Page 1 of 5 1 2 3 4 5 LastLast
Results 1 to 10 of 45

Thread: Το μαργαριτάρι της χρονιάς (ή της δεκαετίας;)

  1. #1
    Senior Member
    Join Date
    Feb 2008
    Posts
    4,861
    Gender
    Male

    Το μαργαριτάρι της χρονιάς (ή της δεκαετίας;)

    Καθώς διαβάζω το βιβλίο με τις αναμνήσεις του Βικτόρ Σερζ, εκείνη την "εξαιρετική μετάφραση" δείγματα της οποίας έδωσα σε προηγούμενο ποστάκι, πετυχαίνω ένα θαυμάσιο μαργαριτάρι, ίσως της χρονιάς, ίσως της δεκαετίας, που με κάνει χρονιάρα μέρα να σπεύσω να το ανακοινώσω, αν και βέβαια οι περισσότεροι θα το διαβάσετε τη Δευτέρα.

    Λοιπόν, σε ένα σημείο που κάνει λόγο για την Εργατική Αντιπολίτευση στη Σοβιετική Ένωση της δεκαετίας του 1920, η υποσημείωση μάς πληροφορεί ότι επρόκειτο για "Ομάδα αριστεριστών συνδικαλιστών, κάτω από την έμπνευση και την καθοδήγηση των Χ, Ψ και Ζ που διοικούσαν το συνδικάτο των μεταλλουργών, και του Κισέλεφ, που ήταν πρόεδρος του συνδικάτου των ανηλίκων".

    Θα θαυμάσατε ίσως τον οργανωτικό οίστρο των σοβιετικών, που έφτασαν να συνδικαλίσουν μέχρι και τους ανήλικους (με τι αιτήματα άραγε; να μπαίνουν στα ακατάλληλα στο σινεμά;). Όμως, η μετάφραση είναι από τα γαλλικά -και βέβαια οι ανήλικοι είναι mineurs, αλλά mineurs είναι και οι ανθρακωρύχοι και βέβαια πρόεδρος του συνδικάτου των ανθρακωρύχων ήταν ο σ. Κισέλεφ που η μεταφράστρια τον έκανε ανήλικο!

    Τώρα, να το δεις αυτό το λάθος σε υπότιτλο, να πεις συγχωρείται (που δεν συγχωρείται, αλλά τέλος πάντων). Αλλά σε βιβλίο; Σε σοβαρό βιβλίο; Από σοβαρό εκδοτικό οίκο; Σε μετάφραση που έχει περάσει κι από δεύτερο μάτι, από επιμελητή;

    Δυστυχώς, το πολύ ενδιαφέρον αυτό βιβλίο στάθηκε μεταφραστική πανωλεθρία. Έχω μαζέψει δεκάδες (και λίγα λέω) χοντρά λάθη κι αν αξιωθώ θα γράψω ειδικό σημείωμα -ως τότε όμως, σαν ορντέβρ, ας μείνουμε στο συνδικάτο των ανηλίκων.

  2. #2
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    45,910
    Gender
    Male
    Η αλήθεια είναι ότι έχουμε βάλει κάτω τους υπότιτλους (και τους υποτιτλιστές) και τους βαράμε, επειδή είναι εύκολοι στόχοι. Κάτι σαν Ελλάδα-Αγκόλα. Καθόμαστε στην πολυθρονίτσα μας, ακούμε το αγγλικό μπλαμπλά και κάθε φορά που ο κακοπληρωμένος ταλαίπωρος υποτιτλιστής κάνει «βήματα», την έχουμε έτοιμη τη σφυρίχτρα.

    Είναι λίγο πιο δύσκολο να αλιεύσουμε λάθη στα βιβλία. Για μένα, σχεδόν εντελώς αδύνατο γιατί σπανιότατα διαβάζω μεταφράσεις. Για να βρεις λάθος στο βιβλίο, αν δεν σου είναι ήδη γνωστό το πρωτότυπο, σημαίνει ότι το λάθος είναι διαφανές, κάνει μπαμ, ή κάτι δεν σου πάει καλά και το ψάχνεις. Και όταν μαθαίνω για λάθη σαν κι αυτό, αναρωτιέμαι: πού βρισκόταν εκείνη τη στιγμή το μυαλό και του μεταφραστή και του επιμελητή; Διότι δεν μπορώ να φανταστώ ότι δεν γνώριζαν τη διπλή σημασία του mineur. Ούτε ότι δεν τους φάνηκε περίεργο το «συνδικάτο των ανηλίκων».

