Page 1 of 5 1 2 3 4 5 LastLast
Results 1 to 10 of 49

Thread: Πασχαλινά

  1. #1
    Senior Member pidyo's Avatar
    Join Date
    Mar 2010
    Posts
    1,474

    Πασχαλινά

    (Όταν θέλησα να βάλω χριστουγεννιάτικα γιουτιουμπάκια βρήκα το κατάλληλο νήμα, αλλά για τα πασχαλιάτικα δεν βρήκα, οπότε είπα ν' ανοίξω ένα, όπου να τακτοποιούνται λογής λογής πασχαλινά καλούδια. Αν υπάρχει ήδη, ας τα μεταφέρουν εκεί οι καλοί αδμινιστράτορες).

    Αν τα χαρωπά Χριστούγεννα προσφέρονται για ποπ εκμετάλλευση από μουσικής πλευράς, το Πάσχα, παρά τους υπέροχους ύμνους του, έχει υποφέρει αρκετά στην καταναλωτική μας νεωτερικότητα. Κυριαρχούν χαζές συμβάσεις: η κατάνυξη μετατρέπεται σε Γαϊτάνο και σε διάφορα Ω γλυκύ μου έαρ τραγουδισμένα ως αμανέδες· ο θρήνος της σταύρωσης μεταφράζεται σε κλασική μουσική λες και η κλασική μουσική είναι όλη θρηνητική (έχω ακούσει σε Μεγάλη Βδομάδα το Μπολερό του Ραβέλ· ήμαρτον)· τα χολυγουντιανά θρησκευτικά έπη έχουν πλέον δώσει τη θέση τους σε sword and sandal κατασκευάσματα, λες κι ο Τρωικός πόλεμος έχει κάτι το εγγενώς πασχαλιάτικο. Υπάρχει, γενικώς, μια θεμελιώδης παρανόηση: το Πάσχα, και ιδίως το δικό μας Πάσχα, δεν είναι μια πένθιμη γιορτή. Η πορεία από τα πάθη στη σταύρωση και την ανάσταση (μ' όλα τα προχριστιανικά νήματα που κουβαλάει) είναι ένας ενιαίος κύκλος και το αποτέλεσμα στη λαϊκή παράδοση ήταν ο θρήνος πάντοτε να απαλύνεται από τις μυρωδιές της άνοιξης και τη γλυκιά προσμονή της λαμπριάτικης γιορτής. Θα ήθελα λοιπόν να εγκαινιάσω το νήμα με μια μουσική ιστορία που απεικονίζει καλά, νομίζω, αυτόν τον ήρεμο, ηδυσμένο, όχι αμιγώς πένθιμο χαρακτήρα που θα έπρεπε να έχει η πασχαλινή μουσική.

    Από τα πιο γνωστά πασχαλινά τραγούδια είναι το Wa habibi της Φεϊρούζ (εγώ έτσι την έμαθα, Φαϊρούζ λένε άλλοι, που ίσως είναι και σωστότερο, αλλά τι να κάνουμε τώρα), αυτής της υπέροχης λιβανέζικης φωνής, που γεννήθηκε σε μαρωνίτικη οικογένεια κι έγινε ελληνορθόδοξη λόγω γάμου. Υπάρχουν πάμπολλες εκτελέσεις του κομματιού, αλλά εγώ θα βάλω μια που μ' αρέσει και η σκηνοθεσία της: Μεγάλη Παρασκευή τη δεκαετία του 60, επισημότητα, οι κυρίες με τα δυτικότροπα καλά τους, εικόνες οικείες και σ' εμάς.


    Λίγα χρόνια αργότερα, ο Χριστόδουλος Χάλαρης (στο δίσκο Δροσουλίτες του 1975) μετέφερε το τραγούδι στα ελληνικά, με υπέροχους πασχαλινούς στίχους του Νίκου Γκάτσου και τη μαγική φωνή του Χρύσανθου:


    Μάνα μου μάνα
    στο δρόμο μου σπείρανε
    πέτρα κι αψιθιά.
    Μάνα μου μάνα
    τα νιάτα μου γείρανε
    κάτω απ΄τα σπαθιά.

    Ουρανέ μου
    στείλε μου νερό
    να ποτίσω την έρημο
    να φυτρώσει
    λουλούδι δροσερό
    στο κορμί μου τ΄αέρινο
    μάνα μου μάνα
    την άνοιξη φέρε μου
    πάνω στο σταυρό.

    Μάνα μου μάνα
    ηλιόλουστη μέρα μου
    πότε θα σε βρω.

    Ουρανέ μου
    διώχ΄τη συννεφιά
    να περάσω τα σύνορα
    κι ένα βράδυ
    πάνω στα βουνά
    να χτυπήσω τα σήμαντρα
    μάνα μου μάνα
    στα χέρια μου σήμερα
    καίνε τα καρφιά.
    Ουρανέ μου
    στείλε μου νερό
    να ποτίσω την έρημο
    να φυτρώσει
    λουλούδι δροσερό
    στο κορμί μου τ΄αέρινο
    μάνα μου μάνα
    τον ήλιο σου φέρε μου
    πάνω στο σταυρό.

    Όπως φαίνεται από τους στίχους του Γκάτσου, αλλά και από διάφορα σχόλια που βρίσκει κανείς δεξιά κι αριστερά, το τραγούδι πρέπει να μας ήρθε εδώ ως βυζαντινός ύμνος της Ανατολής. Δεν είναι όμως ακριβώς έτσι. Στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα παραδοσιακό ερωτικό τραγούδι της Γαλλίας, το Les tendres souhaits (συνηθέστερα γνωστό με τον πρώτο του στίχο, Que ne suis-je la fougère, με ωραιότατους, μεταποιημένους από τη λαϊκή παράδοση, στίχους του Charles-Henri Ribouté (στίχοι και αγγλική μετάφραση εδώ) και μελωδία (επίσης μεταποιημένη από τη λαϊκή παράδοση του καρναβαλιού της νότιας Γαλλίας) του Ιταλού καστράτου Αλμπανέζε:


    Για δες λοιπόν. Το κομμάτι που μάθαμε ως θρήνο της Μεγάλης Παρασκευής στον Λίβανο είναι ένα γλυκό ερωτικό τραγουδάκι της νότιας Γαλλίας, που αντλεί από τη λαϊκή παράδοση του καρναβαλιού. Αυτός είναι νομίζω ο σωστός τόνος του Πάσχα στη Μεσόγειο, όχι οι Γαϊτάνοι. Ενατένιση του πένθιμου γίγνεσθαι με προσμονή του εορτασμού της αναίρεσής του με συγγενείς και φίλους.

    Καλή ανάσταση και καλά γλέντια.

  2. #2
    Administrator nickel's Avatar
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    38.113583, 23.862870
    Posts
    45,356
    Gender
    Male
    Καλό μπάσιμο έκανες, πιδύε. Για μένα, πάντως, η Μεγάλη Εβδομάδα είναι η ευκαιρία να κάνω επανάληψη σε όλα τα ρέκβιεμ, γνωστά και άγνωστα, με μπόλικες δόσεις από διάφορα Πάθη. Αλλά τώρα με πέτυχες πάνω που άκουγα έναν από τους καλύτερους δίσκους μου, το Voice της Alison Moyet, που είναι ο πιο «κλαψιάρης» δίσκος της, και πήρα το μήνυμα πάνω που άκουγα το Dido's Lament: When I am laid in earth, μη πασχαλινό αλλά μαύρο και πεθαμενατζίδικο, οπότε προέκυψε... θυμηδία. Και σ' άλλα με υγεία.

    Μένω ΕυρώπηΣύγκρουση ιδεών, όχι βία και μισαλλοδοξία: δεν οδηγούν πουθενά. (Λ. Κύρκος)Θα περάσει κι αυτό
    ΕΝΑ ΝΗΜΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΑΝΙΑ ΚΑΝΕΙ ΠΕΡΑ. Staying hungry, staying foolish. Το διαδίκτυο βλάπτει όταν δεν σκέφτεσαι.

  3. #3
    Senior Member daeman's Avatar
    Join Date
    Apr 2008
    Location
    anywhere I lay my head
    Posts
    22,140
    Gender
    Male
    Εύγε, Π2, δεν είχαμε τέτοιο νήμα!

    Ο επιτάφιος είναι στο γλωσσικό φόρουμ και περιορισμένος - παρότι έπεσε κι εκεί σχετική μουσική, Φαϊρούζ (ή Φεϊρούζ ή όπως) και άλλοι, χωρίς γαϊτάνια, κλασικό λεξινήμα δηλαδή - ενώ εδώ στο Σερινγκενμπόντιγχαμ έχουμε και μια άνεση παραπάνω να οφτοπικίσουμε επεκταθούμε και στα γλωσσικά, βρε αδερφέ, άμα το φέρει η κουβέντα. Χρειάζεται να βάλω φατσούλα; Όχι, ε;

    Αυτό που έγραψες μ' άρεσε: Ενατένιση του πένθιμου γίγνεσθαι με προσμονή του εορτασμού της αναίρεσής του.

    Ένα μοιρολόι με γυρίσματα από τον Πετρολούκα Χαλκιά. Αυτά είναι τα ωραία, τα γυρίσματα.


    Καλή Λαμπρή δε λέω από τώρα.
    Θεωρητικά, θεωρία και πράξη είναι το ίδιο πράγμα. Στην πράξη, όμως, διαφέρουν.
    When this you see, remember me and bear me in your mind, let all the world say what they may, speak of me as you find.

  4. #4
    Senior Member pidyo's Avatar
    Join Date
    Mar 2010
    Posts
    1,474

  5. #5
    Senior Member Elsa's Avatar
    Join Date
    Apr 2008
    Location
    Athens
    Posts
    2,256
    Gender
    Female
    Βλέπω "πασχαλινά" στον τίτλο, είπα να κεράσω φρέσκα κουλουράκια, ακόμα ζεστά είναι:




    Η συνταγή, από εδώ.
    Attached Thumbnails Attached Thumbnails Click image for larger version. 

Name:	koulourakia.jpg 
Views:	618 
Size:	94.7 KB 
ID:	2531  
    Πωλείται όπως είναι, επιπλωμένο...

  6. #6
    Senior Member daeman's Avatar
    Join Date
    Apr 2008
    Location
    anywhere I lay my head
    Posts
    22,140
    Gender
    Male
    Ω χαρώ τα γω πώς μυρίζουνε!
    Καλιτσουνάκια λασιθιώτικα, πασχαλινά, δε θα τρατάρει κανείς;
    Θεωρητικά, θεωρία και πράξη είναι το ίδιο πράγμα. Στην πράξη, όμως, διαφέρουν.
    When this you see, remember me and bear me in your mind, let all the world say what they may, speak of me as you find.

  7. #7
    Senior Member daeman's Avatar
    Join Date
    Apr 2008
    Location
    anywhere I lay my head
    Posts
    22,140
    Gender
    Male
    ...
    Σήμερα μαύρος ουρανός - Χρόνης Αηδονίδης & Νεκταρία Καραντζή

    Θεωρητικά, θεωρία και πράξη είναι το ίδιο πράγμα. Στην πράξη, όμως, διαφέρουν.
    When this you see, remember me and bear me in your mind, let all the world say what they may, speak of me as you find.

  8. #8
    Senior Member pidyo's Avatar
    Join Date
    Mar 2010
    Posts
    1,474
    Προτρέχω λίγο, γιατί πρόκειται για χορό της Καππαδοκίας που χόρευαν οι γυναίκες μετά τη λειτουργία της Αγάπης, αλλά με τις προετοιμασίες και τα κοψίδια και τα κρασιά των ημερών θα το ξεχνούσα αλλιώς:



    Για αγάπη μιλούν κι οι στίχοι, απολύτως κοσμική όμως.

  9. #9
    Senior Member daeman's Avatar
    Join Date
    Apr 2008
    Location
    anywhere I lay my head
    Posts
    22,140
    Gender
    Male
    ...
    Ο Λάμπρος / Η ημέρα της Λαμπρής, Διονύσιος Σολωμός

    Νίκος Ξυδάκης


    Kαθαρότατον ήλιο επρομηνούσε
    της αυγής το δροσάτο ύστερο αστέρι,
    σύγνεφο, καταχνιά, δεν απερνούσε
    τ' ουρανού σε κανένα από τα μέρη·
    και από κει κινημένο αργοφυσούσε
    τόσο γλυκό στο πρόσωπο τ' αέρι,
    που λες και λέει μες στης καρδιάς τα φύλλα:
    "Γλυκειά η ζωή κι ο θάνατος μαυρίλα".

    (από τα Ποιήματα και Πεζά, Στιγμή 1994)
    http://www.snhell.gr/anthology/conte...4&author_id=47

    Χριστός ανέστη! Νέοι, γέροι και κόρες,
    Όλοι, μικροί, μεγάλοι, ετοιμαστείτε·
    Mέσα στες εκκλησίες τες δαφνοφόρες
    Mε το φως της χαράς συμμαζωχτείτε·
    Ανοίξετε αγκαλιές ειρηνοφόρες
    Oμπροστά στους Αγίους και φιληθείτε·
    Φιληθείτε γλυκά χείλη με χείλη,
    Πέστε Χριστός Ανέστη εχθροί και φίλοι.

    Δάφνες εις κάθε πλάκα έχουν οι τάφοι,
    Kαι βρέφη ωραία στην αγκαλιά οι μανάδες·
    Γλυκόφωνα, κοιτώντας τες ζωγραφι-
    σμένες εικόνες, ψάλλουνε οι ψαλτάδες·
    Λάμπει το ασήμι, λάμπει το χρυσάφι
    Aπό το φως που χύνουνε οι λαμπάδες·
    Kάθε πρόσωπο λάμπει απ’ το αγιοκέρι,
    Oπού κρατούνε οι Χριστιανοί στο χέρι.

    (από το βιβλίο: Διονύσιος Σολωμός, Ποιήματα, Ίκαρος, 1961)
    http://www.snhell.gr/kids/content.asp?id=214&cat_id=9


    Καλή Λαμπρή σε όλους!
    Θεωρητικά, θεωρία και πράξη είναι το ίδιο πράγμα. Στην πράξη, όμως, διαφέρουν.
    When this you see, remember me and bear me in your mind, let all the world say what they may, speak of me as you find.

  10. #10
    Senior Member pidyo's Avatar
    Join Date
    Mar 2010
    Posts
    1,474
    Προτρέχω και πάλι: τη Δευτέρα του Πάσχα, σε κάποια χωριά της Ηπείρου, υπάρχει το ωραίο έθιμο να πηγαίνουν στα νεκροταφεία του χωριού με κανονικά συγκροτήματα επαγγελματιών μουσικών και να παίζουν παραγγελιά τα τραγούδια που άρεσαν στους αγαπημένους νεκρούς του καθενός. Το έθιμο δεν έχει τίποτε το πένθιμο, αντιθέτως γίνεται συχνά αφορμή αυτοσχέδιων μικρογλεντιών. Ας μου επιτραπεί λοιπόν να κλέψω το έθιμο κι εγώ, ο απόγονος Σερραίων, απογόνων Θρακών:




    Χρόνια πολλά και καλά σε όλους.

Page 1 of 5 1 2 3 4 5 LastLast

Tags for this Thread

Bookmarks

Bookmarks

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •