PDA

View Full Version : Ξένες λέξεις στην ελληνική γλώσσα, αλλά όχι από αυτές που περιμένετε



SBE
08-01-2010, 03:27 PM
Μια που επικροτεί κι ο δόχτορας, ξεκινάω το νήμα με ξένες λέξεις της ελληνικής που δεν προέρχονται από αγγλικές, γαλλικές, γερμανικές, ιταλικές, περσικές τουρκικές λέξεις, δηλαδή που δεν προέρχονται από τις αναμενόμενες επιρροές. ;)
Νομίζω ότι θα είναι πολύ μικρό νήμα, γιατί τις πιο πολλές λέξεις αυτού του είδους τις πήραμε μέσω κάποιας άλλης γλώσσας, συνήθως της αγγλικής πλέον.
Μια πρώτη σκέψη: σαγιονάρα.
Μπορεί να σημαίνει το σανδάλι και να μην είναι χαιρετισμός, όπως στα γιαπωνέζικα, αλλά είναι γιαπωνέζικη λέξη που έχει ελληνοποιηθεί με κλίση και απ’ όλα.

ΥΓ Το σαμπουάν το πήραμε από τους γάλλους, που το πήραν από τους άγγλους, που το πήραν από τους Ινδούς, οπότε δεν ξέρω αν μετράει.

Palavra
08-01-2010, 03:33 PM
Σαγιονάρα, εδώ: http://www.lexilogia.gr/forum/showthread.php?t=4512&highlight=%CF%83%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%BF%CE%BD%CE%AC%CF%81%CE%B1

drsiebenmal
08-01-2010, 03:46 PM
Εγώ υποσχέθηκα :) να ξεκινήσω με το τοτέμ (που σύμφωνα με το ΛΚΝ (http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CF%84%CE%BF%CF%84%CE%AD%CE%BC&dq=) το πήραμε από τα γαλλικά που το πήραν από τα αγγλικά που το πήραν από γλώσσα Ινδιάνων της Αμερικής και με το ταμπού (εδώ το ΛΚΝ δεν έχει σιγουριά (http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CF%84%CE%B1%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%8D&dq=) αν μας ήρθε από της Πολυνησία μέσω του αγγλικού taboo ή του γαλλικού tabou).

Από την Καραϊβική (μέσω των γαλλικών) μας ήρθε το κανό (ΛΚΝ εδώ (http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CE%BA%CE%B1%CE%BD%CF%8C&dq=)) και από τους Εσκιμώους πήραμε (και βέβαια όχι κατευθείαν!) (http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CE%BA%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%AC%CE%BA&dq=)το καγιάκ.

JimAdams
08-01-2010, 03:57 PM
Τραγιάσκα. Εμείς εννοούμε το καπέλο, αλλά στα ρουμανικά (αν θυμάμαι καλά) η λέξη υποδηλώνει επευφημία (''ζήτω'', κάτι τέτοιο).

Palavra
08-01-2010, 04:04 PM
Κι αυτό στο σύνδεσμο που έδωσα :)

drsiebenmal
08-01-2010, 04:32 PM
Μερικές ακόμη γιαπωνέζικες λέξεις που χρησιμοποιούμε:

Καμικάζι, χαρακίρι, σαμουράι, γκέισα, γκο (το παιχνίδι), σουντόκου (φρέσκο πράμα), τεριγιάκι (μαγειρική), καράτε, τζούντο-τζουντόκα, ζιου ζίτσου, σούμο, νταν, τατάμι (και άλλοι ειδικοί όροι...)

JimAdams
08-01-2010, 04:44 PM
Κι αυτό στο σύνδεσμο που έδωσα :)

Ουπς, δεν το πρόσεξα!

Επίσης, κατάνα, το ιαπωνικό ξίφος.

ΥΓ. Το κιμονό προφανώς και δεν συγκαταλέγεται, λόγω ελληνικής προέλευσης, έτσι ;;;;; :D

drsiebenmal
08-01-2010, 04:47 PM
Το κιμονό προφανώς και δεν συγκαταλέγεται, λόγω ελληνικής προέλευσης, έτσι ;;;;; :D

Κι έλεγα, πώς το λένε αυτό που φοράνε οι γκέισες... :D

Aurelia
08-01-2010, 05:00 PM
Εδώ Λευκό Τόμαχοκ καλεί Καθιστό Ταύρο...
τόμαχοκ το (ουσιαστικό άκλιτο) [ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ :αγγλ. λ. tomahawk (ινδιάνικης προέλευσης) = το τσεκούρι του πολέμου] το τσεκούρι που χρησιμοποιούν ως πολεμικό όπλο οι Ινδιάνοι.
Η αναζήτηση έβγαλε αποτελέσματα και για πύραυλους Τόμαχοκ...
http://en.wikipedia.org/wiki/BGM-109_Tomahawk

Επίσης: τζίνσενγκ, γουόκ

Πώς λέγεται η κινέζικη μπύρα; Μου διαφεύγει αυτή τη στιγμή...

azimuthios
08-01-2010, 05:04 PM
Το μοχίτο μετράει; Η φαβέλα; Τα νάτσος; Το σομπρέρο; Τα τάκος; Τα μπουρίτος; Οι φαχίτας;

Θα πεινάσω έτσι όπως πάω και θα πάω στο Σάντα Φε για μεξικάνικο το βράδυ...

drsiebenmal
08-01-2010, 05:14 PM
Για αλλαγή κλίματος, σκεφτείτε σκανδιναβικές σάγκες με βαλκυρίες και γκέιζερ...

Palavra
08-01-2010, 05:16 PM
Και φιορδ, και φιορδ! Σάουνες;

Zazula
08-01-2010, 05:20 PM
ρομπότ = τσέχικο (από ραμπότα = δουλειά)
μπανάνα = αφρικανικό ή ινδιάνικο (τέλεια προσαρμοσμένο κλιτικά)
ζόμπι = αφρικανικό (και μη χορτοφάγο)
βαμπίρ, κοτέτσι = σλαβικά
γραβάτα (http://www.lexilogia.gr/forum/showthread.php?p=37320) = κροατικό
σάουνα = φινλανδικό
φιόρδ = νορβηγικό
στέπα = ρωσικό

azimuthios
08-01-2010, 05:23 PM
Το πιλάτες; Η πελότα;

Zazula
08-01-2010, 05:29 PM
Το πιλάτες είναι από τα γερμανικά (όνομα). Η πελότα από τα γαλλικά (το μαξιλαράκι) και από τα ισπανικά το παιχνίδι. Η αργκοτική χρήση «ίσα, μωρή πελότα» όπου για τη χρήση τού πελότα πρβλ. και πετούγια, ίσως να επηρεάστηκε από την ισπανική σημασία που πέρασε στην αγγλική αργκό και δηλώνει τα κοχόνες.

Elsa
08-01-2010, 05:29 PM
Το γιο-γιο (το παιχνίδι), το γκονγκ, το μπονσάι, η σόγια, το πιροσκί, η μπάμπουσκα.

drsiebenmal
08-01-2010, 05:45 PM
Ότι το καταμαράν (http://en.wikipedia.org/wiki/Catamaran) είναι από τα ταμίλ όμως, δεν το φανταζόμουνα (κάτι σε πολυνησιακό νόμιζα)....
Η τάιγκα (http://en.wikipedia.org/wiki/Taiga) δεν είναι ρώσικη λέξη (την πήραν κι αυτοί από τους Μογγόλους, μάλλον).

nickel
08-01-2010, 06:02 PM
Εγώ να κλέψω λίγο. Αυτά τα ξεσήκωσα από τη σελίδα ΕΠ19 του ΕΛΝΕΓ:

ΛΕΞΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΟΥ ΠΡΟΕΡΧΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΒΑΝΙΚΗ

αμπάριζα
βλάμης
γκιόνης
γκορτσιά
καλαμπόκι
κοκορέτσι
κουλαντρίζω
λάγιος
λάπα
λούμπα
λούτσα
μαρμάγκα
μπάκα
μπαμπέσης
μπέσα
πίπιζα
πλιάτσικο
σβέρκος
σιγκούνα
τσούπρα
φάρα
φέρμελη
φλογέρα

ΛΕΞΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΟΥ ΠΡΟΕΡΧΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΣΛΑΒΙΚΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ

αγκιτάτορας
ασβός
βαμπίρ
βερβερίτσα
βρικόλακας
γιάφκα
γκλάσνοστ
γκουλάγκ
γουστέρα
ζαβλακώνομαι
ζαλώνω
ιντελιγκέντσια
κνούτο
κολεκτίβα
κολχόζ
κόσα
κουλάκος
μαζούτ
μενσεβίκος
μόρα
μουζίκος
μπαλαλάικα
μπολσεβίκος
μπράτιμος
νομενκλατούρα
ντιρεκτίβα
πάπρικα
περεστρόικα
πέστροφα
πιροσκί
πογκρόμ
προβοκάτσια
ρούβλι
ρούχο
σαμοβάρι
σβάρνα
σέμπρος
σοβιέτ
σπούτνικ
τζόρας
τρόικα
τσάρος
φράξια
χουγιάζω

drsiebenmal
08-01-2010, 06:13 PM
Τον σέμπρο (επίμορτος καλλιεργητής, κολλήγας κατά ΛΝΕΓ) δεν τον ήξερα (αλλά έχω καλή παρέα, ούτε το ΛΚΝ τον αναφέρει).

tsioutsiou
08-01-2010, 06:22 PM
Κι από τη γκλάβα μου, ντόμπρος και πλάβα

@Ζαζ. και μάλιστα "βανάνα" :)

Zazula
08-01-2010, 06:34 PM
Και το Ζολώτας από τη ρωσική δεν προέρχεται (золото (http://en.wiktionary.org/wiki/%D0%B7%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%BE) = χρυσός ουσ., золотой (http://en.wiktionary.org/wiki/%D0%B7%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B9) = χρυσός επίθ.);

drsiebenmal
08-01-2010, 06:52 PM
Εγώ πήγα να προσθέσω τον ουσάρο (που νόμιζα ότι προέρχεται από τα ουγγαρέζικα), αλλά κατά πώς φαίνεται η προέλευση της λέξης είναι αρκετά αβέβαιη:


A type of irregular light horsemen was already well established by the 15th century in medieval Hungary. Etymologists are divided over the derivation of the word 'hussar'. Many scholars believe the word originated in Serbian as 'Husar', derived from the Latin root 'cursus' meaning 'raid'. According to Webster's the word hussar stems from the Hungarian huszár, which in turn originates from the Serbian хусар (Husar, or гусар, Gusar) meaning pirate, from the Medieval Latin cursarius (cf. the English word corsair). A variant of this theory is offered by Byzantinist scholars, who argue the term originated in Roman military practice, and the cursarius--a group of fast moving horsemen used for scouting or raiding—came to be called tsanarioi in Greek or the Armenian Chosarioi. Through Byzantine Army operations in the Balkans in the 10th and 11th centuries when Chosarioi/Chonsarioi were recruited with especially Serbs, the word was subsequently reintroduced to Western European military practice after its original usage had been lost with the collapse of Rome in the west. According to another theory, the word is derived from the Hungarian word of húsz meaning twenty, suggesting that hussar regiments were originally composed of twenty men. Or the term huszár probably signified 'one in twenty' as selected for service by ballot. (από τη βίκι, εδώ (http://en.wikipedia.org/wiki/Hussar#The_hussars_of_medieval_Hungary)).

Χο(ν)σάριοι λοιπόν;:confused:

Elsa
08-01-2010, 08:41 PM
Εγώ να κλέψω λίγο. Αυτά τα ξεσήκωσα από τη σελίδα ΕΠ19 του ΕΛΝΕΓ:

Αυτό ωρέ βλάμη ήταν μπαμπέσικο. Εμείς πέσαμε στη λούμπα και ζαβλακωθήκαμε να ψάχνουμε εξωτικά φρούτα, φαγητά και τέτοια από τη γκλάβα μας...;)
Τέλος πάντων:
-γκουρού, γιόγκα, παρίας, κάρμα, νιρβάνα, πιτζάμα,
-ανανάς, πιρόγα (; ), μοκασίνια, ταμπάκος, σάμπα, ρούμπα, σάλσα, τα(ν)γκό, τεκίλα, σοκολάτα, μάνγκο,
-μπούμερανγκ, καγκουρό

Zazula
08-01-2010, 08:53 PM
Τα πάντα όλα, και τα κοάλα τίποτα! :D

JimAdams
08-01-2010, 08:54 PM
Τίπι, ιγκλού, ζιγκουράτ, τζαμί ....

drsiebenmal
08-01-2010, 09:03 PM
πιρόγα η [piróγa] Ο25 : ελαφρό, μονόξυλο σκάφος ιθαγενών, με πολλά κουπιά.
[λόγ. < ιταλ. piroga (ορθογρ. δαν.) < γαλλ. < ισπαν. < από γλ. της Καραϊβικής]
(τάδε έφη ΛΚΝ)

Φαγώσιμα, ποτά και συμπληρώματα:

σούσι, σασίμι, νόρι (τα φύκια), ουασάμπι, σάκε,
κάρι
ταμπουλέ, φαλάφελ
τορτίγιες (τις ξέχασε ο πεινασμένος :))

JimAdams
08-01-2010, 09:12 PM
Αβοκάντο και γουακαμόλε!

* Πιάνονται και τα ισπανικά, στο νήμα;;;

Zazula
08-01-2010, 09:26 PM
ουμάμι (http://www.lexilogia.gr/forum/showthread.php?t=4579)

drsiebenmal
08-01-2010, 10:18 PM
* Πιάνονται και τα ισπανικά, στο νήμα;;;
Βάλε και ισπανικά, κι αν μαζευτούν πολλά θα τους φτιάξουμε δική τους κλωστούλα, να μη στενοχωριούνται...:)

azimuthios
08-01-2010, 10:59 PM
Το σουρίμι το είπε κανείς;
Τη φεσουάδα και την καϊπιρίνια;

Α, και την πινιάτα στα παιδικά πάρτι.

StellaP
09-01-2010, 12:08 AM
Εγώ πάντως μαγειρεύω στην - σύμφωνα με το φενγκ σούι τακτοποιημένη - κουζίνα μου, χρησιμοποιώ το τεπανγιάκι για να μαγειρέψω γκούλας αλλά και παέγια, για να ζεστάνω τα μπουρίτος με λαχανικά και τις εμπανάδες με κοτόπουλο που θα τα συνοδεύσω με σαλάτα που έχει μέσα αβοκάντο (προαναφέρθηκε αλλά μία σαλάτα είναι απαραίτητη) παρέα με τις τορτίγιες του δόκτορος.
Καλή σας όρεξη!!!

Rogerios
09-01-2010, 08:21 AM
γραβάτα (http://www.lexilogia.gr/forum/showthread.php?p=37320) = κροατικό

Δεν είμαι βέβαιος για το αν μπορούμε να καταχωρίσουμε τη "γραβάτα" ως λέξη κροατικού ετύμου. Στην προκειμένη περίπτωση ένα εθνωνύμιο, ελαφρώς παρεφθαρμένο, ταυτίστηκε - μάλλον από τους Γάλλους - με ένα αντικείμενο (το φουλάρι των Κροατών μισθοφόρων), το οποίο μετεξελίχθηκε κατόπιν στη γραβάτα.

Zazula
09-01-2010, 08:28 AM
Ρογήρε, όλα τα λεξικά δίνουν ως απώτατο έτυμον της λέξης γραβάτα το σερβοκροατικό Hrvat.

Rogerios
09-01-2010, 08:43 AM
Ρογήρε, όλα τα λεξικά δίνουν ως απώτατο έτυμον της λέξης γραβάτα το σερβοκροατικό Hrvat.

Βεβαίως, μόνο που όπως γνωρίζεις η λέξη Hrvat σημαίνει "Κροάτης" και φυσικά δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ από τους Κροάτες με τη σημασία της γραβάτας (την οποία λένε Kravata: http://hr.wikipedia.org/wiki/Kravata).
Η επιφύλαξή μου είναι "τεχνικής", ας πούμε φύσεως: την καταθέτω για να αποτελέσει την αφορμή συζήτησης. Μπορούμε γενικά να "πιστώνουμε" ετυμολογικά σε κάποια γλώσσα λέξεις που προέρχονται από το αντίστοιχο εθνωνύμιο, αλλά έχουν ουσιαστικά πλαστεί και λάβει το σημασιολογικό τους περιεχόμενο από μια άλλη γλώσσα;

Zazula
09-01-2010, 08:54 AM
Φρονώ ότι, από τη μεριά των Κροατών, η λέξη kravata είναι για αυτούς αντιδάνειο. :)
Όπως είναι και για μας η λέξη γραίγος "βορειοανατολικός άνεμος".

nickel
09-01-2010, 02:11 PM
Εδώ είναι ένα παιχνιδιάρικο νήμα που αδιαφορεί για τη μέθοδο. Για παράδειγμα, δεν μας ενδιαφέρει από ποια γλώσσα πήραμε εμείς τις λέξεις και συχνά δεν βλέπω να αναφέρεται καν σε ποια γλώσσα τις αποδίδουμε. Αντιλαμβανόμαστε ότι το πιθανότερο είναι εμείς να πήραμε τους όρους από την αγγλική ή τη γαλλική. Αλλά δεν έχει σημασία αν πήραμε τον παρία από την αγγλική, αλλά ότι είναι λέξη της γλώσσας Ταμίλ που σήμαινε «τυμπανιστής». Στην Ταμίλ είναι paraiyar, οπότε κάνει μπαμ ότι δεν μας ήρθε αποκεί. Και τι σημασία έχει αν πήραμε τη λέξη καγκουρό από τα γαλλικά; — το πιο ενδιαφέρον στην ιστορία της λέξης είναι η παρετυμολογία της («a common myth» κ.λπ. εδώ (http://en.wikipedia.org/wiki/Kangaroo#Terminology)). Η ισπανική τορτίγια είναι υποκοριστικό τού torta, δηλαδή της λατινικής λέξης που μας έδωσε την τούρτα, ενώ ο jimadams γεφυρώνει ηπείρους: τίπι (ινδιάνικη σκηνή), ιγκλού (σπίτι των Εσκιμώων), ζιγκουράτ (των Ασσυρίων), τζαμί (των Τούρκων). Οπότε βεβαίως η γραβάτα είναι από τη σερβοκροατική. Στο δικό μου: αβατάρα (κατευθείαν από στα σανσκριτικά) ή άβαταρ (κατευθείαν από τα αγγλικά). :)

Zazula
13-04-2010, 12:16 AM
Η λέξη τατουάζ (κ. τατού) είναι πολυνησιακής προέλευσης. Το γαλλικό tatouage προέρχεται από το αγγλικό tattoo, το οποίο προέρχεται από το tatau (στη γλώσσα τής Ταϊτής, στη σαμόα και στην τονγκική). Το ελληνοπρεπές ισοδύναμο για τη λέξη τατουάζ είναι δερματοστιξία (http://www.lexilogia.gr/forum/showpost.php?p=2522&postcount=69).

AoratiMelani
13-04-2010, 12:48 PM
Το οριγκάμι και η ικεμπάνα πώς σας ξέφυγαν;

drsiebenmal
13-04-2010, 12:50 PM
Πάντα αφήνουμε κάτι και για τους επόμενους... :p :)

Ambrose
13-04-2010, 01:01 PM
Τώρα που είπε η Μελάνη οριγκάμι, θυμήθηκα τις γιαπωνέζικες εικόνες σούμι-ε. Και το σακέ.

bl00m
13-04-2010, 03:05 PM
Τώρα που είπε η Μελάνη οριγκάμι, θυμήθηκα τις γιαπωνέζικες εικόνες σούμι-ε. Και το σακέ.

Και γιατί σακέ, παρακαλώ; Εγώ σάκε πίνω.:p

Πάντα αυτό το πρόβλημα προκύπτει με τις ιαπωνικές λέξεις, λόγω του ότι οι ίδιοι δεν τις τονίζουν σε κάποια συλλαβή. Βλ. άνιμε, ανιμέ (το ανίμε μας ξέφυγε).

nickel
13-04-2010, 03:21 PM
Ενδιαφέρον. «Σακέ» στο ΛΝΕΓ, 354 ευρήματα στο Altavista. «Σάκε» οι Εγγλέζοι, 905 «σάκε» στο Altavista.
Και /ˈænɪmeɪ/ το anime, απ' αυτά με πρωτεύοντα τόνο στην προπαραλήγουσα και δευτερεύοντα στη λήγουσα. Το «ανιμέ», ωστόσο, υπερτερεί με διαφορά, μάλλον λόγω αγγλικού «ανιμέιτιντ» και γαλλικού animé (χωρίς να βάζω στοίχημα).

Ambrose
13-04-2010, 03:30 PM
Και γιατί σακέ, παρακαλώ; Εγώ σάκε πίνω.:p

Εδώ (http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Sake_%28beverage%29.ogg) πάντως, ο Ιάπωνας κύριος σακέ το λέει.

Alexandra
13-04-2010, 04:30 PM
Εδώ (http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Sake_%28beverage%29.ogg) πάντως, ο Ιάπωνας κύριος σακέ το λέει.
Εγώ ακούω "σα". Μήπως δεν ακούω καλά;

Ambrose
13-04-2010, 07:09 PM
Εγώ ακούω "σα". Μήπως δεν ακούω καλά;

Αν εννοείς ότι ακούς σάκε, τι να σου πω... Να κάνουμε δημοσκόπηση να δούμε τι ακούει ο κόσμος. Όπως και να έχει, σάκε ή σακέ, ελάχιστα μ' απασχολεί. :)

Alexandra
13-04-2010, 07:44 PM
Όχι, ακούω σκέτο "σα", χωρίς "κε".

nickel
13-04-2010, 08:07 PM
Κάτι πρέπει να κάνεις για τα ηχητικά σου μέσα, Αλεξάνδρα. Πεντακάθαρο δισύλλαβο οξύτονο σακέ, όπως και στη διαφήμιση (τέλος, τέλος).


http://www.youtube.com/watch?v=uVRRvdQF-n8

Ambrose
13-04-2010, 08:28 PM
Όχι, ακούω σκέτο "σα", χωρίς "κε".

LOL. Λέω, τι στο καλό, εγώ το ακούω λάθος...; Προς στιγμήν κουφάθηκα. :D

Alexandra
14-04-2010, 07:12 AM
Κάτι πρέπει να κάνεις για τα ηχητικά σου μέσα, Αλεξάνδρα. Πεντακάθαρο δισύλλαβο οξύτονο σακέ, όπως και στη διαφήμιση (τέλος, τέλος).
Δεν ξέρω τι πρέπει να κάνω με τα ηχητικά μου μέσα. Το άκουσα με BSPlayer και με VLC, και χρησιμοποιώ ολημερίς τα ηχητικά μου μέσα στη δουλειά μου. Σκέτο "σα" ακούω. Το "κε" λείπει. Κάνε μου τη χάρη να το κάνεις save και να μου το στείλεις χωριστά. Στη διαφήμιση το ακούω σωστά, φυσικά.

drsiebenmal
14-04-2010, 08:59 AM
Αλεξάνδρα, έχεις δίκιο! Με το VLC ακούγεται απλώς ένα Σάκ (το «ε» είναι κομμένο). Όμως από τον ιστότοπο της βίκη ακούγεται κανονικά και εμφατικά, σακέ. Προφανώς έχει σχέση με το codec για τα αρχεία .ogg που χρησιμοποιούν αυτά τα προγράμματα. Ίσως χρειάζεται να κατεβάσεις διαφορετικό codec και να το συνδέσεις με τα αρχεία .ogg (το έχω κάνει, αλλά αν μπορούσα να θυμηθώ και το πώς... πάντως ακολουθώντας οδηγίες της βίκη).

Zazula
17-04-2010, 11:39 AM
Μια λέξη σλαβικής προέλευσης που δεν περιλαμβάνεται στο #18 είναι η λ. κουτάβι. Το ΛΚΝ αναφέρει με βεβαιότητα ότι το μσν. κουτάβιν / κουτάβιον προέρχεται από τη σλαβική ρίζα kut-, ενώ το ΕΛΝΕΓ την αναφέρει ως την πιθανότερη ετυμολόγηση, χωρίς όμως να προσθέτει άλλη (παρά μόνον αποκλείοντας ως αβάσιμες τις αναγωγές σε αρχ. κότταβος ή σε αραβ. qut). Ο Κριαράς σημειώνει πως πιθανόν να σχετίζεται με τη λ. κουτός (κουττός σε ΛΝΕΓ / ΕΛΝΕΓ), υπόθεση που ούτε καν εξετάζεται από τους υπόλοιπους.

drsiebenmal
06-10-2010, 12:55 PM
Όπως είναι και για μας η λέξη γραίγος "βορειοανατολικός άνεμος".

Μέχρι να ανοίξουμε ειδικό νήμα για διαφανείς και αδιαφανείς αποδόσεις...

Θα χρησιμοποιούσατε τον όρο γρέγος/γραίγος για τον βορειοανατολικό άνεμο σε κείμενο που αναφέρεται π.χ. στη Βόρεια Αμερική;

Και άλλο ένα ανεμοσκόρπισμα (http://www.lexilogia.gr/forum/showpost.php?p=13033&postcount=1);): Τι θα κάνατε με τα ονόματα των ανέμων στο νότιο ημισφαίριο; Θα θυμίζατε π.χ. διακριτικά στον αναγνώστη (αν δεν το έκανε ο συγγραφέας) ότι εκεί οι ψυχροί άνεμοι είναι οι νοτιάδες; Θα χρησιμοποιούσατε τους δικούς μας ναυτικούς όρους, και αν ναι, με ποια αντιστοιχία; Εννοώ, θα λέγατε τραμουντάνα τον βόρειο (ζεστό) ή τον νότιο (ψυχρό) άνεμο;

Palavra
06-10-2010, 01:32 PM
Νομίζω ότι θα προσπαθούσα να το εξηγήσω με κάποιο τρόπο, π.χ. με παρενθετική πρόταση: φυσούσε νοτιάς, που σε εκείνα τα μέρη είναι κρύος άνεμος .

nickel
06-10-2010, 03:00 PM
Για διάφορους λόγους δεν θα χρησιμοποιούσα γρέγους και τραμουντάνες. Θα μιλούσα για βόρειους και νότιους ανέμους και, αν χρειαζόταν, θα έλεγα για τον περίφημο ψυχρό νοτιά που έρχεται κατευθείαν από τον Νότιο Πόλο (όχι, δεν ξέρω για τι μιλάω :o ).

drsiebenmal
28-03-2011, 05:55 PM
Σε αυτό το ενδιαφέρον ιστολόγιο (όπου έφτασα από το σημερινό τσου-νάμι (http://sarantakos.wordpress.com/2011/03/28/tsu-nami/)του sarant) θα βρείτε μερικές ενδιαφέρουσες αναρτήσεις, ανάμεσά τους και αυτήν, αραβικές λέξεις στην ελληνική γλώσσα (http://languagesnewsinfo.blogspot.com/2010/10/blog-post_17.html).

Earion
29-03-2011, 11:28 AM
Στο εν λόγω νήμα του ο Σαραντάκος λέει:


Σαν ξένη λέξη που είναι, το τσουνάμι κανονικά μένει άκλιτο, ωστόσο ταιριάζει με το κλιτικό σύστημα της ελληνικής οπότε θα μπορούσε και να κλιθεί –μάλιστα, βρήκα τον τύπο «τσουνάμια» ακόμα και σε τίτλο άρθρου του ηλεΒήματος, που γενικά κρατάει συντηρητική στάση στα γλωσσικά.

Θυμάμαι καθαρά τη Λιάνα Κανέλλη, τη γνωστή δημοσιογράφο, να βεβαιώνει στην τηλεόραση ότι ο αρχαιολόγος Μαρινάτος, ο ανασκαφέας της Θήρας, έκλινε τη λέξη (το τσουνάμι, του τσουναμιού). Είναι κάτι που δεν μπορώ να ελέγξω, αλλά δεν μου φαίνεται απίθανο, γιατί το τσουνάμι αποτελεί στοιχείο της θεωρίας περί ταύτισης της Θήρας με την πλατωνική Ατλαντίδα (η Κανέλλη πάντως δεν μπορεί να το άκουσε από τον ίδιο τον Μαρινάτο γιατί εκείνος πέθανε το 1974). Ξέρει κανείς κάτι περισσότερο επ' αυτού;

Η λέξη τσουνάμι κλίνεται (http://www.google.gr/search?num=100&hl=el&client=firefox-a&hs=Vaq&rls=org.mozilla%3Ael%3Aofficial&q=%22%CF%84%CF%83%CE%BF%CF%85%CE%BD%CE%B1%CE%BC%CE%B9%CE%BF%CF%8D%22&aq=f&aqi=&aql=&oq=) κανονικά στο Διαδίκτυο, όσο κι αν αυτό εκπλήσσει μερικούς (http://twitter.com/marylou_t/statuses/46196204178128896).

Alexandra
29-03-2011, 11:31 AM
(η Κανέλλη πάντως δεν μπορεί να το άκουσε από τον ίδιο τον Μαρινάτο γιατί εκείνος πέθανε το 1974).
Γιατί όχι; Η Κανέλλη έχει γεννηθεί το 1954.

drsiebenmal
29-03-2011, 11:41 AM
Επίσης, δεν είναι ανάγκη να τον άκουσε λάιβ. Μπορεί να τον άκουσε σε κάποιο ντοκιμαντέρ.
Προσωπικά, κλίνω το τσουνάμι με μεγάλη άνεση και ευχαρίστηση (δεν μπορώ να του κάνω και περισσότερα, άλλωστε)... Ενώ όμως δεν δυσκολεύομαι με το σουσάμι, έχω πρόβλημα με το ουμάμι. Όλα μια συνήθεια είναι... :cool:

nickel
29-03-2011, 11:48 AM
Είναι στο ίδιο κλιτικό πρότυπο με το τσουτσούνι (http://www.neurolingo.gr/el/online_tools/lexiscope.htm?term=%CF%84%CF%83%CE%BF%CF%85%CF%84%CF%83%CE%BF%CF%8D%CE%BD%CE%B9) και κλίνεται κανονικότατα, με τσουναμιών (http://www.neurolingo.gr/el/online_tools/lexiscope.htm?term=%CF%84%CF%83%CE%BF%CF%85%CE%BD%CE%AC%CE%BC%CE%B9) στη γενική του πληθυντικού. (Οι σύνδεσμοι, προς Lexiscope.)

is1
15-05-2011, 03:23 AM
κοχώνες; μὰ αὐτὴ δὲν εἶναι Ἐλληνική;

is1
15-05-2011, 03:32 AM
τσαρλατάνος, ποὺ μία Περσίδα φίλη μοῦ ἔλεγε πὼς εἶναι δική τους λέξις (καὶ συμφώνησα βεβαίως ἀπὸ τάκτ, πλήν ἀγενῶς σκεπτόμενος πὼς δὲν μὲ ἐκπλήσει...) :-D

Themis
15-05-2011, 04:56 AM
Η λέξις τσαρλατάνος πλησιέστερον της Ελλάδος ή της Περσίας έλκει - φευ! - την καταγωγήν.

sarant
15-05-2011, 09:00 AM
Πέρα από την συνήθη (ιταλογενή) ετυμολογία, υπάρχει η θεωρία του Χ. και της Ρ. Καχανέ, ότι ο τσαρλατάνος είναι αντιδάνειο που έλκει την καταγωγή από τη βυζαντινή βρισιά "κερατά!"

Όχι ότι την ασπάζομαι, αλλά την αναφέρω για το αξιοπερίεργο.

nickel
15-05-2011, 12:08 PM
κοχώνες; μὰ αὐτὴ δὲν εἶναι Ἐλληνική;

Χε χε. Υπάρχει η κοχώνη (=το περίνεο, το μέρος μεταξύ των σκελών και της έδρας). Κατά Γαληνόν: «κοχώνην: τὴν σύζευξιν τὴν ἐν τοῖς ἰσχίοις τὴν πρὸς τὴν ἕδραν, δι' ἣν καὶ πᾶς ὁ περὶ τὴν ἕδραν τόπος οὕτως ὀνομάζεται». (Κοίτα πόσο ωραία είναι τα δικά μου πολυτονικά. Είναι επειδή τα έκανα Palatino.)

Αλλά και για τα cojones:
lit. "balls," 1932, from Sp. cojon (cf. It. coglione) "testicle," from L. coleus, culleus, lit. "a leather sack," related to Gk. koleos "sheath, scabbard (see cell).
http://www.etymonline.com/index.php?search=cojones&searchmode=none
Περισσότερα εδώ: http://en.wikipedia.org/wiki/Cojones
Επειδή και ο κολεός «εικάζεται ότι πρόκειται για δάνειο από μεσογειακή γλώσσα», μάλλον κοινή καταγωγή υπάρχει.

is1
15-05-2011, 12:13 PM
@Themis
νά ποὺ μοιάζει σοφόν τὸ «καλύτερα νὰ σοῦ βγῇ τὸ μάτι...»
@sarant
πράγματι ἀξιοπερίεργο, πῶς τὸ ἐξηγοῦν τὸ ἰταλογενές;

Palavra
15-05-2011, 12:32 PM
Για το ιταλογενές συμφωνεί και αυτό εδώ (http://www.nisanyansozluk.com/?k=%C5%9Farlatan)το τουρκικό λεξικό (στα τουρκικά η λέξη χρησιμοποιείται με τη σημασία που έχει στα νέα ελληνικά):
şarlatan ~ Fr charlatan çok konuşan [αυτός που μιλάει πολύ], sahtekâr ~ İt ciarlatano a.a. < İt ciarlare [onom.] gürültülü konuşmak [το να μιλάς με θόρυβο]

nickel
15-05-2011, 12:46 PM
Καλή σφαιρική παρουσίαση της ιταλικής προέλευσης του τσαρλατάνου υπάρχει στον Ayto (Dictionary of Word Origins), που συνδυάζει αυτά που διαβάζω στο OED και στο Ετυμολογικό του Κέντρου:

charlatan
Charlatan is of Italian origin. It comes from the verb cialare ‘chatter, prattle’. Its original application was to the patter of salesmen trying to sell quack remedies, and hence Italian ciarlatano at first referred to such vendors, and then by extension to any dispenser of impostures. Some etymologists have sought to connect the word with Italian Cerretano, literally ‘inhabitant of Cerreto’, an Italian village supposedly noted for exaggeration, alleging that it may have contributed its suffix to ciarlatano and reinforced its meaning. However that may be, the word reached English in its current form via French charlatan.

is1
15-05-2011, 12:47 PM
@nickel
palatino? ἐδῶ φαίνονται Times N.R. :-(
Νεοαφιχθεὶς ὤν, τὰ λεπτεπίλεπτα τοῦ φόρουμ μοῦ διαφεύγουν ἀκόμη, θὰ τὰ πετύχω ὅμως!

Χαχαχα, καλύτερα δὲν μποροῦσες νὰ τὸ πῇς, «μᾶλλον κοινὴ καταγωγὴ ὑπάρχει». Μάλιστα! ὅλα ἀπ᾽τὶς ριμαδιασμένες τὶς κοχῶνες προέρχονται!

is1
15-05-2011, 12:51 PM
@ palavra & nickel
εὐχαριστῶ γιὰ τὴν συνδρομή καὶ τὴν ἐντυπωσιακή ταχύτητα!

nickel
15-05-2011, 12:57 PM
@nickel
palatino? ἐδῶ φαίνονται Times N.R. :-(
Αν έχεις Windows, το Palatino Linotype πρέπει να είναι στις γραμματοσειρές του αρχικού πακέτου. Αν δεν υπάρχει στον κατάλογο με τα Fonts, μπορώ να σου πω πώς να το αποκτήσεις.

Αν έχεις Mac, δεν ξέρω τι μπορεί να συμβαίνει. Κρίμα να κάνω τον κόπο να μαρκάρω τα πολυτονικά κείμενα και αυτά να δείχνουν στραβοχυμένα στους Mac-άριους.

is1
15-05-2011, 01:03 PM
μάλιστα, στοὺς mac-αρίους :-DDD
τὰ ἔχω βγάλει τὰ palatino, διότι ὁ πατέρας μου δὲν εἶναι λατῖνος καὶ μοῦ φαίνονται λιγάκι ... ὑπεροπτικά (τρέχα γύρευε!)

sarant
15-05-2011, 02:49 PM
Αγαπητέ is1, επειδή με ρώτησες προηγουμένως κάτι -δεν σου απάντησα επειδή δεν το είδα εγκαίρως, αλλά έτσι κι αλλιώς δεν θα σου απαντούσα γιατί είναι σε πολυτονικό. Δεν είναι κάτι προσωπικό, βέβαια.

is1
15-05-2011, 05:10 PM
@sarant
δὲν σὲ παρεξηγῶ, μ᾽ἀρέσουν ἄλλωστε καὶ οἱ ἄνθρωποι μὲ ἀρχές!
Παρ᾽ ὅλ᾽αὐτά καὶ σύ χάνεις την εὐκαιρία νὰ φωτίσῃς κάποιον,
κι᾽ἐγώ, δὲν γνωρίζω δυστυχῶς τί χάνω... Ἂς εἶναι.

drsiebenmal
30-05-2013, 04:57 PM
Ψάχνοντας λύση σε αυτό το νήμα (http://lexilogia.gr/forum/showthread.php?13445), έμαθα σήμερα ότι το μπατίκ (http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/search.html?lq=%CE%BC%CF%80%CE%B1%CF%84%CE%AF%CE%BA&dq=) που γράφεται στα γαλλικά batik και σύμφωνα με τα λεξικά μας το πήραμε από εκεί, προέρχεται από μια μαλαισιανή διάλεκτο.

nickel
30-05-2013, 07:15 PM
Έτσι γίνεται με όλες τις «εξωτικές» λέξεις. Τις πήραν πρώτα τα γαλλικά ή τα αγγλικά (ίσως τα ιταλικά;) και στη συνέχεια τις πήραμε εμείς από αυτές τις γλώσσες με το δικό τους φίλτρο. Π.χ. το ρώσικο mammot' έγινε εγγλέζικο mammoth [μάμοθ] και γαλλικό mammouth, κι εμείς πήραμε το γαλλικό. Απορία: πήραμε κάποια εξωτική λέξη κατευθείαν από τον ξένο τόπο;
http://lexilogia.gr/forum/images/smilies/001_unsure.gif

drsiebenmal
30-05-2013, 07:24 PM
Απορία: πήραμε κάποια εξωτική λέξη κατευθείαν από τον ξένο τόπο;Στην ΚΝΕ; Πώς να γίνει αυτό; Αφού δεν είχαμε άμεσα εμπορικά ή άλλα νταραβέρια. Νομίζω ότι μόνο στην αρχαία και τη βυζαντινή εποχή της γλώσσας μπορεί να βρούμε τέτοιες περιπτώσεις.

nickel
30-05-2013, 07:57 PM
Λέω, μήπως έγινε κάτι περίεργο. Θέλεις σενάρια; :)

Και, βέβαια, μπορεί να ανέφερα το μαμούθ από τα γαλλικά, αλλά ας μη θεωρήσουμε ότι τα ρωσικά ανήκουν στις «εξωτικές» γλώσσες για εμάς.

drsiebenmal
30-05-2013, 08:16 PM
Λες να ψάξουμε στο Ερμής ο Κερδώος;

Rogerios
30-05-2013, 08:49 PM
Έτσι γίνεται με όλες τις «εξωτικές» λέξεις. Τις πήραν πρώτα τα γαλλικά ή τα αγγλικά (ίσως τα ιταλικά; ) και στη συνέχεια τις πήραμε εμείς από αυτές τις γλώσσες με το δικό τους φίλτρο. Π.χ. το ρώσικο mammot' έγινε εγγλέζικο mammoth [μάμοθ] και γαλλικό mammouth, κι εμείς πήραμε το γαλλικό. Απορία: πήραμε κάποια εξωτική λέξη κατευθείαν από τον ξένο τόπο;
http://lexilogia.gr/forum/images/smilies/001_unsure.gif

Μια και αναφέρθηκε, η ρωσική λέξη για το μαμούθ είναι мамонт (http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8B) (μάμοντ, πληθ. мамонты). Η ρίζα της μάλιστα δεν είναι ρωσική, μια και η λέξη προέρχεται από τη φράση mang ont (κέρας της γης) των ουγγρόφωνων Μάνσι (http://en.wikipedia.org/wiki/Mansi_language) της δυτικής Σιβηρίας. ;)