    Καταλαβαίνω τη διάσταση «άγνοια και τεμπελιά» που αρσενικοποιεί την Μπανταρανάικε. Αντιλαμβάνομαι επίσης τη διάσταση κακά και λιγότερο καλά από καλά ελληνικά. Ετούτο εδώ το είδος μεταφραστικού λάθους δεν μπορώ ποτέ να το χωνέψω, ιδιαίτερα όταν περνά από την απόχη δύο ανθρώπων, και μάλιστα δύο μεταφραστών που δεν βγήκαν δα και χτες στο κουρμπέτι.

    Νομίζω ότι, δίπλα στον δαίμονα του τυπογραφείου, θα πρέπει να σοφιστούμε και κάποιον δαίμονα του «μεταφραστείου». Διότι μόνο έτσι θα μπορέσουμε να εξηγήσουμε πώς κάποιες μεταφράσεις καταντούν μεταφρ-αστεία.
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Θα περάσει κι αυτό
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  3. #3
    Senior Member Count Baltar's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Posts
    1,131
    Gender
    Male
    Και επανερχόμαστε στην παλιά καλή γκρίνια που προκύπτει όταν ως επιμελητές πέφτουν στα χέρια μας απίστευτα πράγματα. Και ρωτάς τον εαυτό σου, μα καλά, είναι δυνατόν αυτό που γράφει εδώ να του φάνηκε, όχι σωστό, αλλά έστω λογικό. Είναι δυνατόν αυτή εδώ η νοηματική (ούτε καν γλωσσική!) κουτσουλιά πάνω στο κείμενο να έχει περάσει έτσι; Σημειωτέον ότι μιλάμε για απίστευτα εκτρώματα, μπροστά στα οποία το "συνδικάτο των ανηλίκων" φαντάζει απολυτα λογική φράση. Ποια εγκεφαλική διεργασία πείθει εκείνη τη στιγμή τον μεταφραστή ότι αυτό που έχει γράψει είναι, ας μην πούμε ελληνικά, αλλά ανθρώπινος λόγος;

    Πόσο μάλλον όταν τέτοια ζόμπι περνάνε και από τον επιμελητή...

  4. #4
    Super Moderator Alexandra's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    Bristol, UK
    Posts
    16,953
    Gender
    Female
    Quote Originally Posted by Count Baltar View Post
    Και ρωτάς τον εαυτό σου, μα καλά, είναι δυνατόν αυτό που γράφει εδώ να του φάνηκε, όχι σωστό, αλλά έστω λογικό.
    Ξέρω ότι αυτό είναι το πρόβλημα των μαθητών όταν λύνουν μια άσκηση Φυσικής, Χημείας ή οποιουδήποτε μαθήματος, όπου το ζητούμενο είναι σε μονάδες μάζας, όγκου, μήκους και λοιπών μεγεθών της καθημερινής μας πραγματικότητας. Το οποίο, όμως, μεταφέρεται ατόφιο και στις μεταφράσεις των ενηλίκων μεταφραστών.

    Ρωτάς, "Μα είναι δυνατόν, καλό μου παιδί, όταν το πρόβλημα σού ζητάει να υπολογίσεις τη διάμετρο ενός ποτηριού, να τη βγάζεις 2,5 χιλιόμετρα; Δεν καταλαβαίνεις ότι έκανες κάποιο λάθος και ότι πρέπει να ψάξεις να το βρεις;" Ή βλέπεις ότι ο μεταφραστής έβγαλε την Πυραμίδα του Χέοπα να έχει ύψος 1400 μέτρα ή βγάζει το συμπέρασμα ότι ένα αεροπλάνο πετούσε στα 8.000 χιλιόμετρα, χωρίς να συνειδητοποιεί ότι είναι αδύνατο επιβατηγό αεροπλάνο να γίνει διαστημόπλοιο και να βγει από την ατμόσφαιρα της γης.

    Όλα αυτά καταλήγουν στην ίδια ερώτηση: πού είναι η λογική σου την ώρα που γράφεις κάτι που από μακριά φωνάζει "παράλογο"; Και ενώ, όπως φαίνεται, για μεγάλη μερίδα των ανθρώπων η λογική πάει περίπατο όταν η πρόταση περιλαμβάνει κι έναν αριθμό, αυτό που κυριολεκτικά φαντάζει εξωφρενικό είναι όταν η λογική πάει περίπατο σε θέματα όπως τα "συνδικάτα ανηλίκων".
    Μένω Ευρώπη
    Keys of change

  5. #5
    Senior Member Ambrose's Avatar
    Join Date
    May 2008
    Location
    Athens
    Posts
    4,557
    Gender
    Male
    Εγώ δεν το βρίσκω τόσο φοβερό λάθος το συνδικάτο των ανηλίκων. Είναι ένα λάθος που θα μπορούσε να γίνει πολύ εύκολα, ειδικά αν δεν έχεις πρόσβαση σε περισσότερες πληροφορίες για το ζήτημα (από εγκυκλοπαίδειες, ιστορικά βιβλία κλπ). Το θεωρώ an honest mistake που λέμε...

    Βαράμε τους υποτιτλιστές (αν κι εγώ προσωπικά, αποφεύγω όσο μπορώ να "βαράω", μιλάω μόνο για τα πολύ χοντρά), γιατί μ' αυτούς έχουμε την περισσότερη επαφή και γιατί όταν βλέπεις λάθη του τύπου "καλύτερα ο διάβολος που ξέρεις" (όπως είδα προχτές σε μια ταινία), ε, δε μπορείς, σου τη βαράει!
    Spiritus ubi vult spirat

  6. #6
    Super Moderator Alexandra's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    Bristol, UK
    Posts
    16,953
    Gender
    Female
    Να με συγχωρείς, Ambrose, αλλά όλα honest mistakes είναι.
    Τα χειρότερα λάθη είναι αυτά που καταφανώς συγκρούονται με κάθε λογική, και διαπιστώνεις ότι ο μεταφραστής (και ο επιμελητής) ούτε που το πήραν χαμπάρι.
    Πες μου, σε παρακαλώ, ποια λογική υπάρχει στο "συνδικάτο ανηλίκων" και μάλιστα στην ίδια πρόταση με τους αριστεριστές συνδικαλιστές και το συνδικάτο μεταλλουργών;
    Το έχεις ξανακούσει ποτέ; Το έχει ξανακούσει κανένας ποτέ; Αν δεν ψάξει ούτε αυτό ο μεταφραστής, τότε δεν υπάρχει λόγος να ψάξει τίποτε άλλο.

    Και "δεν είχαν πρόσβαση σε εγκυκλοπαίδειες, ιστορικά βιβλία κλπ."; Από πού κι ως πού τότε μεταφράζουν τέτοιο βιβλίο; Με τι εργαλεία κάνουν αυτή τη δουλειά; Με την ιδιότητα του παντογνώστη;
    Μένω Ευρώπη
    Keys of change

  7. #7
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    45,910
    Gender
    Male
    Quote Originally Posted by Ambrose View Post
    Εγώ δεν το βρίσκω τόσο φοβερό λάθος το συνδικάτο των ανηλίκων. Είναι ένα λάθος που θα μπορούσε να γίνει πολύ εύκολα, ειδικά αν δεν έχεις πρόσβαση σε περισσότερες πληροφορίες για το ζήτημα (από εγκυκλοπαίδειες, ιστορικά βιβλία κλπ). Το θεωρώ an honest mistake που λέμε...
    Εγώ προσπάθησα να δικαιολογήσω τους μεταφραστές επινοώντας κάποιον νέο δαίμονα. Εσύ κάνεις ένα βήμα παραπάνω, επηρεασμένος ίσως από την αποενοχοποίηση του άλλου νήματος.

    Δεν ξέρω σε ποια θέση θα βρεθεί το συγκεκριμένο μαργαριτάρι αν τα βάλουμε όλα να αγωνιστούν — αν θα πάρει το χρυσό, το χάλκινο ή την όγδοη θέση.

    Ωστόσο, είναι αδικαιολόγητο! Διότι δεν έχουμε να κάνουμε με δύσκολη λέξη. Δεν μπορώ να δεχτώ από μεταφραστή άγνοια της λέξης «mineur». Και δεν μπορώ να δεχτώ αποδοχή του «συνδικάτου των ανηλίκων» και σερβίρισμά του στους αναγνώστες του Σερζ. Η Εργατική Αντιπολίτευση του 1920 δεν είναι μια υπολεπτομέρεια της Ιστορίας, και μια ματιά στην Wikipedia θα έδειχνε ότι υπάρχει ο «Alexei Kiselev (chairman of the Miners' Union)». Άλλο τώρα αν δεν λειτουργεί ο σύνδεσμος για τον Kiselev, μια και το άρθρο γι' αυτόν βρίσκεται στο Aleksey Kiselev. Honest or not, το λάθος παραμένει αδικαιολόγητο.
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Θα περάσει κι αυτό
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  8. #8
    Senior Member Count Baltar's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Posts
    1,131
    Gender
    Male
    Αυτό που θεωρώ ΑΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΟ εγώ, ambrose, είναι το να φαίνεται λογική σε κάποιον αυτή η τερατολογία.

  9. #9
    Senior Member Ambrose's Avatar
    Join Date
    May 2008
    Location
    Athens
    Posts
    4,557
    Gender
    Male
    Quote Originally Posted by Count Baltar View Post
    Αυτό που θεωρώ ΑΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΟ εγώ, ambrose, είναι το να φαίνεται λογική σε κάποιον αυτή η τερατολογία.
    Εγώ δεν είπα ΠΟΤΕ ότι είναι λογικό ή σωστό. Είπα ότι δεν το βρίσκω τόσο φοβερό, ώστε να μιλάμε για το μαργαριτάρι της δεκαετίας. Έχω ακούσει πολύ χειρότερα. Υπήρχε child labour στην πρώην Ε.Σ.Σ.Δ και γι' αυτό δεν μου κάνει τόση φοβερή εντύπωση η παρανόηση και είπα ότι μου ακούγεται σαν honest mistake.

    Αυτό εννοούσα, ελπίζω τώρα να είναι σαφές.

    Αλλά αν αυτό είναι το μαργαριτάρι της δεκαετίας, όλα τ' άλλα που κατά καιρούς έχουν ακουστεί σε αυτό το φόρουμ, τι είναι, του αιώνα ή της χιλιετίας;
    Spiritus ubi vult spirat

  10. #10
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    45,910
    Gender
    Male
    Δεν κρίνουμε εδώ την υπερβολή του sarant. Και να γίνει σαφές ότι δεν πρόκειται για αντισυναδελφική οίηση. Εγώ μάλιστα σπεύδω να δικαιολογήσω τους καλούς συναδέλφους γιατί ποιος ξέρει τι θα μπορούσε να μου βρει ο προσεκτικός αναγνώστης στις λιγοστές μεταφράσεις και επιμέλειες βιβλίων που έχω κάνει. Καλύτερο θα ήταν να αναδείξουμε μια άλλη διάσταση: ότι δεν θα είχαμε τόσα προβλήματα, θες στους υποτιτλισμούς θες στα βιβλία, αν οι αμοιβές ήταν καλύτερες. Ακούμε συχνά τον γνωστό αντίλογο σ' αυτό το επιχείρημά μου, αλλά είμαι βέβαιος ότι, αν υπήρχε η δυνατότητα να δουλέψουν οι μεταφραστές με λιγότερη πίεση, με περισσότερη έρευνα, με περισσότερα διαβάσματα, κάποια τέρατα θα αποφεύγονταν. Γιατί, σε τελική ανάλυση, σε κανέναν μας δεν αρέσει να διασύρεται. Αλλά, από την άλλη, δεν είναι σωστό να τα σπρώχνουμε όλα κάτω από το χαλάκι — δεν χωράει πια.
    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Θα περάσει κι αυτό
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

Page 1 of 5 1 2 3 4 5 LastLast

Bookmarks

Bookmarks

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •