξω (ή απέξω; :P) από την πόρτα του επαγγέλματος, ακριβώς γιατί έχουν αυτή τη λογική του «όλα τα σφάζω». Αναπόφευκτο είναι να περάσεις κάποια στιγμή από αυτό το στάδιο, ιδίως στην αρχή της καριέρας σου, το θέμα όμως είναι να μη μείνεις εκεί, αλλά να συνειδητοποιήσεις ότι δεν μπορείς να τα κάνεις όλα.


Έδιτ επειδή τώρα είδα το αποπάνω: πάντως, το πτυχίο δίνει σε όλους τους πτυχιούχους, ανεξαρτήτως ειδικότητας, την ίδια σιγουριά. Δε νομίζω π.χ. ότι ένας γραφίστας, φρέσκος απόφοιτος από τα ΤΕΙ, θα αρνούταν να αναλάβει την καμπάνια μιας μεγάλης εταιρείας. Ίσα ίσα που θα πετούσε τη σκούφια του. Τώρα, το αν θα τα πήγαινε καλά, είναι άλλη συζήτηση. Δυστυχώς, στα 22 που τελειώνεις το Πανεπιστήμιο δεν έχεις ποτέ την ωριμότητα που αποκτάς στα 30 ή στα 50 ή στα 70.


Για μένα, ένας μεταφραστής με πτυχίο π.χ. νοσηλευτικής που θα έχει κάνει όμως κάποιες σπουδές στη μετάφραση, θα έπρεπε να έχει την ευκαιρία να μπει στην αγορά. Γιατί όχι; Προσοχή όμως: όχι εις βάρος κάποιου που έχει φάει τα χρόνια του στα θρανία - και εδώ μιλάω για τις πάμπολλες προκυρήξεις για θέσεις δημοσίου που ζητούν μεταφραστές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.


Καλά τα λέει ο Κόμης Μπογιατζής: η ίδια η αγορά θα κάνει το ξεσκαρτάρισμα. Μάλιστα, το σύστημα που προτείνει είναι πάρα πολύ καλό, κατά τη γνώμη μου. Έτσι, θα μπορούσε να αποφευχτεί το φαινόμενο που περιγράφει ο Λεξ παραπάνω.

Ambrose
29-08-2008, 09:36 AM
Πώς ρε παιδιά θα τους ξεσκαρτάρει η αγορά, όταν η αγορά σήμερα, έτσι όπως διαμορφώνεται δεν έχει μάτια να δει ή αυτιά για ν' ακούσει; Και πώς γίνεται το επίπεδο των μεταφράσεων και των μεταφραστών να είναι σήμερα χαμηλότερο απ' ότι ήταν πριν από 20 χρόνια; Πριν από 20 χρόνια έπαιρνες μεταφρασμένο λογοτεχνικό βιβλίο να διαβάσεις και χαιρόσουνα να το διαβάζεις. Η γλώσσα ήταν ζωντανή. Σήμερα, οι περισσότεροι μεταφραστές φοβούνται μην τους φύγει κανάς πόντος, ακολουθούνε το πρωτότυπο μέχρι και το κόμμα. Φοβούνται να σπάσουν ή να συγχωνεύσουν προτάσεις, let alone "να διαβάσουν μεταξύ των γραμμών" (sic). Παρά την τόσο αυξημένη γλωσσομάθεια, οι μεταφράσεις είναι σήμερα χειρότερες (έτσι όπως τα κρίνω εγώ τα πράγματα, τουλάχιστον).

Όσον αφορά τον γιατρό ή μηχανικό ή δεν ξέρω κι εγώ ποιον που "ξέρει", διαφωνώ κάθετα (sic) (sorry Έλενα, έχει καθιερωθεί πια). Εδώ τους ρωτάς πως λέμε αυτό στα Αγγλικά και σου λένε αλαμπουρνέζικα. Παραδείγματα, έχω άπειρα... Ας μην τα πιάσουμε. Μπατάρουνε τα μάτια μου.:rolleyes:

Σαφέστατα και δεν θεωρώ ότι μόνο οι πτυχιούχοι μεταφραστές πρέπει να ασκούν το επάγγελμα (το είχα πει από την αρχή στο άλλο νήμα). Αλλά, ο κάθε γιατρός, μηχανικός, δικηγόρος ή ζωγράφος πρέπει να ξέρει *ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ* και να έχει γλωσσικές ευαισθησίες. Μην κρίνετε εξ ιδίων τα αλλότρια. Επειδή εσείς (ή μάλλον εμείς) έχουμε γλωσσικές ευαισθησίες, δεν σημαίνει ότι τις έχουν όλοι. Σε πολλούς γιατρούς, δικηγόρους κλπ που θεωρούν τον εαυτό τους ικανό και άξιο να κάνουν μεταφράσεις (χα, μα τι λες τώρα κακόμοιρο παιδί που δεν μπορώ εγώ να μεταφράσω, εγώ τελείωσα τη νομική), αν τους κάνεις ερώτηση του τύπου που κάνουμε εμείς εδώ, θα σε κοιτάξουν με απορία.

Εδώ σε απλά δημοσιογραφικά άρθρα στα Αγγλικά (που είναι γενική μετάφραση) γίνονται με εξαιρετική άνεση παρερμηνείες και παρανοήσεις, που να πιάσουμε τα δύσκολα.

Δε λέω, ωραία τα πτυχία, αλλά πρέπει να το αγαπάς αυτό που θες να κάνεις. Πρέπει να αγαπάς τη μετάφραση για να την κάνεις.

Και καλά κάνει το νομοσχέδιο από μία άποψη και δεν κλείνει την αγορά μόνο για τους Ιόνιους και τους ισοτίμους αυτών, αλλά όχι και να βάζει την κάθε νοσοκόμα να κάνει μεταφράσεις, ούτε και να βάζει τους πτυχιούχους μεταφραστές στην κατηγορία των γενικών μεταφράσεων. Αυτά είναι τρελά πράγματα, εξωφρενικά (μην πω σουρεαλιστικά...) :)

Count Baltar
29-08-2008, 09:43 AM
@ambrose, για το επίπεδο της μετάφρασης τότε και τώρα, αρκεί να σου δείξω κάτι καταπληκτικά που έχω στη βιβλιοθήκη μου. Το επίπεδο έχει ΑΝΕΒΕΙ. Απλώς παλαιότερα κάνανε μεταφράσεις και κάτι Αλεξάνδρου και κάτι Ταχτσήδες.

Όσο για το ξεσκαρτάρισμα: στην περίπτωση των ορκωτών ελεγκτών, για να είμαι πιο ακριβής, η πιάτσα τούς άφησε τις κακοπληρωμένες και βαρετές δουλειές, που δεν ήθελε κανείς άλλος. Ο παραλληλισμός δικός σας.

Ποιος καλός μεταφραστής θέλει τους άσχετους πελάτες; Ρωτάω; Κι άν έχει τέτοια οικονομική ανάγκη πια, γιατί δεν κάνει και κάτι άλλο παράλληλα; Αντί να μαζεύει κάθε μπακατέλα.

Εμένα καλός μου πελάτης μου έπιασε μια λάθος έκφραση και δεν είχα μούτρα να τον δω. Αλλά σίγουρα τον σέβομαι.

Ambrose
29-08-2008, 09:49 AM
Όσο για το ξεσκαρτάρισμα: στην περίπτωση των ορκωτών ελεγκτών, για να είμαι πιο ακριβής, η πιάτσα τούς άφησε τις κακοπληρωμένες και βαρετές δουλειές, που δεν ήθελε κανείς άλλος. Ο παραλληλισμός δικός σας.

Ποιος καλός μεταφραστής θέλει τους άσχετους πελάτες; Ρωτάω; Κι άν έχει τέτοια οικονομική ανάγκη πια, γιατί δεν κάνει και κάτι άλλο παράλληλα; Αντί να μαζεύει κάθε μπακατέλα.

Εμένα καλός μου πελάτης μου έπιασε μια λάθος έκφραση και δεν είχα μούτρα να τον δω. Αλλά σίγουρα τον σέβομαι.

Αναφερόμουν κυρίως στις πολυεθνικές. Δεν μιλάνε Ελληνικά, δεν έχουν ανθρώπους που μιλάνε Ελληνικά και ουσιαστικά δεν μπορούν να κρίνουν αν ο μεταφραστής τους έχει κάνει καλή δουλειά ή όχι. Στην εσωτερική Ελληνική αγορά, ΟΚ, τα πράγματα είναι αλλιώς.

nickel
29-08-2008, 01:56 PM
Στα πάρα πολύ ωραία που έχετε γράψει, δύο γρήγορες παρατηρήσεις:

1. Θα το ξαναπώ: η συγκεκριμένη αγορά έχει ανάγκη από το μεταφραστή που θα κάνει πρόχειρη μετάφραση (έλα, μπογιατζή μου, ρίξε δυο πινελιές, δεν θέλω κανένα αριστούργημα, απλώς να μη δείχνει βρόμικος ο τοίχος, να σβήσεις και τα γκράφιτι των κωλόπαιδων). Απλώς να υπάρχει μεταξύ κατεργαραίων ειλικρίνεια: πίτουρα με πληρώνεις, πίτουρα θα πάρεις.

2. Δεν ξέρω αν οι σημερινές μεταφράσεις είναι καλύτερες από τις μεταφράσεις που γίνονταν πριν από 40 χρόνια. Για ποιες μεταφράσεις μιλάμε; Δεν ξέρω να υπάρχει σχετική μελέτη, εμπειρικές απόψεις μπορούμε μόνο να καταθέσουμε. Όπως υπάρχει πολύ περισσότερη δημοσιογραφία σήμερα (και πτώση του επιπέδου, θα πουν κάποιοι), υπάρχουν και πολύ περισσότερες μεταφράσεις. Από την άλλη, υπάρχουν και πολύ περισσότεροι σπουδαγμένοι μεταφραστές και βοηθήματα που ούτε καν μπορούσαμε να φανταστούμε πριν από 40 χρόνια.

Katerina_A
29-08-2008, 03:19 PM
Επειδή αισθάνομαι ότι οφείλω να το πω:
Πνίγομαι στη δουλειά και δεν προφταίνω να καταθέσω σήμερα (ή ίσως και τις προσεχείς ημέρες) τις απόψεις μου επί του θέματος.
Επιφυλάσσομαι όμως.

LostVerse
08-04-2010, 10:34 AM
Mod: από συζήτηση που ξεκίνησε εδώ: http://www.lexilogia.gr/forum/showthread.php?p=63235#post63235

Για τα πιο τεχνικά αρμόδιος είναι ο Ζάζουλας, ωστόσο για το παρακάτω

Η Alexandra πιο πάνω είπε ότι η Λεξιλογία είναι μεταφραστικό φόρουμ. Ευχαριστώς λοιπόν να πάμε στο airliners.gr, ή στο defencenet.gr ή στο e-haf.gr να τα πούμε χωρίς γκρι χρώμα. :)


αν δεν είναι ο χώρος του, ο μεταφραστής έχει δύο επιλογές: ή διαβάζει και ενημερώνεται για τα συστήματα των αεροπλάνων, ρωτάει ειδικούς, μπαίνει σε μεταφραστικά φόρουμ, και γενικώς φροντίζει να μάθει, ή κάθεται στ' αβγά του (ή στ' αυγά του, αν προτιμάτε). Αν είναι κανείς άσχετος με ένα χώρο και δεν έχει σκοπό να γίνει σχετικός, δεν έχει καμία δουλειά να ρίχνει το επίπεδο και να γεμίζει τον τόπο με μεταφραστικά λάθη.

Πόσο δίκιο έχεις.

Δυστυχώς δεν είναι πάντα έτσι στην πράξη και αυτό όχι υποχρεωτικά με ευθύνη του μεταφραστή, δηλαδή αν του πουν μετέφρασέ το ή θα βρω άλλον να το μεταφράσει, η ευελιξία επιλογών μειώνεται... :( Το λέω γιατί μου είχε τύχει και εμένα σε αντίστοιχη περίπτωση (μετάφραση είδησης), και το μόνο που κατάφερα ήταν τουλάχιστον η είδηση να είναι στοιχειωδώς κατανοητή. Όπως είπα και παραπάνω, υπάρχουν περιπτώσεις, και τα ειδησεογραφικά πόρταλ είναι μια από αυτές, όπου δεν υπάρχει ευχέρεια χρόνου για την απαραίττη έρευνα... :o

Palavra
08-04-2010, 10:38 AM
Με συγχωρείς, αλλά εμένα όταν μου λένε «μετάφρασέ το ή θα βρώ άλλον να το μεταφράσει», απαντάω «βρες άλλον» (ευγενικά, πάντα). Ειδάλλως, και να γίνω ρεζίλι ρισκάρω, και να μη μου ξαναδώσουν δουλειά στον αιώνα τον άπαντα οι σοβαροί πελάτες.

LostVerse
08-04-2010, 10:44 AM
Edit: thanx για την μεταφορά :)


Με συγχωρείς, αλλά εμένα όταν μου λένε «μετάφρασέ το ή θα βρώ άλλον να το μεταφράσει», απαντάω «βρες άλλον» (ευγενικά, πάντα). Ειδάλλως, και να γίνω ρεζίλι ρισκάρω, και να μη μου ξαναδώσουν δουλειά στον αιώνα τον άπαντα οι σοβαροί πελάτες.

Και πολύ καλά κάνεις, αυτό είναι το ιδανικό! Σκέψου όμως ότι δεν έχουν όλοι την ευχέρεια (ή πολυτέλεια αν προτιμάς) αυτή. Υπάρχουν άτομα που ειδικά στα πρώτα τους χρόνια στον χώρο έχουν ανάγκη μια δουλειά και κάποια χρήματα.

Alexandra
08-04-2010, 11:35 AM
Υπάρχουν άτομα που ειδικά στα πρώτα τους χρόνια στον χώρο έχουν ανάγκη μια δουλειά και κάποια χρήματα.
Σωστά. Υπάρχουν επίσης και άτομα που θέλουν να κερδίσουν ένα χαρτζιλίκι. Και τι πιο εύκολο από το να κάνεις μια μετάφραση,ε; Αγγλικά ξέρουμε, πήραμε στη Β' Λυκείου το Proficiency με C, άσε που μιλάμε φαρσί με τους ξένους στις διακοπές μας. Ελληνικά ξέρουμε, duh, Έλληνες είμαστε. Γιατί να μην κάνουμε και μια μετάφραση, να βγάλουμε μερικά ευρώ;

Palavra
08-04-2010, 11:42 AM
Να προσθέσω και κάτι άλλο: δεν κακίζω τους μεταφραστές που ασχολούνται με ένα θέμα που δε γνωρίζουν, που είναι άπειροι, ή που είναι μικροί. Όλοι κάπως έτσι ήμασταν στην αρχή. Κακίζω τους μεταφραστές που ασχολούνται με ένα θέμα που δε γνωρίζουν, που είναι άπειροι, ή που είναι μικροί και το θεωρούν άλλοθι για να μην ψάξουν. Λάθη μπορεί να υπάρξουν σε μεταφράσεις , ωστόσο όταν φαίνεται ότι ο μεταφραστής έψαξε, αλλά δεν κατάφερε να καταλήξει στο σωστό συμπέρασμα, δεν μπορεί κανείς να τον κατηγορήσει ότι είναι αμελής ή τεμπέλης.

Το θέμα είναι να τεκμηριώνεις τις επιλογές σου, να μπορείς να πεις στον πελάτη σου «το έψαξα εκεί κι εκεί κι εκεί και το βρήκα έτσι». Το να λες «α, μου έδωσαν τη μετάφραση και δεν μπορούσα να πω όχι», «α, είμαι ακόμα καινούριος στο επάγγελμα», «α, δεν είμαι ειδικός», για μένα είναι απαράδεκτο.

nickel
08-04-2010, 11:53 AM
Καλημέρα. Εκτός από τις δουλειές που έχω αρνηθεί επειδή δεν μπορούσα ή (και) δεν ήθελα να κάνω λόγω αναρμοδιότητας (κι εκείνες που κακώς έκανα, αλλά δεν το πήρα ποτέ χαμπάρι), θυμάμαι μια δουλειά που ήθελα να κάνω αλλά περιείχε ορολογία και διατυπώσεις που ήταν λίγο έξω από τα χωράφια μου. Έκανα ένα γύρο στο διαδίκτυο, στις ιστοσελίδες περιοδικών του συγκεκριμένου χώρου, και βρήκα κάποιον που έδειχνε να γνωρίζει από τη συγκεκριμένη ορολογία. Επικοινώνησα με το περιοδικό, έμαθα τα στοιχεία του, ήρθα σε επαφή μαζί του, συνεργαστήκαμε στη μετάφραση και βγήκε τέτοιο κουκλί που ο πελάτης δεν ήθελε να αλλάξει ούτε μία λέξη.

Οι νέοι μεταφραστές κάπως πρέπει να μάθουν κι αυτοί. Ε, ας φροντίσουν να έρθουν σε επικοινωνία με έμπειρους και ειδικευμένους μεταφραστές για να τους βοηθήσουν. Αντί να χρεώνουν μισά λεφτά επειδή ξέρουν ότι θα παραδώσουν μισερή δουλειά, ας κρατήσουν ένα περιθώριο για να έχουν την τύχη να επιμεληθεί τη δουλειά τους κάποιος με ειδίκευση στη νομική ή τεχνική ή ιατρική κλπ. κλπ. μετάφραση. Διότι το θέμα δεν είναι οι δύο όροι που μπορεί να ρωτήσεις σ' ένα φόρουμ, αλλά το όλο ύφος και όλες οι διατυπώσεις.

Ambrose
08-04-2010, 12:05 PM
Αυτές οι συνεργασίες είναι πολύ ωραίες, αρκεί ο ειδικός να έχει επίγνωση του γεγονότος ότι δεν είναι μεταφραστής. Έχω βαρεθεί όλους αυτούς που σπούδασαν κάτι κι επειδή για τον άλφα ή βήτα λόγο δεν απασχολήθηκαν στο αντικείμενο που σπούδασαν (διόλου κατακριτέο, μάλλον ο κανόνας), αποφάσισαν να γίνουν μεταφραστές (αφού είχαν και το Proficiency).

drsiebenmal
08-04-2010, 12:10 PM
Αυτές οι συνεργασίες είναι πολύ ωραίες, αρκεί ο ειδικός να έχει επίγνωση του γεγονότος ότι δεν είναι μεταφραστής. Έχω βαρεθεί όλους αυτούς που σπούδασαν κάτι κι επειδή για τον άλφα ή βήτα λόγο δεν απασχολήθηκαν στο αντικείμενο που σπούδασαν (διόλου κατακριτέο, μάλλον ο κανόνας), αποφάσισαν να γίνουν μεταφραστές (αφού είχαν και το Proficiency).Χρονιάρες μέρες δηλαδή μας βαρέθηκες σχεδόν όλους εδωμέσα πια; ;)

Ambrose
08-04-2010, 12:18 PM
Χρονιάρες μέρες δηλαδή μας βαρέθηκες σχεδόν όλους εδωμέσα πια; ;)

:) Δεν εννοούσα τους ανθρώπους που αγαπούν τη γλώσσα και τη μετάφραση.

Alexandra
08-04-2010, 12:31 PM
Ας μην ξεχνάμε ότι όλοι οι Έλληνες μεταφραστές κάποιας ηλικίας, π.χ. άνω των 40, κάτι άλλο σπούδασαν κι όχι μετάφραση, μια και δεν υπήρχαν μεταφραστικές σχολές στην Ελλάδα.

Ambrose
08-04-2010, 12:34 PM
Όχι, αλλά υπήρχαν σχολές ξένων γλωσσών και ξένες φιλολογίες.

Alexandra
08-04-2010, 12:41 PM
Από σχολές ξένων γλωσσών περάσαμε όλοι προφανώς, δεν μάθαμε την ξένη γλώσσα μόνοι μας. Για τις ξένες φιλολογίες καλύτερα να μη συζητήσουμε, γιατί υπάρχουν απόφοιτοι που είναι αριστούχοι, υπάρχουν κι αυτοί που πήραν το πτυχίο με πέντε. Από το δεύτερο είδος έχω δει άφθονους στη ζωή μου, ως καθηγητές μου παλιά στο σχολείο και ως συναδέλφους 23 χρόνια στην εκπαίδευση. Αν οποιοσδήποτε από αυτούς τολμήσει να ισχυριστεί ότι είναι εξ ορισμού και μεταφραστής, θα του δώσω συγχαρητήρια για το πιο σύντομο ανέκδοτο.

Ambrose
08-04-2010, 12:46 PM
Αν οποιοσδήποτε από αυτούς τολμήσει να ισχυριστεί ότι είναι εξ ορισμού και μεταφραστής, θα του δώσω συγχαρητήρια για το πιο σύντομο ανέκδοτο.

Και όχι μόνο οι απόφοιτοι των φιλολογιών, αλλά και πολλοί των μεταφραστικών σχολών λέω εγώ.

Alexandra
08-04-2010, 12:47 PM
Και όχι μόνο οι απόφοιτοι των φιλολογιών, αλλά και πολλοί των μεταφραστικών σχολών λέω εγώ.
+1...................

azimuthios
08-04-2010, 01:26 PM
Καλά μου τα λέτε όλοι και συμφωνώ με όλους τους προλαλήσαντες και κυρίως με το πρώτο ποστ της Παλάβρας. Δεν μου είπατε όμως τι γίνεται με τη Λογοτεχνική Μετάφραση. ;)
Ο μεταφραστής αυτός τι είναι; Μπογιατζής, γιατρός, δικηγόρος, ζωγράφος, υπάλληλος του Δημοσίου, κατασκευαστής διαστημοπλοίων, γλωσσολόγος ή όλα αυτά μαζί; Ο μεταφραστής του Ντίκενς και της Τζέιν Ώστεν με τον μεταφραστή του Φίλιπ Ντικ και του Ισαάκ Ασίμοφ τι σχέση έχουν; Όσοι βρίσκονται ενδιάμεσα τι σχέση έχουν με αυτούς τους δύο;
Αρκεί άραγε να έχεις διαβάσει εκατοντάδες λογοτεχνικά βιβλία και να έχεις πάρει το Proficiency με Α για να μεταφράσεις λογοτεχνία; Η αγάπη σου για τη λογοτεχνία φτάνει για να τη μεταφράσεις και καλά; Μήπως βοηθάει το να έχεις κάνει 4 ή 14 χρόνια σε κάποια φιλολογία, σε ένα αντικείμενο (για μέσους και άνω φοιτητές μιλάμε, όχι για τους αδιάφορους του 5) για να έχεις πάρει έστω μια μυρωδιά για το πώς αναλύεται ένα λογοτεχνικό έργο, ώστε να έχεις μετά μια ελπίδα να το αποδώσεις καλύτερα; Ή ακόμα και αν γράφεις ο ίδιος, όπως ο Αλεξάνδρου, ο Ταχτσής και ο Παπαδιαμάντης (που μετέφρασε τον Αόρατο Άνθρωπο), μήπως έχεις καλύτερη τύχη ως μεταφραστής λογοτεχνίας; Πού βρίσκεται τελικά η αλήθεια για τη λογοτεχνική μετάφραση; Ποιος είναι ο κριτής; Ποιος είναι καλός μεταφραστής;

Σημείωση 1: Τα ερωτήματά μου είναι ειλικρινή κι επ' ουδενί ειρωνικά ή σαρκαστικά!
Σημείωση 2: Εγώ στη σχολή που τελείωσα (Αγγλική Φιλολογία) άκουσα και έμαθα εκπληκτικά πράγματα και τον όγκο των κειμένων και αναλύσεων που διάβασα και άκουσα εκεί τον κουβαλάω ακόμα μαζί μου έπειτα από τόσα χρόνια και δεν πιστεύω ότι θα μπορούσα όλα αυτά να τα μάθω στην πιάτσα ή να τα διδαχθώ μόνος μου.

LostVerse
08-04-2010, 02:13 PM
Σωστά. Υπάρχουν επίσης και άτομα που θέλουν να κερδίσουν ένα χαρτζιλίκι. Και τι πιο εύκολο από το να κάνεις μια μετάφραση,ε; Αγγλικά ξέρουμε, πήραμε στη Β' Λυκείου το Proficiency με C, άσε που μιλάμε φαρσί με τους ξένους στις διακοπές μας. Ελληνικά ξέρουμε, duh, Έλληνες είμαστε. Γιατί να μην κάνουμε και μια μετάφραση, να βγάλουμε μερικά ευρώ;

Σωστά όλα αυτά που λες, αλλά άσχετα με το κομμάτι του μηνύματός μου που παράθεσες. :)


Να προσθέσω και κάτι άλλο: δεν κακίζω τους μεταφραστές που ασχολούνται με ένα θέμα που δε γνωρίζουν, που είναι άπειροι, ή που είναι μικροί. Όλοι κάπως έτσι ήμασταν στην αρχή.

Ακριβώς. Δεν υπάρχει παρθενογένεση, στην μετάφραση δε αυτό είναι αλήθεια 10 φορές, όχι μια.


Κακίζω τους μεταφραστές που ασχολούνται με ένα θέμα που δε γνωρίζουν, που είναι άπειροι, ή που είναι μικροί και το θεωρούν άλλοθι για να μην ψάξουν. Λάθη μπορεί να υπάρξουν σε μεταφράσεις , ωστόσο όταν φαίνεται ότι ο μεταφραστής έψαξε, αλλά δεν κατάφερε να καταλήξει στο σωστό συμπέρασμα, δεν μπορεί κανείς να τον κατηγορήσει ότι είναι αμελής ή τεμπέλης.

Το θέμα είναι να τεκμηριώνεις τις επιλογές σου, να μπορείς να πεις στον πελάτη σου «το έψαξα εκεί κι εκεί κι εκεί και το βρήκα έτσι». Το να λες «α, μου έδωσαν τη μετάφραση και δεν μπορούσα να πω όχι», «α, είμαι ακόμα καινούριος στο επάγγελμα», «α, δεν είμαι ειδικός», για μένα είναι απαράδεκτο.Σκέψου όμως το ενδεχόμενο ο μεταφραστής να μην έχει επιλογή. Δεν γίνονται όλες οι μεταφράσεις σε στυλ "την παίρνω σπίτι μου, κάνω την έρευνα μου και την παραδίδω και όλα κυριλέ". Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις όπου απλά δεν υπάρχει χρόνος, και απλά δεν υπάρχει επιλογή. Τι γίνεται εκεί; Πόσοι από εμάς έχουν την πολυτέλεια να χάσουν την δουλειά τους; Και αν την έχουν την πολυτέλεια, την είχαν εξ αρχής, ή την απέκτησαν μετά από χρόνια δουλειάς; Και προσθέτω: Ειδικά όταν ο πελάτης-εργοδότης δεν έχει απόλυτες απαιτήσεις αλλά ζητάει μόνο σταθερή ροή περιεχομένου;

Άλλωστε, το παράδειγμα που υπήρξε αφορμή για την ανάσταση του θέματος, ήταν ακριβώς τέτοιο, από ειδησεογραφική σελίδα (όπου κατά πάσα πιθανότητα πηγή δεν ήταν καν τα Νέα, αλλά το ΑΠΕ).


Καλά μου τα λέτε όλοι και συμφωνώ με όλους τους προλαλήσαντες και κυρίως με το πρώτο ποστ της Παλάβρας. Δεν μου είπατε όμως τι γίνεται με τη Λογοτεχνική Μετάφραση. ;)
Ο μεταφραστής αυτός τι είναι; Μπογιατζής, γιατρός, δικηγόρος, ζωγράφος, υπάλληλος του Δημοσίου, κατασκευαστής διαστημοπλοίων, γλωσσολόγος ή όλα αυτά μαζί; Ο μεταφραστής του Ντίκενς και της Τζέιν Ώστεν με τον μεταφραστή του Φίλιπ Ντικ και του Ισαάκ Ασίμοφ τι σχέση έχουν; Όσοι βρίσκονται ενδιάμεσα τι σχέση έχουν με αυτούς τους δύο;
Αρκεί άραγε να έχεις διαβάσει εκατοντάδες λογοτεχνικά βιβλία και να έχεις πάρει το Proficiency με Α για να μεταφράσεις λογοτεχνία; Η αγάπη σου για τη λογοτεχνία φτάνει για να τη μεταφράσεις και καλά; Μήπως βοηθάει το να έχεις κάνει 4 ή 14 χρόνια σε κάποια φιλολογία, σε ένα αντικείμενο (για μέσους και άνω φοιτητές μιλάμε, όχι για τους αδιάφορους του 5) για να έχεις πάρει έστω μια μυρωδιά για το πώς αναλύεται ένα λογοτεχνικό έργο, ώστε να έχεις μετά μια ελπίδα να το αποδώσεις καλύτερα;

Ο λογοτεχνικός μεταφραστής είναι μοναδικός στο είδος του. Προσωπικά το αποφεύγω όσο μπορώ διότι δεν αισθάνομαι αρκετά ικανός για αυτό. Μικρός είχα διαβάσει το γύρο του κόσμου σε 80 μέρες σε 3 διαφορετικές μεταφράσεις με πολύ μεγάλες διακυμάνσεις - σήμερα που το ξανασκέφτομαι, αναλογίζομαι πόσο άθλια ήταν η μια εκ των τριών. Και τότε καταλαβαίνω ότι δεν θα ήθελα να το κάνω και εγώ μια μέρα, δηλαδή έστω άθελά μου να προκαλέσω αντίστοιχα δυσμενή σχόλια.


Ή ακόμα και αν γράφεις ο ίδιος, όπως ο Αλεξάνδρου, ο Ταχτσής και ο Παπαδιαμάντης (που μετέφρασε τον Αόρατο Άνθρωπο), μήπως έχεις καλύτερη τύχη ως μεταφραστής λογοτεχνίας;

Ο Ελύτης πάντως δεν ήταν καλός μεταφραστής, καίτοι ποιητής και ο ίδιος, οι εντυπώσεις που έχω υπόψιν μου ήταν εξαιρετικά αρνητικές.


Σημείωση 2: Εγώ στη σχολή που τελείωσα (Αγγλική Φιλολογία) άκουσα και έμαθα εκπληκτικά πράγματα και τον όγκο των κειμένων και αναλύσεων που διάβασα και άκουσα εκεί τον κουβαλάω ακόμα μαζί μου έπειτα από τόσα χρόνια και δεν πιστεύω ότι θα μπορούσα όλα αυτά να τα μάθω στην πιάτσα ή να τα διδαχθώ μόνος μου.

Δυστυχώς θα συμφωνήσω απόλυτα... :(

Palavra
08-04-2010, 02:18 PM
Ο μεταφραστής έχει πάντα επιλογή. Στο κάτω κάτω, εσύ γιατί αποφεύγεις τη λογοτεχνική μετάφραση;

LostVerse
08-04-2010, 02:25 PM
Ο μεταφραστής έχει πάντα επιλογή.

Η δικιά μου εμπειρία λέει ότι δεν έχει πάντα. Τέλος πάντων/τέλοσπάντων.


Στο κάτω κάτω, εσύ γιατί αποφεύγεις τη λογοτεχνική μετάφραση;Γιατί μπορώ: η λογοτεχνία, αν και είναι η μεγάλη μου αγάπη, ειδικά η ποίηση, δεν έχει σχέση με τον χώρο ειδίκευσής μου, επιπλέον στην εταιρεία που δουλεύω δεν υπάρχει ζήτηση για κάτι τέτοιο.

Palavra
08-04-2010, 02:30 PM
Δηλαδή αν αύριο ερχόταν ο εργοδότης σου και σου έλεγε πάρε να μεταφράσεις εκατό σελίδες Έκο θα το έκανες;

Ambrose
08-04-2010, 02:32 PM
To 90% των υποψηφίων θα το έκαναν. Πρώτα έρχεται η επιβίωση και μετά όλα τ' άλλα. Ας είμαστε ρεαλιστές.

Palavra
08-04-2010, 02:33 PM
Δεν είπε κανείς ότι το 90% των υποψηφίων είναι καλοί μεταφραστές.

Ambrose
08-04-2010, 02:36 PM
Δεν είπε κανείς ότι το 90% των υποψηφίων είναι καλοί μεταφραστές.

Όχι, αλλά το ζήτημά μας είναι η επιλογή.

Palavra
08-04-2010, 02:37 PM
Όχι, το ζήτημά μας είναι ότι αν θέλει κανείς να λέγεται καλός μεταφραστής, πρέπει να είναι υπεύθυνος.

Ambrose
08-04-2010, 02:40 PM
Ό,τι πεις.

Palavra
08-04-2010, 02:41 PM
Φυσικά :D

LostVerse
08-04-2010, 02:47 PM
Δηλαδή αν αύριο ερχόταν ο εργοδότης σου και σου έλεγε πάρε να μεταφράσεις εκατό σελίδες Έκο θα το έκανες;

Μετά από όλα τα παραπάνω που έγραψα δεν περίμενα ότι θα είχες ακόμα αυτήν την απορία. Φυσικά και θα το έκανα, ή θα έψαχνα για δουλειά. Αλλά όμως:

>Θα το έκανα με μισή καρδιά και επίγνωση ότι καθώς δεν είναι ο τομέας και ότι το αποτέλεσμα θα ήταν κάτω του μετρίου.
>Ο ίδιος ο εργοδότης θα ήξερε το παραπάνω, οπότε δεν θα είχε φρούδες ελπίδες, ούτε θα έπεφτε από τα σύννεφα.
>Σε πολλά σημεία θα τα έβρισκα μπαστούνια-αν είχα (λέμε τώρα) ευχέρεια για έρευνα και διασταυρώσεις έχει καλώς, αν δεν είχα θα έκανα ό,τι καλύτερο μπορούσα ώστε τουλάχιστον το κείμενο να βγάζει νόημα.

Θα ήταν αυτό καλή μετάφραση; Θα ήμουν καλός μεταφραστής; Όχι. Λυπάμαι φυσικά αλλά έτσι είναι, δεν έχω ψευδαισθήσεις.

EDIT: Σε μια περίπτωση μόνο θα αρνιόμουν, αν ήξερα ότι από την δουλειά μου θα εξαρτιώνταν ανθρώπινες ζωές, ξέρω περίπτωση συναδέλφου από το ΤΕΙ Αθήνας που πριν τους ολυμπιακούς είχε τσακωθεί με όλο τον κόσμο στην ΓΑΔΑ επειδή ένα νέο εγχειρίδιο ΡΒΧ πολέμου είχε μεταφραστεί τόσο τραγικά, ώστε παράγοντες μόλυνσης να περιγράφονται ως αντίδοτα...

nickel
08-04-2010, 02:53 PM
Φταίνε οι άλλοι, φταίνε οι άλλοι. Δεν φταίμε εμείς! Εμένα, ας πούμε, δεν μου ζήτησε κανένας να του κάνω εγχείριση στο στομάχι, να προβληματιστώ: Να την κάνω; Λεφτά είναι. Ή να μην την κάνω;


ΟΚ, απαντήθηκε, βρήκαμε το σημείο όπου τραβάμε τη γραμμή: στις ανθρώπινες ζωές.

Alexandra
08-04-2010, 03:41 PM
ΟΚ, απαντήθηκε, βρήκαμε το σημείο όπου τραβάμε τη γραμμή: στις ανθρώπινες ζωές.
Εσύ μπορεί, αλλά ρώτα και τον σκιτζή γιατρό που ξέρει τα χάλια του, αλλά παρόλα αυτά επιμένει να κάνει τον γιατρό.

Palavra
08-04-2010, 03:51 PM
Για τις μεταφράσεις λέμε, βρε κουτό. Αν είναι να μην κινδυνεύουν ζωές, δε μας νοιάζει, είπαμε.
Για να σοβαρευτούμε τώρα, ένα ενδιαφέρον άρθρο περί ζωών που κινδυνεύουν και πώς μπορεί να κάνει κανείς σοβαρή ζημιά όταν αναλαμβάνει μεταφράσεις σε αντικείμενο που δε γνωρίζει:


Understanding the Legal Consequences of Errors in Professional Translation (http://www.jostrans.org/issue07/art_byrne.php)

The first such example dates back to 1996 and involves two cases where a bread making machine on sale in Germany produced toxic fumes when used and placed numerous users at serious risk (Révy von Belvárd 1997:191). The Regional Institute for Health and Safety in Düsseldorf investigated the matter and found that the instruction manual had been translated incorrectly and was to blame for the cases. It transpired that the original English instructions informed users that steam would be released by the machine and that this was perfectly normal. However, when translated into German, the translator somehow confused the word steam (Dampf) with smoke (Rauch). Unfortunately, a defect in the product meant that it overheated when used, releasing clouds of poisonous smoke. With reassurances from the instructions that this was normal and nothing to worry about, users allowed the smoke to fill the room. Naturally, the product's manufacturer had to pay compensation to affected users as well as recall the product, all of which damaged the manufacturer's reputation (Révy von Belvárd 1997:192).

Ambrose
08-04-2010, 04:09 PM
Όπως σας είχα πει και παλιά αλλού, ξέρω περίπτωση που ένα πολύ απλό και -ομολογουμένως- αθώο μεταφραστικό λάθος (έλειπε μια λεξούλα) κόστισε σε εταιρεία εκατομμύρια ευρώ και παρολίγο να οδηγήσει μεταφραστή και άλλους στα δικαστήρια! Νομικά, δεν ξέρω τι γίνεται σ' αυτές τις περιπτώσεις και πού περιορίζεται η ευθύνη του καθενός, αλλά αυτή είναι άλλη μια περίπτωση που αποδεικνύει ότι δεν πληρωνόμαστε αρκετά γι' αυτή τη δουλειά. Επίσης, αυτό είναι ένα από τα επιχειρήματά μου κατά της χρήσης που γίνεται από μερικούς των μεταφραστικών μνημών: "-αφού δεν θα το μεταφράσεις εσύ, γιατί να το πληρωθείς;" "-Γιατί εγώ έχω την ευθύνη για το τελικό αποτέλεσμα."

Kalliana
09-04-2010, 06:17 PM
Ναι, αλλά εγώ θέλω να κάνω μια απλοϊκή ερώτηση. Άν δηλαδή έβαζα όταν ήμουν 18, με το που τελείωνα το λύκειο, μια ταμπέλα δικηγορικού γραφείου έξω από την πόρτα μου και με τα χρόνια μάθαινα τη δουλειά και γινόμουνα αστέρι, θα με άφηνα να πάω στο δικαστήριο να αγορεύσω ή θα με καλοδέχονταν στο δικηγορικό σύλλογο; Και ας υποθέσουμε, ως δικηγόροι του διαβόλου, πως και λατρεύω τη δικηγορία, και οι γονείς μου ήταν δικηγόροι, και ξέρω όλους τους νόμους και τα παραθυράκια αυτών από καρδιάς, μπρος και πίσω. Σίγουρα όχι, γιατί δεν οι μεταφραστές δεν έχουμε αυστηρό σύλλογο που να μας τακτοποιεί. Κι έτσι, μαζί με τα ξερά (low quality) καίγονται και τα χλωρά (high quality). Γιατί μέχρι να ξεσκαρτάρει η αγορά όπως λέτε τους κακούς σπόρους, θα έχουν χαθεί έσοδα (όποια κι αν είναι αυτά) προς άτομα που και τα αξίζουν και τα έχουν δουλέψει. Και δεν εννοώ απαραίτητα τους πτυχιούχους μεταφραστές. Ίσως οι εξετάσεις για απόκτηση άδειας να ήταν καλή ιδέα. Αν κάποιος μπορεί να μεταφράσει, ας το κάνει, αλλά να μην πατάει επί μεταφραστικών (και όσων αγαπούν και σέβονται τη μετάφραση) πτωμάτων...
Απλοϊκό;

Count Baltar
09-04-2010, 08:56 PM
Ούτε κατά διάνοια εξετάσεις για απόκτηση αδείας για άτομα με μακρόχρονη παρουσία στο χώρο ή/και πάνω από κάποιο όριο ηλικίας.

SBE
10-04-2010, 12:46 AM
Γιατί όχι, αντί για εξετάσεις για άδεια, εξετάσεις για πιστοποίηση; Προαιρετικές, για όποιον ενδιαφέρεται να αποδείξει ότι ξέρει κάτι παραπάνω.
Ξέρω ότι στην Ελλάδα κάτι τέτοια γρήγορα μετατρέπονται σε άδειες άσκησης επαγγέλματος, αλλά δεν είναι απαραίτητο.
Εδώ πέρα π.χ. το Institute of linguists παλιά με το που πέρναγες τις εξετάσεις διερμηνείας σου έδινε ένα βιβλιαράκι να γράφεις πότε και πώς δούλεψες, κι όταν το γέμιζες μπορούσες να γίνεις μέλος. είτε ήσουνα μέλος είτε όχι δεν είχε σημασία για τη δουλειά σου, αλλά αν είσαι μέλος ο πελάτης έχει μια έξτρα σιγουριά ότι έχεις κάποιες γνώσεις.

LostVerse
10-04-2010, 11:15 AM
Ούτε κατά διάνοια εξετάσεις για απόκτηση αδείας για άτομα με μακρόχρονη παρουσία στο χώρο ή/και πάνω από κάποιο όριο ηλικίας.

Αν επιτρέπεται, γιατί είσαι τόσο απόλυτος; Εμένα μου δημιουργούνται αυθόρμητα δυο απορίες: Τέτοιες εξετάσεις ένα άτομο με μακρόχρονη παρουσία όπως λες, δεν νομίζω ότι θα είχε πρόβλημα να τις περάσει, απεναντίας*. Έπειτα, αν εγώ είμαι π.χ. Ελληνοαμερικάνος 50 χρονών που επαναπατρίστηκα και δηλώσω μεταφραστής, αυτό θα σημαίνει ότι είμαι απλώς επειδή το λέω;

Και τέλος πάντων, ας πούμε ότι έστω οκ «ούτε κατά διάνοια». Έχεις κάποια εναλλακτική;


*Ο Πασχάλης Τερζής είχε κερδίσει πριν μερικά χρόνια ένα βραβείο σε έναν μουσικό διαγωνισμό (στα βραβεία του MAD; ) απέναντι σε πολύ νεότερούς του τραγουδιστές. Όταν ανέβηκε στη σκηνή να το πάρει είχε πει χαριτολογώντας «ωραία και τώρα μετά από 25 χρόνια παρουσίας στο λαϊκό τραγούδι, πιστοποιήθηκα τώρα ότι είμαι καλός τραγουδιστής» και φυσικά γέλασαν όλοι. Δεν αρνήθηκε όμως να συμμετάσχει στον διαγωνισμό (υπήρξαν όμως άλλοι που το έκαναν), ούτε να παραλάβει το βραβείο.

Count Baltar
11-04-2010, 09:04 AM
Αν επιτρέπεται, γιατί είσαι τόσο απόλυτος; Εμένα μου δημιουργούνται αυθόρμητα δυο απορίες: Τέτοιες εξετάσεις ένα άτομο με μακρόχρονη παρουσία όπως λες, δεν νομίζω ότι θα είχε πρόβλημα να τις περάσει, απεναντίας.

Απεναντίας: σκέψου να έχεις τους πελάτες σου, να μεταφράζεις από το πρωί μέχρι το βράδυ και να πρέπει να "διαβάσεις για εξετάσεις". Διότι αν με πείσετε ότι στις εξετάσεις αυτές απλώς θα πάω να μεταφράσω με τη γνώση και την εμπειρία μου, οκέι, πάμε για περίπατο, να ρίξουμε 10 γκολ και να φύγουμε. Αλλά, έλα που είμαι βέβαιος, ότι οι εξετάσεις θα φτιαχτούν από κάποιους άσχετους με την πιάτσα/αγορά, οι οποίοι θα δημιουργήσουν ένα πράγμα για το οποίο θα πρέπει να κάτσεις και να μελετήσεις επί τούτου. Ευχαριστώ, δεν θα πάρω πιστοποίηση. Ο Πασχάλης Τερζής προφανώς βγήκε και τραγούδησε, ή πιθανότατα, απλώς ψηφίστηκε για τα τραγούδια που είχε ήδη βγάλει.

Έπειτα, αν εγώ είμαι π.χ. Ελληνοαμερικάνος 50 χρονών που επαναπατρίστηκα και δηλώσω μεταφραστής, αυτό θα σημαίνει ότι είμαι απλώς επειδή το λέω;

Αν έχεις μακρόχρονη εμπειρία την οποία μπορεί να αποδείξεις, οκέι.

Και τέλος πάντων, ας πούμε ότι έστω οκ «ούτε κατά διάνοια». Έχεις κάποια εναλλακτική;

Καμία απολύτως. Αυτόματη αναγνώριση.




(Πολύ γελοίο τα όσα πόσταρα μες στο κουότ να μη μετράνε για 5 χαρακτήρες)

Alexandra
11-04-2010, 09:08 AM
Καλύτερα να αλλάξεις τη μορφή του quote, και να βγάλεις εκτός quote τις απαντήσεις σου, γιατί έτσι όπως είναι δεν φαίνεται ότι έχεις απαντήσει.

Count Baltar
11-04-2010, 09:14 AM
Καλύτερα να αλλάξεις τη μορφή του quote, και να βγάλεις εκτός quote τις απαντήσεις σου, γιατί έτσι όπως είναι δεν φαίνεται ότι έχεις απαντήσει.

Μα τα έχω κάνει μπολντ.

LostVerse
11-04-2010, 09:15 AM
Εντάξει, κατάλαβα - ό,τι είναι με έντονα γράμματα είναι απάντηση στο ακριβώς από πάνω απόσπασμα. :)

Alexandra
11-04-2010, 09:23 AM
Παρά το bold, εφόσον βρίσκονται μέσα στο quote Originally posted by LostVerse, δεν είναι πολύ εμφανές στους επισκέπτες ότι πρόκειται για δική σου απάντηση.

azimuthios
11-04-2010, 11:08 AM
Δεν διαφωνώ με το θέμα που θίγει ο Κόμης σχετικά με το ποιος θα κάνει την αξιολόγηση και ποιος θα φτιάξει τα θέματα των εξετάσεων, το οποίο λόγω Ελλάδας είναι φυσικό να μας γεμίζει με καχυποψία και να προκαλεί την αμφισβήτησή μας. Αλλά επειδή είμαι αντίθετος με τη λογική του επειδή φοβάμαι πώς θα γίνουν τα πράγματα, καλύτερα να μη γίνουν καθόλου και αυτού του είδους οι αντιρρήσεις μου θυμίζουν τους καρεκλοκένταυρους πανεπιστημιακούς και πάσης φύσεως εκπαιδευτικούς που δεν θέλουν να αξιολογηθούν (θυμίζω τον ντόρο που είχε γίνει επί Γιαννάκου) εγώ ξέρω ότι δεν πρέπει να φοβόμαστε την αξιολόγηση όσο λανθασμένος και αν είναι ο τρόπος διεξαγωγής της γιατί μάλλον διορθώνει περισσότερα από όσα χαλάει.

Επίσης, να ενημερώσω όσους δεν το ξέρουν ότι σε σημαντική και σοβαρή σχολή όπου διδάσκω περιστασιακά (τρίμηνα ή τετράμηνα) θεωρούν ότι η αξιολόγηση της μετάφρασης στις εξετάσεις πρέπει να γίνεται χωρίς λεξικά! Λες και ο μεταφραστής θα κληθεί ποτέ να μεταφράσει κάτι από μνήμης χωρίς να ανοίξει ούτε ένα βοήθημα!
Το ίδιο και σε εξετάσεις διατμηματικού μεταπτυχιακού μετάφρασης πανεπιστημίου.

LostVerse
12-04-2010, 07:59 AM
Επίσης, να ενημερώσω όσους δεν το ξέρουν ότι σε σημαντική και σοβαρή σχολή όπου διδάσκω περιστασιακά (τρίμηνα ή τετράμηνα) θεωρούν ότι η αξιολόγηση της μετάφρασης στις εξετάσεις πρέπει να γίνεται χωρίς λεξικά! Λες και ο μεταφραστής θα κληθεί ποτέ να μεταφράσει κάτι από μνήμης χωρίς να ανοίξει ούτε ένα βοήθημα!
Το ίδιο και σε εξετάσεις διατμηματικού μεταπτυχιακού μετάφρασης πανεπιστημίου.

To ίδιο και στις εξεταστικές των μεταφραστικών μαθημάτων στο τμήμα Γαλλικής Φιλολογίας του ΕΚΠΑ στην Αθήνα, τουλάχιστον στα χρόνια μου. Όχι όμως στις υπόλοιπες ξενόγλωσσες φιλολογίες της ίδιας σχολής, όπου τα λεξικά επιτρέπονταν-αι κανονικά!!! Προσωπικά το βρίσκω αδικαιολόγητο και παράλογο.

AoratiMelani
14-04-2010, 12:00 PM
Οι πτυχιούχοι νομικοί, γιατροί και μηχανικοί έχουν απλώς καταφέρει να κλείσουν την πιάτσα, κατοχυρώνοντας την αποκλειστικότητα για τους ίδιους. Το αν είναι "σωστό" ή "λάθος" αυτό μπορούμε να το συζητάμε εις τον αιώνα τον άπαντα, πλην όμως η ουσία είναι αλλού: στο ποιος εξασφαλίζει το χρήμα. Δείτε τις υπέρογκες αμοιβές των συμβολαιογράφων και των μηχανικών για την υποχρεωτική από το νόμο υπογραφή τους σε έγγραφα ή τις αμοιβές για τις παραστάσεις των δικηγόρων (η εργασία όλων αυτών σπάνια είναι τόση σε ποσότητα και ποιότητα ή ακόμα και σε εξειδίκευση που να δικαιολογεί τα ύψη των αμοιβών) και θα καταλάβετε τι εννοώ.

Προφανώς υπήρχαν, υπάρχουν και θα υπάρχουν "πρακτικοί" που έμαθαν το (κάθε) επάγγελμα πάνω στη δουλειά, και χάρη στο ταλέντο και το μεράκι τους είναι καλύτεροι από πολλούς τηβενοφορούντες. Προφανώς σε επαγγέλματα που απαιτούν πολύ εξειδικευμένες τεχνικές γνώσεις και μακροχρόνια πρακτική εξάσκηση (όπως είναι η ιατρική) το να είσαι "πρακτικός" είναι από δύσκολο έως αδύνατον (λόγω έλλειψης μέσων αν μη τι άλλο - πού θα βρεις εργαλεία και πτώμα για ανατομία; ) ενώ σε επαγγέλματα που οι γνώσεις τους είναι γενικότερες και διαθέσιμες σε όλους και που μπορεί κανείς να εξασκηθεί χωρίς ειδικό εξοπλισμό και χώρο (όπως είναι η μετάφραση) είναι από προσιτό έως εύκολο. Αυτό δε μας λέει αν «θα έπρεπε» να υπάρχει πιστοποίηση ή αδειοδότηση – αυτό εξαρτάται από τους στόχους που αποφασίζουμε να θέσουμε.

Το αίτημα για θεσμοθέτηση πιστοποίησης ή αδειοδότησης είναι απλώς ένα αίτημα κατοχύρωσης της αποκλειστικότητας για ορισμένους και ένα αίτημα εξασφάλισης υψηλών αποδοχών. Ούτε καλό ούτε κακό, απλώς συμφεροντολογικό, ήτοι απολύτως ανθρώπινο και φυσικό.

Εγώ από τη μεριά μου προέρχομαι από το στρατόπεδο των "κακών". Έχω πτυχίο βιολογίας (ούτε καν φιλόλογος δεν είμαι). Αγγλικά έκανα από νήπιο και πήρα το προφίσιενσι (σικ) μικρή μικρή. Ισπανικά έκανα ένα χρόνο όλο κι όλο, μετά γνώρισα έναν ισπανό, τον σπίτωσα, έκανα και παιδί μαζί του, μελέτησα μόνη μου και πήρα το σουπεριόρ (σικ), και σήμερα όλοι οι ισπανοί που με γνωρίζουν ξαφνιάζονται πάρα πολύ όταν τους λέω ότι όχι, δεν είμαι από τα Κανάρια νησιά, από την Αθήνα είμαι, την προφορά την κόλλησα από τον ομοκρέβατο.
Ξεκίνησα μεταφράζοντας δωρεάν για λογαριασμό κάποιων φίλων εκδοτών που ήθελαν να βγάλουν ένα βιβλίο και δεν είχαν λεφτά για μεταφραστή (χάλασα την πιάτσα κανονικά), συνέχισα κάνοντας part time μεταφράσεις λίγο έως πολύ σχετικές με το αντικείμενο των σπουδών μου, και κατέληξα να κάνω full time μετάφραση. Έγινα αυτό που λέμε «γενικός» μεταφραστής. Έχω κάνει τα πάντα – συνεργασία με γραφείο, υπότιτλους, επιστημονικά άρθρα (λόγω σπουδών), κυρίως όμως βιβλία γνώσεων για παιδιά κι εφήβους (η φύση, το ανθρώπινο σώμα και τέτοια - και πάλι οι σπουδές παίζουν το ρόλο τους). Από μια στιγμή και μετά ανέλαβα και λογοτεχνία (το μαστίγιο που το έχετε;)), το όνειρό μου, γιατί λατρεύω τη λογοτεχνία και διαβάζω από πολύ μικρή ό,τι πέσει στα χέρια μου (και φυσικά στο πρωτότυπο στις γλώσσες που μπορώ). Δεν ξέρω αν κάνω καλή δουλειά ή όχι, ωστόσο όλοι οι επιμελητές με τους οποίους συνεργάστηκα μου έδιναν συγχαρητήρια, και έχω ακούσει καλά λόγια τόσο από συναδέλφους όσο και από αναγνώστες (φυσικά είχα και τις κακές στιγμές μου). Αγαπώ τη μετάφραση και νιώθω πολύ τυχερή που μπορώ και μεταφράζω επαγγελματικά.

Καμμιά φορά λέω χαριτολογώντας ότι έγινα μεταφράστρια και όχι νευροχειρούργος, γιατί κανείς δεν πέθανε ακόμη από κακή μετάφραση. Ξέρω φυσικά ότι η κακή μετάφραση έχει κι αυτή τις συνέπειές της, ακόμη και νομικές (όπως επεσήμαναν οι συνάδελφοι στο παρόν νήμα – αλήθεια μπορώ να σας λέω συναδέλφους;)), όπως και να το κάνουμε όμως, συνήθως είναι λιγότερες και πιο ήπιες από τις συνέπειες ενός κακού υπολογισμού στα στατικά ενός κτιρίου.

Συμφωνώ με τον προλαλήσαντα που είπε ότι η αγορά ξεσκαρτάρει, όπως σε κάθε επάγγελμα άλλωστε. Σκιτζήδες υπήρχαν και θα υπάρχουν σε κάθε επάγγελμα και δε νομίζω ότι είναι η πιστοποίηση που θα τους περιορίσει, αλλά ο ανταγωνισμός και η σωστή ενημέρωση των πελατών.

Πού θέλω να καταλήξω; Εκεί από όπου ξεκίνησα: αν θέλουμε να κλείσουμε την αγορά, η αδειδότηση έχει νόημα. Αν θέλουμε να αξιώνουμε υψηλότερες αμοιβές, η πιστοποίηση έχει νόημα. Αν θέλουμε απλώς να δουλέψουμε, το κάνουμε και τώρα.

Δεν αντιτίθεμαι στην αδειοδότηση/πιστοποίηση, ούτε την υπερασπίζομαι: προσωπικά απλώς δεν την θεωρώ απαραίτητη.

Η μόνη περίπτωση που θεωρώ απαραίτητη την πιστοποίηση, είναι για επίσημες μεταφράσεις εγγράφων. Στην περίπτωση αυτή θεωρώ ότι ο καλύτερος τρόπος είναι οι εξετάσεις (συμφωνώ ότι είναι προβληματικές, όπως επισημάνθηκε παραπάνω, αλλά δεν μπορώ να σκεφτώ κάτι καλύτερο) και θεωρώ ότι θα πρέπει να δίνεται προσωπικά σε κάθε μεταφραστή και όχι σε γραφεία (έχω μεταφράσει για λογαριασμό γραφείου που είχε άδεια και εξέδιδε «επίσημες» μεταφράσεις, χωρίς εγώ προσωπικά να έχει πιστοποιηθεί με κάποιον τρόπο ότι ήμουν σε θέση να μεταφράζω σωστά).

Συγγνώμη αν μακρηγόρησα κι αν ξέφυγα λίγο εκτός θέματος, έχω το ελάττωμα της φλυαρίας, ελπίζω να μην σας κούρασα πολύ.

AoratiMelani
14-04-2010, 06:23 PM
Λοιπόν σκεφτόμουν αυτά που έγραψα και νομίζω ότι είναι ελλιπή, αν όχι λάθος.

Η πιστοποίηση εκτός από τα παραπάνω έχει κι έναν άλλο σκοπό, πολύ σημαντικό: την εξασφάλιση ενός ελάχιστου επιπέδου ποιότητας παροχής υπηρεσιών για τον καταναλωτή.

Προφανώς ο πελάτης δεν μπορεί πάντα να κρίνει την ποιότητα του προϊόντος της μετάφρασης, και μπορεί να την πατήσει χωρίς να το καταλάβει. Καλό είναι λοιπόν να υπάρχει κάποιος τρόπος να διασφαλίζεται ότι οι μεταφραστές πληρούν ορισμένες προδιαγραφές (όχι ότι είναι απόλυτη η εξασφάλιση έτσι, αλλά σίγουρα μειώνονται κατά πολύ οι πιθανότητες να βγει χοντρή πατάτα).

Εξάλλου, ξανασκεφτόμενη το θέμα της κατοχύρωσης των προσόντων ως εμπορικό πλεονέκτημα, τελικά βρίσκω ότι είναι δίκαιο όσοι πληρούν τις προϋποθέσεις να έχουν και ένα χαρτί που να το βεβαιώνει.

Ψηφίζω πιστοποίηση λοιπόν κι εγώ.

Alexandra
14-04-2010, 06:45 PM
Δεν έχω κανένα πρόβλημα ούτε με την πιστοποίηση ούτε με την έλλειψη πιστοποίησης. Δεν έχω πρόβλημα να με βάλουν να δώσω οποιεσδήποτε εξετάσεις για να πάρω την πιστοποίηση. (Όταν έδωσα εξετάσεις για μετάφραση, το 2005 στο ΥΠΕΞ, είχα την ικανοποίηση να βαθμολογηθώ με 9,33 στα 10 και να έρθω 3η από 1700 διαγωνισθέντες.) Αλλά έχω δει μεταφράσεις με πολλές "πατάτες", μεγάλες και μικρές, από άτομα που πληρούσαν όλες τις προϋποθέσεις της πιστοποίησης. Εν ολίγοις, η πιστοποίηση είναι κάτι σαν καταχώρηση στον Χρυσό Οδηγό. Όπως δεν διαλέγεις γιατρό από τον Χρυσό Οδηγό, αλλά πρέπει να σου συστήσει κάποιος τον καλό γιατρό, έτσι και ο πελάτης, διαλέγοντας μεταφραστή με μόνο κριτήριο την πιστοποίηση, κινδυνεύει να πάρει μια μετάφραση που, ενώ δεν θα είναι εντελώς για πέταμα, μπορεί να περιέχει αρκετά και σοβαρά λάθη. Μάλλον πιο απαραίτητος από τον καλό μεταφραστή είναι ο καλός επιμελητής.

nickel
15-04-2010, 02:58 AM
Μερικά σε επανάληψη, μερικά για να πάμε παρακάτω:


Οι σπουδές και τα πτυχία δεν σε κάνουν φοβερό μεταφραστή, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι αυτοί που κάνουν σήμερα τους μεταφραστές χωρίς να έχουν περάσει από σχολές θα είχαν να χάσουν από μια καλή θητεία στα «θρανία». Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να (ξανα)καθίσουν κυριολεκτικά στα θρανία. Αλλά φανταστείτε κάποια ουσιαστική ύλη (δηλ. απαραίτητη για να θεωρείσαι καλός μεταφραστής — δεν αναφέρομαι σε μαθήματα σχολών που υπάρχουν για να βολεύουν καθηγητές) που θα έπρεπε να καλύψουν, ας πούμε μέσω αλληλογραφίας, όσοι είναι να δώσουν εξετάσεις και δεν έχουν τη διάθεση ή την ηλικία να εξορίζονται στην Κέρκυρα.
.
Προφανώς οι όποιες εξετάσεις θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους ότι υπάρχουν έμπειροι ειδικευμένοι μεταφραστές. Οι εξετάσεις που θα δίνουν και το χαρτί που θα παίρνουν θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν αυτές τις πραγματικότητες. Δεν θα βάλεις τον έμπειρο μεταφραστή ιατρικών κειμένων να δώσει εξετάσεις σε νομικό κείμενο. Θα του δώσεις χαρτί που θα λέει ότι ειδικεύεται εκεί κι εκεί — αφού θα το έχει αποδείξει.
.
Δεν είναι ανάγκη να ανακαλύψουμε ξανά τον τροχό. Το σημερινό δικό μας μπάχαλο θα επικρατούσε και σε χώρες που έχουν πια βάλει κάποια τάξη σ’ αυτό το θέμα. Ας κάτσουν οι παλιοί και οι νέοι συνδικαλιστικοί φορείς να μελετήσουν τη διεθνή εμπειρία.
.
Δεν θα μπορεί το κράτος να απαγορεύσει τις μεταφράσεις σε όποιους δεν έχουν χαρτί. Τα χαρτιά μπορεί να εκσυγχρονίζουν και να διευκολύνουν κάποιες λειτουργίες της αγοράς. Αλλά δεν θα δώσουν αυτά καθαυτά τις λύσεις σε καυτά θέματα του χώρου. Και πολλά πράγματα, τα περισσότερα, θα συνεχίσουν όπως είναι και σήμερα. Αυτοί που θέλουν να δουν την πιστοποίηση ας κάτσουν να κάνουν μια λίστα με τα σημεία που θα βελτιωθούν από την πιστοποίηση. Οι αντίπαλοί της, ας κάνουν μια λίστα με τα σημεία όπου τίποτα δεν θα αλλάξει.
.
Ένα μεγάλο ερώτημα είναι τι θέλουν οι ίδιοι οι μεταφραστές να κάνουν για να ανεβάσουν το επίπεδο της δουλειάς τους. Δεν θα πρέπει να μάθουν στον κόσμο να είναι πιο απαιτητικός; Η σημερινή βαβέλ, η πολυφωνία σε ΜΜΕ και διαδίκτυο, έχει εθίσει τον κόσμο στη χαμηλή ποιότητα και στην προχειρότητα. Μπορούμε να τον πείσουμε να έχει αυξημένες απαιτήσεις από το μεταφρασμένο βιβλίο ή άρθρο της εφημερίδας, από τον υπότιτλο, από την ιστοσελίδα;
.
Κάποια στιγμή θα πρέπει η αγορά να δει το επάγγελμα του μεταφραστή σαν επάγγελμα, όχι σαν το πάρεργο της κοπελίτσας που θέλει να βγάζει χαρτζιλίκι πριν από το γάμο της (ίσως και μετά). Επάγγελμα σημαίνει ότι (επαναλαμβάνομαι, αλλά δεν το έχω γράψει εδώ) θα πληρώνεις τους φόρους σου και την ασφάλειά σου και θα σου μένουν αρκετά για να μπορείς κάποια στιγμή να μεγαλώσεις και δυο παιδιά. Αν υπάρχουν σήμερα μεταφραστικές δραστηριότητες που δεν αντιμετωπίζουν τη μετάφραση σαν επάγγελμα αλλά τη συντηρούν στο επίπεδο του χόμπι και της εισοδηματικής τσόντας, ε, κάτι πρέπει να γίνει γι’ αυτό. Σε σχέση μ’ αυτό, πώς μπορεί να βοηθήσει η πιστοποίηση;

LostVerse
15-04-2010, 11:13 AM
.Ένα μεγάλο ερώτημα είναι τι θέλουν οι ίδιοι οι μεταφραστές να κάνουν για να ανεβάσουν το επίπεδο της δουλειάς τους. Δεν θα πρέπει να μάθουν στον κόσμο να είναι πιο απαιτητικός; Η σημερινή βαβέλ, η πολυφωνία σε ΜΜΕ και διαδίκτυο, έχει εθίσει τον κόσμο στη χαμηλή ποιότητα και στην προχειρότητα. Μπορούμε να τον πείσουμε να έχει αυξημένες απαιτήσεις από το μεταφρασμένο βιβλίο ή άρθρο της εφημερίδας, από τον υπότιτλο, από την ιστοσελίδα;


Σχετικά με το παραπάνω, και κατά την ταπεινή μου άποψη, οι μεταφραστές και την καλύτερη διάθεση του κόσμου να έχουν, δεν μπορούν να κάνουν πολλά πράγματα και αυτό για έναν απλό λόγο, διότι η αγορά κινείται από το χρήμα. Έλλειψη χρημάτων στάση εμπορίου που λέμε. Αν ο εκάστοτε εκδότης αυτές τις μέρες μειώνει συνεχώς τον προϋπολογισμό και το προσωπικό στο απολύτως απαραίτητο, ή και κάτω από αυτό, ο μεταφραστής δεν μπορεί να κάνει πολλά, δεν μπορεί να είναι δημιουργικός, δεν μπορεί να δώσει το κάτι παραπάνω, δεν μπορεί να κάνει την διαφορά, απλώς δεν... Και αν μπορεί, όποιος μπορεί, δεν θα είναι για πολύ... Αυξημένες απαιτήσεις συνεπάγονται αυξημένο κόστος και προσωπικό και αυτό εμείς δεν μπορούμε να το επιβάλλουμε. Π.χ. στην ιστοσελίδα που γράφω τώρα δεν υπάρχει καν επιμελητής, έχει καταργηθεί εδώ και μερικούς μήνες...

Ambrose
15-04-2010, 11:33 AM
Η πιστοποίηση μπορεί να είναι απλά μια εγγύηση ότι ο άλλος δεν είναι εντελώς άσχετος με το αντικείμενο. Και όταν μιλάμε για πιστοποίηση, δεν μιλάμε μόνο για αποφοίτους του Ιονίου ή ισότιμων σχολών του εξωτερικού, αλλά για κάποιο πολύ πιο ευέλικτο σχήμα, σε στυλ Institute of Linguists, για παράδειγμα. Από εκεί και πέρα, όλα είναι ζήτημα ίματζ και επικοινωνίας. Θα πρέπει δηλ. να προωθηθεί η ιδέα και η εικόνα (μέσω διαφήμισης) ότι η πιστοποίηση είναι εγγύηση και απαίτηση. Αν το συνειδητοποιήσει αυτό ο πολύς ο κόσμος, θα έχουν γίνει πολλά βήματα μπροστά για το επάγγελμά μας.

AoratiMelani
21-04-2010, 02:01 PM
Συμφωνώ με τον Αμβρόσιο.

Καθόλου δε θα με χάλαγε να ξαναγυρίσω στα θρανία, μάλιστα θα το χαιρόμουν.

Ambrose
21-04-2010, 02:20 PM
Πάντως, δεν αναφερόμουν τόσο στους παλιότερους (κρίμα δεν είναι να απαιτούμε από κόσμο να δίνει εξετάσεις όταν έχουν ήδη δοκιμαστεί για χρόνια στην αγορά), όσο στο τι γίνεται από εδώ και πέρα...

Earion
17-02-2013, 11:02 AM
Για μένα ο καλός μεταφραστής δεν πρέπει απλώς να κατέχει καλά την ξένη και τη μητρική του γλώσσα, αλλά να καταλαβαίνει τη λογοτεχνία, να δονείται από το κείμενο και ταυτόχρονα να μπορεί με ψυχρό μάτι να διακρίνει τα αφηγηματικά τεχνάσματα του συγγραφέα. Είναι σαν το «παράδοξο του ηθοποιού» του Ντιντερό. Τότε μόνον θα είναι πραγματικά καλός μεταφραστής. Εμένα με ικανοποιούσε ότι ένα σπουδαίο βιβλίο μπορούσα να το γυρίσω στη δική μου γλώσσα. Ίσως γι' αυτό, αν και θα μπορούσα να γράψω δικά μου πράγματα, δεν το έκανα. Η μετάφραση με γέμιζε πάντα, δεν ήθελα άλλο.

Άρης Μπερλής, σε συνέντευξη στον Ηλία Μαγκλίνη (Καθημερινή 17.2.2013)

Τώρα βλέπω ότι ο Άρης Μπερλής πιο παλιά είχε δώσει συνέντευξη στη LiFo, που βρίσκεται εδώ (http://www.lifo.gr/mag/features/376), και την βρίσκω ακόμη επίκαιρη.



Προσθήκη: Ολόκληρη η συνέντευξη προς τον Η. Μαγκλίνη στην ιστοσελίδα:
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_3_17/02/2013_511409